• blad nr 19
  • 1-12-2012
  • auteur R. Sikkes 
  • Redactioneel

Arbeidsvoorwaarden worden ‘gemoderniseerd’ 

Bapo en nullijn liggen gevoelig

‘De kwaliteit van de man of de vrouw voor de klas is van doorslaggevende betekenis.’ Zo start de paragraaf ‘Van goed naar excellent onderwijs’ in het regeerakkoord. Er komt geld vrij als de onderwijssector de arbeidsvoorwaarden ‘moderniseert’. Wat staat er op de agenda?

Het kabinet-Rutte II heeft geleerd van Rutte I. Maatregelen zonder draagvlak domweg doordrukken, leidt tot massaal protest, wat de actie rond passend onderwijs met een bomvolle Arena liet zien. Dus stelt het regeerakkoord nu een ‘Nationaal Onderwijsakkoord’ voor. En er komt ook nog een sociaal akkoord met vakcentrales en werkgevers over pensioenen, ontslagrecht en ww. Pas als het onderwijsveld afspraken heeft gemaakt over gevoelige onderwerpen, komt er extra geld vrij uit Den Haag.
De eerste gesprekken staan al gepland, ergens in het voorjaar zouden die twee akkoorden er moeten zijn. Bij het Onderwijsakkoord dacht het nieuwe kabinet aanvankelijk aan een tweetrapsraket. Het ministerie praat met de werkgeversraden en die sluiten weer akkoorden met de bonden. Omslachtig en een bron van conflicten.
De Stichting van het Onderwijs – waarin werkgevers en werknemers overleggen – heeft daarom het initiatief genomen om het anders aan te pakken. Er komt óf overleg tussen stichting en ministerie, óf onder leiding van de stichting een drieledig overleg tussen ministerie, werkgeversraden en bonden. Dat laatste model is succesvol geweest bij het Convenant Leerkracht, wat uiteindelijk zaken opleverde als verkorting van de salarislijnen, het opschalen van lerarensalarissen en de Lerarenbeurs.
Wat wel anders is, is dat daar een breed gedragen rapport aan voorafging: het rapport Leerkracht! van de commissie-Rinnooy Kan. Dat ontbreekt in dit geval, dus ligt nu meer open waar het overleg over gaat. Wel heeft de Stichting van het Onderwijs gezegd dat er verder vooruitgekeken moet worden dan een kabinetsperiode: het akkoord zou tot 2020 moeten lopen.
Ondertussen is er ook overleg tussen vakcentrales, werkgevers en overheid over een sociaal akkoord waarin onder meer ontslagrecht en ww de hoofdpunten zijn. Het Onderwijsblad zet op een rij wat de belangrijkste onderwerpen op de agenda’s van beide akkoorden kunnen zijn.

{met plaatje hand en ‘0’}
:Nullijn
Voor onderwijspersoneel doet de nullijn pijn in de portemonnee. Die bestaat door een ingreep van het kabinet-Balkenende IV al sinds 2010 en is eerst door de Kunduz-coalitie en nu weer door Rutte II verlengd tot en met 2013. Die vier jaar nullijn betekent een koopkrachtverlies van ongeveer 8 procent. In euro’s wordt er in vier jaar 1,47 miljard op de onderwijssalarissen bespaard. De AOb wil dit onderwerp daarom zonder meer op de agenda hebben. De investeringen uit het Convenant Leerkracht van een miljard zijn daarmee verdwenen en de concurrentiepositie van de sector op de arbeidsmarkt is weer terug bij af. Opmerkelijk is de rol van de PvdA. Die was in verkiezingstijd nog tegen verlenging van de nullijn. Maar de nullijn is te rechtvaardigen in deze tijd, zei de huidige PvdA-woordvoerder onderwijs Mohammed Mohandis half november tijdens een debat over het Onderwijsakkoord.

