• blad nr 19
  • 1-12-2012
  • auteur R. Wisman 
  • hier & daar

 

Vuurtje stoken en worstjes grillen

In Zweden begint de schooldag met een skitocht of boswandeling en krijgen kinderen tussen de middag een stevige, soms zelfs biologische, maaltijd. Daar zouden Nederlandse schoolkinderen ook bij gebaat zijn, vindt Wendy Schouten.

“Van Nederlandse kinderen wordt slechts het brein getraind, en niet het lichaam”, zegt Wendy Schouten, moeder van Zico (13), Petterson (11), Pilar (9) en Livius (6).
Ze verruilde haar geboorteplaats Delft tot twee keer toe voor een dorpje in de regio Stockholm. Door haar ervaringen in Zweden vindt ze het onderwijsconcept in Nederland beperkt. “De lesstof staat centraal, en niet de ontwikkeling van het kind.” Het Zweedse onderwijs draait erom dat kinderen ‘gedijen’. “Leerkrachten willen weten: Hur trivs han? Hoe tiert hij? Kinderen ontwikkelen zich in brede zin - sociaal, creatief, fysiek en cognitief - en op een voor het kind harmonieuze en prettige manier. Alleen op die manier zal kennis beklijven, is de gedachte.”
Kinderen zitten vanaf hun zevende tot hun zestiende op de basisschool. Kinderen tot tien jaar gaan tot uiterlijk twee uur naar school. De dag begint met een wandeling of skitocht. Tussendoor is er volop ruimte voor rust, beweging en fijn en grof handwerk (van breien en borduren tot zagen, timmeren en smeden). Naast sport is er ook regelmatig een utflykt waarbij kinderen de natuur in gaan, vuurtje stoken, worstjes grillen of een dassenburcht bekijken. “Mijn dochter leerde onlangs alle boomsoorten bij naam.” Aan het begin van de middag krijgen de kinderen een stevige maaltijd voorgeschoteld. Meestal is er ook een kook- en schoonmaakcorvee.
“In het begin dacht ik soms: Hoe kunnen de kinderen nou voldoende leren in zo’n korte tijd en als ze tussendoor zoveel andere dingen doen?”
Internationale vergelijkingsstudies tonen aan dat jonge kinderen in Zweden cognitief minder ver zijn dan kinderen in Nederland, aldus Schouten. “Maar ze zijn ook meer ontspannen, socialer en kunnen voetbalgoals timmeren en gordijnen naaien. Als ik ze van school haal, krijg ik ze blozend en voldaan mee naar huis, waar ze de rest van de middag zonder zeuren een iglo bouwen.”
In Zweden mogen kinderen genieten van hun kind-zijn, concludeert ze. “Die cognitieve achterstand halen ze meestal met gemak in als ze ouder zijn.”
Iedere ontwikkeling kent zijn eigen tijd, beseffen de Zweden. “Daarom wacht men met leren lezen en zwemmen tot een kind zeven is, waarna het in een paar maanden gepiept is. In Nederland willen we dat kleuters de dubbelklanken al dromen, terwijl een vierjarige er meer aan toe is zijn fantasie en fysieke mogelijkheden tot bloei te brengen.”
Na twee jaar Zweden stroomden de kinderen in 2011 weer in het Nederlandse onderwijs in, en meldden zoon en dochter na twee dagen dat ze geen gegrilde worstjes, stukjes kibbeling of los fruit meer in hun brooddoosjes wensen. Liever wilden ze, net als de anderen, twee boterhammen, en een pakje Wicky mee. “Dan konden ze in de pauze tenminste lekker snel naar buiten.”
Het begon haar te storen. Ze stuurde een opiniestuk naar NRC Handelsblad waarin ze de ‘Jamie Olivers’ van de lage landen oproept zich te verenigen. ‘Red deze jongens en meisjes die hun behoeftige lichamen vullen met holle calorieën.’
Na een jaar Nederland ging het gezin terug naar Zweden waar haar echtgenoot werkt als adviseur duurzaamheid bij de universiteit. Zelf vult Schouten haar tijd met het schrijven van artikelen en boeken.

:Troef
“Goed eten en bewegen is wat mij betreft de sterkste troef van het Zweedse systeem. Op de eerste schooldag kwamen de kinderen direct weer totaal ontspannen thuis.”
Een groot verschil met Nederland. “Nederlandse kinderen proppen zich in de pauzes vol troep, omdat er niets beters is.” Schouten noemt een school in Göteborg waar het aantal kinderen met overgewicht tot 1 procent daalde door de introductie van een saladebar. “Ook de schoolprestaties verbeterden in die periode. De schoolarts signaleerde minder kinderen met hoofdpijn en vermoeidheid, en de leerlingen gaven zelf aan zich sterker te voelen beter te kunnen concentreren.”
Schouten kan zich erover opwinden. “Waarom begrijpen we dat niet in Nederland? Als een kind van zijn zesde tot zijn achttiende halve tot hele dagen op school doorbrengt, waarom zijn die basisvoorwaarden dan niet op orde?”
Een ander verschil is de nadruk die in Nederland ligt op individueel scoren, terwijl het in Zweden veel meer gaat om sociale verbondenheid. “Scholen voor hoogbegaafden en kinderen met speciale talenten schieten in Nederland als paddenstoelen uit de grond. In Zweden kunnen kinderen met het syndroom van Down naar een openbare school, en is het idee dat de bollebozen en de cognitief zwakker bedeelde kinderen elkaars horizon kunnen verbreden.”
Er is slechts één keerzijde aan het Zweedse systeem, vindt Schouten. Haar oudste zoon verveelde zich op zijn eerste school, omdat de lesstof te simpel was. De neiging bestaat om kinderen die tot meer in staat zijn te remmen in de ontwikkeling. “Mijn zoon mocht bijvoorbeeld niet meedoen aan Franse les, omdat hij een jaar achterliep.” Toen ze erop aandrong, bleek hij de beste van de klas.
Deze zoon vindt Nederland nog steeds leuker dan Zweden. Nederlanders zijn grappiger en vrolijker, zegt hij. “Toch gaf hij van de week toe dat hij school in Zweden beter vindt dan in Nederland: aardige leraren, lekker veel pauze, sport en elke dag lekker eten, zei hij.”
Schouten: “Wat mij betreft gaan leuk en goed hand in hand. Onlangs las ik dat hoogbegaafde kinderen in Nederland minder goed presteren dan in andere landen. Ik denk dat het ten goede verandert als de Nederlandse visie op onderwijs zich verbreedt naar Zweeds voorbeeld.”

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.