Onderwijs kan nog veel leren van de zorg

Met de invoering van het Œrugzakje¹, de leerlinggebonden financiering, kunnen ouders met hun gehandicapte kind officieel ook terecht in het reguliere onderwijs. Dat is er echter nog lang niet op voorbereid. Vandaar het initiatief van ouders om op een conferentie te laten zien hoe het in het buitenland werkt.

Het paradijs zag ze in de Amerikaanse stad New Hampshire. Een basisschool waar (ernstig) gehandicapte kinderen een plek in de klas hebben. Trix Grooff: ³Doordat er op die school ook fysiotherapeuten, logopedisten en orthopedagogen in het team meedraaien, kunnen ze deskundige begeleiding krijgen. Er werd dan bijvoorbeeld afgesproken in het team dat een spastisch kind tijdens de muziekles een bepaalde vorm van fysiotherapie kreeg. Ze zijn dus wel in de klas aanwezig maar volgen een eigen programma, waarbij de andere kinderen ingeschakeld kunnen worden.²
Trix Grooff, homeopathisch huisarts, richtte samen met andere ouders de stichting Inclusief onderwijs op: ³Omdat wij niet willen dat onze kinderen worden uitgesloten van het onderwijs.² De gehandicapte kinderen die op het moment deelnemen aan het reguliere onderwijs, hebben meestal een fysieke handicap (doof of blind), of het zijn kinderen met een lichtere vorm van het Down-syndroom. De dochter van Trix Grooff, Thiandi, is veel zwaarder verstandelijk gehandicapt. Al jaren probeert ze voor haar een plek te vinden in het regulier onderwijs. Soms gaat dat een jaartje goed, maar meestal geeft het veel problemen. ³Ik weet van andere ouders dat kinderen, bijvoorbeeld omdat ze niet kunnen praten of omdat ze op een andere manier als te zwaar gehandicapt worden beoordeeld, zelfs bij geen enkele vorm van speciaal onderwijs terecht kunnen.²
Met de invoering van het rugzakje¹ in 2002 kunnen ouders zelf beslissen waar hun kind naar toe gaat, maar volgens Grooff zijn scholen nog lang niet voorbereid op het opnemen van gehandicapte kinderen. ³Pedagogisch vraagt het een heel andere aanpak, omdat kinderen allemaal een eigen programma moeten hebben. In het montessori-onderwijs doen ze dat al jaren, maar in het reguliere onderwijs moeten kinderen zich toch aanpassen aan de school. In de gezondheidszorg zijn ze eigenlijk al veel verder met de op maat gesneden zorg, het persoonsgebonden budget. Daar kunnen thuiswonende patiënten langzamerhand wèl aangeven welke zorg ze willen en van wie.²

Voordelen
De stichting Inclusief onderwijs organiseert op 13 en 14 oktober een conferentie over nieuwe lesmethoden en de ervaringen met gehandicapten op scholen in het buitenland. Uit New Foundland (Canada) komt prof. Gordon Porter. Hij praat over de voordelen voor scholen om gehandicapten in huis te halen. Prof. Jan Nisbett van de universiteit van New Hampshire (USA) geeft aan hoe de universiteit een school kan ondersteunen. Volgens Grooff is het ministerie heel blij met dit initiatief, het wordt dan ook gesubsidieerd. Staatssecretaris Adelmund verricht de opening, samen met de onderwijsminister David Blunkett uit Engeland.
Is het niet meer een taak van de overheid dan van de ouders om leerkrachten voor te bereiden op het werken met gehandicapten in de klas?
Grooff: ³Ja, misschien wel, maar wij zijn degenen die ertegen aanlopen dat er nog zo weinig gebeurt. Wij hebben belang bij een verandering in denken dat niet alle kinderen hetzelfde hoeven te presteren. Wij eisen een leerrecht op, ook al kunnen de kinderen niet leren volgens de gangbare termen.²
Om een en ander duidelijk te maken aan leerkrachten en ouders worden de lezingen gevolgd door workshops. Daar zijn voorbeelden uit het buitenland te zien, zoals de Integrationsschule uit Hamburg die al vijftien jaar bestaat. Maar ook initiatieven uit Nederland komen aan bod. Wabe Wieringa, werkzaam op de onderwijsafdeling bij de gemeente Woerden, zal duidelijk maken welke initiatieven een gemeente allemaal kan nemen. ³Ik spreek daar niet namens Woerden, hoor. Het is meer zo dat ik daar allemaal eigen ideeën over heb. Een aantal daarvan is al wel door de gemeente overgenomen. Zo is het de bedoeling dat alle scholen volgend jaar voorzien worden van Œzorgruimtes¹ maar dat is ook wegens Weer samen naar school.² Wieringa denkt dat gemeenten een eigen Œrugzakbeleid¹ zouden kunnen voeren. Bijvoorbeeld door het geld dat nu wordt besteed aan het vervoer voor gehandicapten naar het speciaal onderwijs, te geven aan de basisschool in de buurt van de gehandicapte leerling. Met dat extra geld kunnen speciale voorzieningen betaald worden.

Autisme
Het autismeteam van de GGZ Brabant laat op de conferentie zien hoe autistische kinderen toch op de reguliere basisschool gehouden kunnen worden. De Pameyer Keerkring Rotterdam vertelt over acht jaar ambulante begeleiding van ernstig gehandicapte kinderen op de reguliere school. Voor kinderen is er op zaterdag een apart programma.
Trix Grooff is ervan overtuigd dat scholen ook veel kunnen winnen bij het opnemen van gehandicapte kinderen. ³Stel dat er bij gymnastiek een fysiotherapeut aanwezig zou zijn voor de begeleiding van zo¹n kind, die kan dan ook raad verschaffen bij problemen van andere leerlingen. Een leerkracht leert niet alleen omgaan met de gehandicapte, maar leert daardoor ook weer nieuwe dingen die hij voor de andere leerlingen kan gebruiken. Wij willen op de conferentie laten zien dat het leuk is, dat je er enthousiast van wordt, het is niet alleen maar kommer en kwel