- blad nr 5
- 9-3-2013
- auteur R. Sikkes
- Redactioneel
Lerarenbeurs blijft populair en zinvol
Tekst Robert Sikkes Beeld Typetank
Interviews Jaan van Aken Foto’s Joost Grol
Eén keer in de carrière flink bijtanken, dat is het doel van de Lerarenbeurs die sinds 2008 bestaat. Jaarlijks is 85 miljoen beschikbaar voor lopende en nieuwe beurzen. In het begrotingsakkoord voor 2013 is daar nog eens 4 miljoen voor het voortgezet onderwijs en 14 miljoen voor het hbo bij gekomen, wat extra beurzen mogelijk maakt.
Komend schooljaar is er geld voor ongeveer 2000 nieuwe beurzen. Daarnaast wordt er geïnvesteerd in meer masters in voortgezet onderwijs en hbo. Voor die sectoren zijn er extra beurzen: 200 in vo en 700 in hbo.
Op die manier is het een enorme impuls voor het scholingsniveau van leraren. Aanvankelijk was de vrees dat door de beurs scholen minder aan opleidingen zouden uitgeven, maar de praktijk is vooralsnog anders. Scholen zijn door de Lerarenbeurs juist beter gaan kijken naar hun complete nascholingspakket, concludeert het onderzoek Tijd voor nascholing, dat het IVA van de Universiteit Tilburg voor het ministerie van Onderwijs uitvoerde.
Daaruit wordt duidelijk dat scholen in 2010 zelfs iets meer zijn gaan uitgeven aan nascholing dan voordat de beurs bestond. Wel valt op dat het voortgezet onderwijs achterloopt bij de andere sectoren. Hoe dat nu uitpakt – veel scholen snijden in hun cursusbudget - is nog onbekend. Ook is nog niet duidelijk wat de gevolgen zijn van de wijzigingen in de Lerarenbeurs. Sinds vorig jaar geldt deze alleen maar voor bachelor- en masteropleidingen en wordt van scholen verwacht dat ze zelf de korte cursussen financieren. Ten opzichte van andere kennisintensieve sectoren (financiële dienstverlening, energievoorziening) zit onderwijs overigens aan de lage kant, zeker het voortgezet onderwijs.
[grafiekje]
Nascholingsbudget
2010
Horeca 0,4%
Industrie 1%
Voortgezet onderwijs 1,1%
Primair onderwijs 1,4%
Onroerend goed 1,5%
Financiële diensten 2%
Mbo 2
Hbo 2%
Energievoorziening 2,9%
{verklarende noot}
Nascholingsuitgaven als percentage van de loonsom, zonder Lerarenbeurs, zonder de kosten voor gemiste uren. Bron: IVA en CBS
{tussenkop}
Vervanging moeilijk
Docenten, directies en schoolbesturen blijken volgens het IVA-onderzoek erg tevreden over de beurs. Maar leraren zien nog wel wat knelpunten. Zo meldt 18 procent dat het heel moeilijk is om vervanging te regelen. Maar liefst 72 procent zegt vervolgens dat ze de opleiding in hun eigen tijd volgen. Dat heeft deels te maken met het feit dat toen ook korte cursussen zonder vervanging mogelijk waren, maar strookt niet met de percentages die een bachelor- of mastertraject volgen. Bovendien vermoedt het IVA dat deeltijders, zeker in het basisonderwijs, het in hun vrije dagen doen. In het voortgezet onderwijs wordt de 10 procent deskundigheidsbevordering, die in het takenpakket zit, vermoedelijk ingezet.
Het eindresultaat mag er in elk geval zijn, de slagingspercentages zijn hoog. Acht van de tien die een bachelor-opleiding volgen, halen de eindstreep. Van degenen die een hbo-master doen, slaagt 81 procent, en op de universitaire lerarenopleiding haalde van de deelnemers aan het onderzoek iedereen de eindstreep. En dat stemt directeuren ook tevreden. Negen van de tien geven aan dat de kwaliteit van het onderwijs verbetert en de kwaliteit van de docenten omhooggaat.
