- blad nr 5
- 9-3-2013
- auteur A. Moerman
- de Vereniging
Quiz als opstap naar canon
“Eigenlijk ben ik onderwijshistoricus”, zegt de hoofddocent aan de Erasmus Universiteit. “Je weet wel, zo'n irritant figuur die als ze weer met wat nieuws komen zegt: ‘Joh, dat probleemgestuurde onderwijs van jullie, dat lijkt heel erg veel op hoe ze in 1800 in Engeland onderwijs gaven. Toen werkte het ook niet. De bezieling van oudere leerkrachten ging toen verloren en het onderwijs dat overbleef, werd waarden-loos’.”
Sjaak Braster - als journalist kun je geen betere soort aan de telefoon hebben. De ene quote na de andere spraakwatervalt er uit. Een hele dag college geven zonder te pauzeren gaat hem op 54-jarige leeftijd nog steeds gemakkelijk af. “Zelfs als het over onderzoeksmethodologie gaat, lukt het me om een collegezaal redelijk geboeid te houden. Maar ik heb nog elke dag plankenkoorts”, lacht hij.
De quiz is niet alleen bedoeld voor de verstrooiing. Integendeel, het moet een opstapje worden voor een canon over de geschiedenis van het openbaar onderwijs. “Als je tegenwoordig geen canon hebt, dan tel je niet meer mee. Ik ben benieuwd hoe de deelnemers scoren. De meeste geheugens gaan niet veel verder terug dan pakweg 1980. Of er ook prijzen zijn te winnen? Ja, diegenen die nul vragen goed beantwoorden, winnen een exemplaar van mijn proefschrift. Dat gaat over de identiteit van het openbaar onderwijs.”
Inspirerend verhaal
Het thema van het congres luidt: 'The Voice or Exit', een variatie op het bekende tv-programma. Het openbaar onderwijs moet zich bewust zijn van zijn identiteit en dat blijven uitdragen. Want anders ziet het er niet best uit. Dalende leerlingaantallen en privatiseringen van openbare scholen brengen bedreigingen met zich mee. “Dan komen er van die bedrijfsmatig denkende bestuurders die van alles bedenken omdat 'het beter voor de klant is'. Terwijl ze een inspirerend verhaal zouden moeten uitdragen over de kracht van het openbaar onderwijs.”
De openbaren hebben in Nederland altijd veel meer in het verdomhoekje gezeten dan internationaal. Globaal gezien is in andere landen al gauw 80 procent van de scholen openbaar. Terwijl in Nederland het bijzonder onderwijs na 1920 altijd het grootst is geweest. “Het openbaar onderwijs is toegankelijk voor iedereen. Het koestert de diversiteit. Een gedachte die nu eigenlijk door het gros van de scholen is overgenomen. Meestal uit noodzaak. Vooral buiten de grote steden zie je het bijzonder onderwijs nog steeds op subtiele wijze zogeheten probleemgevallen weigeren.”
“En wist je dat private scholen in internationaal onderzoek altijd stukken beter scoren op resultaat dan openbare. Maar als je een aantal statistische correcties toepast met betrekking tot het nest waar de kinderen uit komen, is het precies andersom. In Nederland zijn die verschillen overigens minder groot. Dat het openbaar onderwijs het zo goed doet, is overigens vooral te danken aan gewone bescheiden schoolhoofden in arbeidersbuurten die hun eigen lesmethoden bedachten. Van dat soort bedenksels die je later weer tegenkwam in boekjes van de wereldberoemde pedagogen.”