{met plaatje bapo door papierversnipperaar}
:Bapo
Al jarenlang klagen werkgevers en sommige politieke partijen over de kosten van de bapo, de regeling voor de bevordering van arbeidsparticipatie van ouderen. Er gaat ook veel geld in om. In het primair onderwijs een slordige 180 miljoen per jaar. In de andere sectoren zijn de bedragen niet bekend. Wat we wel weten, is dat de kosten afnemen als vanaf 2014 veel ouderen het onderwijs verlaten.
De regeling verving de vervroegde pensionering, en wilde juist door stimulansen – een dag vrij bij een fulltime baan - mensen langer aan het werk houden. Bovendien is er sprake van een eigen bijdrage, de ‘bapodag’ kost gemiddeld een kwart van het loon over die dag. Dat lijkt te werken. Uit onderzoek blijkt dat personeel dat de bapo gebruikt, minder vaak ziek is en inderdaad tot op hogere leeftijd doorwerkt. De regeling kost dus niet alleen geld, maar heeft ook zin.
Volgens de AOb blijft voor het zware werk in het onderwijs leeftijdsbewust personeelsbeleid – wat de bapo feitelijk is – gewoon heel hard nodig. Discussie over de vorm is hier en daar misschien mogelijk, maar over de noodzaak van zo’n regeling bestaat geen twijfel.

{met plaatje Rutte met mijter}
:Professionalisering
Als lokkertje voor het akkoord wil Rutte II geld beschikbaar stellen voor kwaliteitsverbetering en professionalisering. Dat zou in 2017 340 miljoen kunnen zijn. Als geen ander wil de AOb dat er geďnvesteerd wordt in professionalisering, maar op dit moment is de realiteit dat er flink wordt geschrapt in deskundigheidsbevordering. Onder druk van sluipende bezuinigingen wordt bij veel schoolbesturen in het voortgezet onderwijs het aantal uren voor professionalisering verminderd. In andere sectoren worden die sluipende bezuinigingen zichtbaar door een enorme vraaguitval bij cursusaanbieders. Het vergezicht klinkt dus mooi, maar de huidige praktijk leert dat er wat moet gebeuren aan de sluipende bezuinigingen.

{met plaatje dame met bezem}
:Ontslagrecht
Slechte docenten makkelijker ontslaan, VVD-kamerlid Ton Elias zette het hard op de agenda. De AOb bestempelde dat als fabeltje. Werkgevers die een goed personeelsbeleid voeren, kunnen slechte docenten ontslaan. Maar AOb-advocaten zien juist dat werkgevers een rommeltje maken van hun personeelsdossiers.
Met wat verhullend taalgebruik kom het onderwerp terug in het regeerakkoord. Volgens het kabinet wordt ontslaan al makkelijker door het nieuwe ontslagrecht dat voor de marktsector en de overheid gaat gelden. Maar er is veel kritiek vanuit rechters, arbeidsmarktjuristen, vakbonden en zelfs sommige werkgevers op die plannen. Hoe dat afloopt, is mogelijk onderdeel van een sociaal akkoord tussen vakcentrales, werkgevers en overheid.

{met plaatje}
:Werkloosheidswet
Datzelfde geldt voor de ww-plannen van het kabinet. Volgens Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, is het effect van een kortlopende ww (één jaar ww en dan bijstandsniveau) desastreus voor oudere werknemers. Zij komen, zo blijkt uit alle statistieken, moeilijk aan het werk en zouden met die ingreep snel in de bijstand komen. Voor de maatschappij en economie een ongewenste ontwikkeling. De AOb is samen met de FNV bezig om te kijken hoe de kortlopende ww van tafel kan. In de bouwsector – waar het nu door de crisis ontslagen regent – zijn de zorgen op dit moment het grootst. FNV Bouw liet vorige week weten dat zowel ontslagrecht als ww-plannen op verzet kunnen rekenen bij hun aanhang.

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.