Hoger salaris
En hebben docenten er wat aan? Zeker, zo blijkt uit het IVA-onderzoek. Dertien procent meldt een hoger salaris, nog eens 13 procent bevordering naar een hogere schaal. Door de beurs is vanuit het basisonderwijs 7 procent doorgestroomd naar een andere onderwijssector en één op de tien heeft vanuit het voortgezet onderwijs een switch naar een ander segment gemaakt.
Vier op de tien hebben binnen de eigen school andere taken gekregen. Vooral in mbo en hbo gebruikt zo’n 15 procent de beurs om daarna een ander vak te gaan geven. En dan is er nog een klein groepje dat het onderwijs na gebruik van de beurs vaarwel zegt. Gemiddeld is dat 2 procent, in het voortgezet onderwijs bijna 4 procent. Maar, om met de dames van het tv-programma ‘Toren C’ te spreken: ‘Dat wordt betalen, pannenkoek!’ Want wie binnen een jaar de school verlaat, moet de beurs terugbetalen.
{kleine kopjes boven al deze kaders}
[kader 1]
Nieuwe spelregels lerarenbeurs
Invallers kunnen makkelijker een beurs aanvragen en ook ambulant begeleiders komen in aanmerking. Hieronder een samenvatting van de regels en de belangrijkste veranderingen voor 2013. Alle regels en voorwaarden kunt u lezen op www.duo.nl > lerarenbeurs
Voor wie?
De Lerarenbeurs is bestemd voor leraren die minimaal 20 procent met lesgebonden taken zijn belast. Een uitzondering is er voor ambulant begeleiders uit het (voortgezet) speciaal onderwijs, zij hoeven dat niet aan te tonen. Invallers en andere flexwerkers kunnen ook een beurs krijgen als zij kunnen aantonen in het kalenderjaar voorafgaand aan de beursaanvraag werk verricht te hebben op een bekostigde onderwijsinstelling.
Welke opleidingen?
Uitsluitend erkende bachelor- en masteropleidingen komen sinds 2012 in aanmerking voor de beurs. U kunt een overzicht van een groot deel daarvan vinden op de website www.lerarenbeurs.info van de AOb. Op de websites van universiteiten en hogescholen staat hun eigen overzicht van bachelor- of mastertrajecten. Voor post-initiële masteropleidingen, studies aan de Open Universiteit en LOI gelden afwijkende regelingen. Korte opleidingen moet de school financieren uit het normale nascholingsbudget.
Voorwaarden
De beurs wordt vanaf 2013 per jaar uitbetaald. U moet per jaar minimaal vijftien studiepunten halen. Zo niet, dan moet u de subsidie terugbetalen.
Vergoeding
De beurs kent twee componenten: vergoeding van de studiekosten (maximaal €7700 per jaar) en studieverlof. Dat laatste wordt uitbetaald als vervangingskosten aan de school. De subsidie voor studieverlof bedraagt maximaal 160 uur op fulltime basis per jaar, wat neerkomt op ongeveer vier uur per week.
Aanvragen
Van 1 april tot en met 15 mei via www.duo.nl > lerarenbeurs. Aanvragen worden op volgorde van binnenkomst behandeld. Oftewel: wie het eerst komt, het eerst maalt.
