• blad nr 11
  • 9-6-2012
  • auteur T. van Haperen 
  • Column

 

Van governance naar government

Bert Molenkamp was ooit de baas van de omgevallen Amsterdamse onderwijsmoloch Amarantis. Tot voor een paar weken deed hij hetzelfde werk voor een instelling in Tiel. Volgens de Telegraaf is hij daarmee gestopt. Het falen bij Amarantis belemmerde hem in zijn functioneren. Maar waarom? Molenkamp was niet fout. De structuren zijn dat wel. Niet hij, maar alle bestuurders moeten weg!
Want hoe is het gegaan? Twintig jaar geleden koos de politiek voor de beweging van government naar governance. Niet de regering, maar bestuurders gingen het onderwijs organiseren. Er vormde zich een kaste van onderwijsregenten. De salarissen liepen op en de opvattingen neigden naar arrogantie. Dieptepunt, het Amarantis van Molenkamp. Dat kwam in 2007 tot stand. Dat was tevens het jaar dat de fusietoets in werking trad. De samenleving was de onderwijsgedrochten namelijk spuugzat. Volksvertegenwoordigers legden dat bij wet vast. Maar wat zeiden de regenten? Schijt aan! We maken Amarantis met 30 duizend leerlingen, zestig scholen en 3.300 medewerkers. En daar zat die Molenkamp, in een kantoor op de Amsterdamse Zuidas, ver verwijderd van zijn zestig werkvloeren, met als enige opdracht: sla jaarlijks 250 miljoen stuk. De man deed wat iedereen zou doen. Een logo, naamkaartjes voor het netwerken, een nieuwe garderobe en daarna van het ene overleg naar het andere. Want door die 250 miljoen wilde iedereen met hem praten. Omdat het overzicht, span of control heet dat in die kringen, ontbrak, kwam er een ambtelijk apparaat. Maar dat speelde het spel net als de rest; het werk was nooit af, het kantoor te klein… geef meer geld. En natuurlijk, dit onderwijsfeestje was duurder dan 250 miljoen. En dus werden de klassen groter, kregen leraren meer lessen en soms was er weerstand. Klachten in de vorm van ellenlange brieven bereikten het bureau van Molenkamp. Die eindigden in de categorie dwaze ouders en gefrustreerde leraren en gingen terug naar de afzender.
Punt is, Molenkamp staat niet op zich. Elites vormen zich naar de ruimte die ze krijgen. Ralph Milliband, links denker en vader van de leider van de Labour Party in Engeland, schreef: ‘That what the establishment understands, solely understands, is collective and resolute power, in other words oppositional power. It doesn't give a damn about all the rest’*. Het succes van onderwijsbestuurders is dat ze die collectieve en resolute tegenmacht met schaalvergroting geneutraliseerd hebben. Zij zijn immuun voor wensen van ouders, leerlingen, leraren en politici. Dat maakt de roep om meer toezicht op onderwijsbesturen ook zo infantiel. Want hoe houd je toezicht op zelfbenoemde maatschappelijke ondernemers die met 250 miljoen belastinggeld hun gang mogen gaan? Scholen zijn controleerbaar, maar een megabestuur als Amarantis; vergeet het maar. Het Nederlands onderwijs heeft dan ook nog een aantal Fukushima’s te gaan.
Bij de zoveelste meltdown van het spoor stelde de VVD voor het beheer van het netwerk te nationaliseren. Voor het onderwijs aan leerplichtigen is van governance naar government eveneens dé uitweg. Waar is toch dat robuuste VVD-Kamerlid, als je hem nodig hebt?

Dit bericht delen:

© 2024 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.