- blad nr 17
- 3-11-2012
- auteur G. van der Mee
- Redactioneel
Met tweede Cito-toets terug naar de jaren vijftig
De introductie van een tweede versie van de Cito-eindtoets is niet overal goed ontvangen. Cito wil volgend schooljaar de toets splitsen in twee toetsen. De niveautoets is bestemd voor leerlingen met een lager niveau (basis- of kaderberoepsgericht vmbo) die moeite hebben met taal en rekenen. Onderwijssocioloog Jaap Dronkers vindt het splitsen van de Cito-toets een slechte maatregel. Volgens hem ontstaan er zo twee maatstaven waardoor leerlingen gemakkelijker afzakken naar het makkelijker niveau. “Juist lage presteerders hebben belang bij een centraal eindexamen zoals de huidige Cito-toets. Daardoor worden scholen gedwongen hun best te doen om iedereen over die streep te trekken.” Naar dit soort mechanismen op scholen is veel onderzoek gedaan, onder meer door onderwijssocioloog Paul Jungbluth. Daaruit blijkt dat bij een toets op twee niveaus de juf of meester de leerlingen al van tevoren in categorieën indeelt. Zoals dat vroeger in de jaren vijftig ook gebeurde, herinnert Dronkers zich. “Wij kregen al in de huidige groep 6 Franse les, want dat werd op het toelatingsexamen van de hbs getoetst. De rest van de klas had dat niet nodig.”
Ongeldig
Niemand uit het onderwijs heeft gevraagd om een tweede toets. Een woordvoerder van het toetsinstituut laat weten dat dit het initiatief van Cito zelf is. “Wij denken dat het beter is voor de motivatie van zwakkere leerlingen als ze de toets beter aankunnen. Veel in de toets is hetzelfde er wordt ook dezelfde vaardigheid getest en een leerling kan met deze toets ook naar de havo verwezen worden.” Een niveautoets voor leerlingen met een achterstand van anderhalf jaar, bestond al. De nieuwe toets is vooral bestemd voor de huidige 25 procent slechtst scorende leerlingen. Dronkers vindt dat door deze maatregel in feite het oude toelatingsexamen van voor de Mammoet (1968) weer wordt ingevoerd. “Natuurlijk is dat niet de bedoeling, maar het is wel het effect. Want uit onderzoek blijkt dat de adviezen van onderwijzers milieugevoeliger zijn dan zo’n centrale test. Er wordt veel meer rekening gehouden met de maatschappelijke omstandigheden van een leerling.”
Ook de Algemene Vereniging Schoolleiders vindt de opsplitsing onzinnig. Volgens voorzitter Ton Duif speelt hierin mee dat de Cito-toets hoogst waarschijnlijk in 2014 verplicht wordt. Het wetsvoorstel ligt nog bij de Kamer, maar volgens Duif wil het Cito nu de leerlingen die voorheen niet getest werden op deze manier toch meenemen. In de voorwaarden van het Cito staat dat een toets ongeldig wordt verklaard als blijkt dat de toets voor een leerling veel te moeilijk of te makkelijk was. De AVS-voorzitter zegt dat scholen zich hierover zorgen maken. Zij voorzien dat ouders bezwaar gaan maken op het moment dat besloten wordt om hun kind een toets op een lager niveau te laten doen. In het uiterste geval kunnen ouders hun gelijk dan gaan halen bij de rechter.