[kader 2]
Aanvraag promotiebeurs tot 26 maart
Extra geld voor hbo-docenten
Leraren met een vaste aanstelling in po, vo, mbo en hbo kunnen een beurs krijgen voor een promotieonderzoek. Het onderzoek kan elk onderwerp zijn, maar het resultaat moet zinvol zijn voor de eigen lessen of het onderwijs in bredere zin. Tot 26 maart kunt u een vooraanvraag voor een onderzoek indienen. Leraren aan wie na uitvoerige selectie een beurs wordt toegekend, krijgen vier jaar lang een vervanger voor de helft van hun contract met een maximum van 0,4 fte (twee dagen) om aan hun onderzoek en proefschrift te werken. Er is plaats voor ruim dertig leraren. Voor het hbo komt extra budget beschikbaar om nog eens 38 promotiebeurzen toe te kennen. Leraren die al een promotieonderzoek zijn gestart, kunnen ook reageren. Meer informatie op: www.nwo.nl > financiering > persoonsgebonden > promotiebeurs voor leraren
[kader 3]
Zij-instroomregeling nu ook voor po
Anders dan de Lerarenbeurs is de regeling zij-instroom er voor werkgevers die zij-instromers aanstellen en opleiden. Werkgevers krijgen daarvoor 20.000 euro. Tot nu toe gold de regeling voor vo en mbo, maar wordt nu ook opengesteld voor het primair onderwijs vanwege verwachte tekorten vanaf 2015. Meer informatie op www.duo.nl > lerarenbeurs > zij-instroom
[kader 4]
Top vijf meest gekozen opleidingen
Master Special Educational Needs 1621
Master pedagogiek 259
Master leren en innoveren 247
Bachelor leraar vo tweedegraads Nederlands 239
Bachelor leraar vo tweedegraads wiskunde 155
Saskia Schriek (37)
Leerkracht groep 8 St. Bernardusschool Schiedam
Werkt veertien jaar in het onderwijs
Master gespecialiseerd leraar bij Fontys
‘Collega’s merken dat je nieuwe ideeën hebt’
“Na iets meer dan tien jaar voor de klas kreeg ik de kriebels om zelf weer in de schoolbanken te kruipen. Het werd de master gespecialiseerd leraar, omdat het een brede opleiding is waar zowel taal-, reken- als gedragsproblemen aan bod komen. Ik onderzocht de methode Kids’ Skills, om met kinderen te werken aan sociale vaardigheden. Mijn conclusie was dat het goed mogelijk is om binnen de klas aan sociale vaardigheden en een positief klassenklimaat te werken. De leerlingen hebben dat jaar geleerd hun sociale skills te verbeteren door zichzelf doelen te stellen en in groepjes te reflecteren.
Het is een groot voordeel dat bij de Lerarenbeurs het rijk de studiekosten betaalt en dat je studieverlof bekostigd is. Ik werk fulltime en zeker bij je eindonderzoek heb je dan af en toe een extra studiedag nodig.
Door de masteropleiding kwam ik in aanmerking voor een LB-functie. Sinds het afronden van mijn studie in juni 2011 merk ik vooral dat mijn mening en input worden gewaardeerd. Bijvoorbeeld mijn medewerking aan een informatieavond voor ouders over begrijpend lezen. Of doordat ik als critical friend commentaar geef op opdrachten van collega’s die inmiddels ook een opleiding volgen. Collega’s merken dat je nieuwe ideeën in te brengen hebt en dat is heel leuk.”
Tips: “Het is verstandig goed na te denken wat een goede periode is voor een studie, want het is een aanslag op je privéleven. Kies een onderzoekonderwerp dat je ligt. Medestudenten ontwierpen een dyslexieprotocol omdat daar binnen hun school behoefte aan was. Dat is best lastig als het idee niet uit jezelf komt.”
Frans Jackson (50)
Docent maatschappijleer en maatschappijwetenschappen bij rsg ’t Rijks Bergen op Zoom
25 jaar werkzaam in het onderwijs.
Bachelor rechtswetenschappen Open Universiteit, volgt derde jaar van studie
‘Je wordt een nerd zonder sociaal leven’
“Als eerstegraads docent maatschappijwetenschappen merkte ik dat ik op een aantal terreinen inhoudelijk tekortkwam. Het vak heeft zich doorontwikkeld en vooral de onderwerpen rechtsstaat en criminaliteit zaten te weinig in de opleiding. Daarnaast deed ik in het verleden veel MR-werk. In die medezeggenschapsrol kan ik de opgedane kennis prima gebruiken. De samenleving juridiseert en de school juridiseert mee. Misschien kan ik de school in de toekomst op dit terrein bijstaan als een soort intern juridisch medewerker.
De Lerarenbeurs is een groot compliment voor de politiek. Heel mijn leven wilde ik al een extra studie doen, maar dat kost je zo tienduizend euro voor een bachelor. Dat is te veel geld voor leraren. De studie verrijkt mij: ik kan mezelf ontplooien en de lessen zijn beter geworden. Voor vwo-leerlingen is het fijn als je boven de stof staat en het boek nader kunt toelichten. Dat zie ik terug in de stijgende examenresultaten de laatste jaren. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het komt doordat ik beter met de stof kan omgaan.”
Tips: “Een praktisch nadeel is dat je in de bachelorfase uit drie tentamendata moet kiezen. Als er twee slecht uitkomen door rapportvergaderingen of schoolexamens heb je maar één kans. Maar ik kan de beurs iedereen aanraden. Het kost veel tijd, je wordt een nerd zonder sociaal leven die boeken leest en samenvat, maar dat is het waard.”
Gonnie du Gardijn (59)
Docent opleiding arbeidsmarktgekwalificeerd assistent bij roc Op Maat Amsterdam,
24 jaar onderwijservaring
Master professioneel meesterschap bij het Centrum voor Nascholing van de UvA en HvA in Amsterdam
‘Ik wil met de opleiding iets achterlaten’
“Ik oriënteerde me op een opleiding en kwam er achter dat het mogelijk was een Lerarenbeurs aan te vragen. Eerst ben ik naar de master onderwijskunde en pedagogiek gaan kijken, maar het aardige is dat deze master zo breed is en voor mijn school een product gaat opleveren. Ik houd van lezen over mijn werk en mooie ideeën over onderwijs uitzoeken. In september ben ik begonnen, onder meer met een praktijkgericht onderzoek of ons schoolverzuim terug te dringen is.
De opleiding geeft me een bredere kijk op didactisch, pedagogisch en onderwijskundig gebied. Je leert wetenschappelijk denken en ontwikkelt een onderzoekende en kritisch blik.
Ik wil met de opleiding iets achterlaten: minder verzuim en beter onderwijs voor de leerlingen. Als ik dat door deze opleiding kan koppelen, zou het helemaal te gek zijn. Mensen zeiden wel: Waar begin je aan op je 59ste. Ik vind mijn werk gewoon heel leuk en ik wil, als mijn gezondheid zo blijft, sowieso door tot mijn 67ste. Ik ben al een flink aantal jaren in het onderwijs aan het werk en de Lerarenbeurs ondersteunt deze nieuwe impuls.”
Tip: “Maak met je leidinggevende en personeelszaken goede afspraken over studietijd en het overdragen van taken. Ik merk dat ik echt twintig uur studietijd per week moet reserveren, dus de studiedag vanuit school is een mooie basis.”
Marko Janson (43)
Leerkracht groep 7 obs Het Landje in Rotterdam
Tiende jaar in het onderwijs
Master leren en innoveren Hogeschool Rotterdam, tweede jaar
‘Zonder Lerarenbeurs was ik geen opleiding gaan volgen’
“Het idee dat je een door de overheid gefinancierd masterdiploma kunt halen terwijl je werkt, sprak me aan. Ik denk niet dat ik zonder de Lerarenbeurs een opleiding was gaan volgen. De master leren en innoveren bestaat uit leerarrangementen die je zelf kunt vormgeven. Bij ‘initiëren en begeleiden van onderwijsvernieuwingen’ heb ik er bijvoorbeeld voor gekozen om ict te integreren in de lessen. Zo profiteert de school ook van de opleiding.
Om ict op een hoger plan te krijgen is er geïnvesteerd in techniek. Tijdens de opleiding leer je nadenken over wat de effecten van zo’n verandering in de organisatie zijn.
De master levert een leerkracht op die analytisch is, diepgang kan brengen in onderwerpen. Die kan nadenken over de vormgeving van onderwijs en kansen tot vernieuwingen ziet en begeleidt. Dat neem ik mee, waar ik ook werk. Sinds augustus ben ik benoemd in de LB-functie ‘leerkracht breed’. Het volgen van de master heeft mij dus naast een enorme hoeveelheid kennis ook in dat opzicht iets opgeleverd.”
Tips: “Vraag de beurs zo snel mogelijk aan. Dat is een spannende tijd, want je hoort maanden niets van beursverstrekker DUO. Ik kreeg pas in juli een bevestiging. Zorg dat je directeur achter je opleiding staat, want je hebt je collega’s nodig voor onderdelen van je studie. Het is fijn als de school je extra faciliteert. Ik ben naast dinsdagmiddag ook die ochtend tijdelijk vrij geroosterd om onderzoek te doen.”
Gaby Zwarts (43)
Docent geschiedenis en Nederlands en leerlingcoördinator bovenbouw Dalton mavo Naaldwijk
Master leidinggeven en ondersteunen Seminarium voor Orthopedagogiek Rotterdam
‘Ik word er heel blij van’
“Op school zijn we bezig met opbrengstgericht werken om de resultaten nog beter te maken. Als schoolopleider coach ik docenten en denk ik na over hoe ik hen beter kan aansturen om het onderwijs te verbeteren. De beurs heb ik aangevraagd omdat ik het interessant vind om me tijdens de master in leidinggeven te verdiepen en ik me daarin wil ontwikkelen. Ik vind het een geweldige opleiding, ik word er heel blij van. Het is leerzaam om vraagstukken te delen met studiegenoten die net zo ambitieus zijn en dezelfde passie delen.
Tijdens de studie ben ik gaan kijken hoe ze in het bedrijfsleven leidinggeven. Dat is heel leerzaam voor het onderwijs. Ze werken veel met formulieren, formats en afspraken voor doelen. Dat zouden wij ook kunnen ontwikkelen.
Ik merk dat ik in een werkgroep die daltonmateriaal ontwikkelt al wat meer stuur. Collega’s merken het misschien nog niet, maar voor mezelf neem ik die leidinggevende rol al meer op me. Daar voel ik me goed bij.”
Tips: “Kies een studie die voor jou belangrijk is en niet alleen de richting die school graag zou willen. Je studeert naast je werk, dus het is fijn als je een onderzoek doet naar een onderwerp waarnaar je zelf nieuwsgierig bent. Ga kijken voor je een opleiding kiest. Ik hoor dat het soms tegenvalt als mensen dat niet doen. En let op reistijd. Als je ver moet reizen, is dat heftig.”
Geert Holwerda (35)
Docent ict&onderwijs pabo Windesheim in Zwolle
Werkt sinds 2004 in het onderwijs
Master Educational Science and Technology aan de Universiteit Twente
‘Aantrekkelijker voor werkgever door beurs en studie’
“Mijn collega’s hebben allen een hbo- of universitaire master gedaan. Ik kwam er achter dat zij anders en sneller denken, waar ik vooral praktisch bezig was. Die stap wilde ik ook maken en mijn leidinggevende gaf aan dat ik de beurs kon aanvragen.
Met deze master word ik expert op het gebied van implementeren van onderwijsvernieuwingen. De inzet van ict speelt daarbij een belangrijke rol. Met vier collega’s vorm ik bij mijn afstudeeronderzoek een team dat onderzoekt hoe je serious gaming effectief in het onderwijs kunt invoeren.
De beurs en studie zorgen dat ik aantrekkelijker voor mijn werkgever ben omdat ik op een abstracter en hoger niveau leer denken. Voorheen leerde ik studenten bijvoorbeeld hoe ze Powerpoint of Prezi kunnen gebruiken in het onderwijs. Nu coach ik docenten bij hun ict-gebruik en zij leren vervolgens hun studenten hoe ze ict kunnen toepassen bijvoorbeeld bij een rekenles. Er is over gesproken of ik een functie- of salarisschaal omhoogga, maar daar moet wel ruimte voor zijn. Ik studeer eerst af en dan praten we verder.”
Tips: “Het is handig om net als ik onbetaald verlof op te nemen om het studietempo bij te houden. Je redt het niet met de halve dag van de beurs. Maak daarnaast goede afspraken over wanneer je afwezig bent. In eerste instantie plande ik eerst werkafspraken in en dan studieverlof. Dat werkt niet. Neem een vaste (halve) dag voor je studie.”