In twee jaar kun je geen school bouwen

Ten westen van Utrecht verrijst de nieuwbouwwijk Leidsche Rijn. Het Onderwijsblad doet regelmatig verslag van het ontluikende onderwijs in dit nieuwe stadsdeel. In dit verhaal heeft de bouw van het Leidsche Rijncollege vertraging opgelopen en betrekt de school daarom haar illegaal gebouwde portacabins.

Maandagochtend negen uur leggen twee stratenmakers de laatste stenen in het schoolplein voor de portacabins van het Leidsche Rijncollege. Binnen schroeven twee elektriciens nog wat aan de leidingen, een paar minuten later ontmoeten de vier werkmannen elkaar in de aula. Uit hun blauwe koelboxen komen drinkyoghurt en flinke dozen boterhammen te voorschijn. Tien over negen ¹s ochtends: in de bouw is dat tijd voor een vroege lunch.
Vijf minuten later komt coördinator Margret Bleyendaal binnen, vers uit de file. Zij loopt door de splinternieuwe tijdelijke huisvesting naar haar kantoor. ³Drie weken geleden waren hier nog vijftig man aan het werk. Een gigantische klus.² Ze opent de deur en ziet meteen dat de conciërge in haar afwezigheid de printer naast haar bureau heeft geïnstalleerd. ³Oh, wat goed!² Door haar ramen kijkt Bleyendaal uit over een paar weilanden, in de verte staan kranen en draglines die de komende twee jaar steeds dichterbij zullen komen. ³Als ik hier ga staan, bij dit raam, en dan precies langs die bomen kijk, dan zie ik daar de plek waar straks de campus komt.²
Op tafel ligt een splinternieuwe kaart van Leidsche Rijn, het Utrechtse stadsdeel-in-aanbouw waar de komende jaren 30.000 huizen zullen verrijzen. De campus van het nieuwe Leidsche Rijncollege staat er al op ingetekend. De school zal redelijk centraal in de nieuwe wijk komen te liggen en moet over tien jaar onderdak bieden aan zo¹n 2000 leerlingen van vbo tot vwo. En de school wordt geen pedagogisch eiland: er worden banden gesmeed met onder andere sportverenigingen, culturele instellingen en bedrijven. ³Het moet het jongerenontmoetingscentrum van Leidsche Rijn worden², zegt Bleyendaal.
Maar de school moet zich de komende twee jaar nog behelpen met de portacabins. Die bieden op dit moment onderdak aan 28 personeelsleden een flink aantal nog parttimer en 160 leerlingen. De aanmeldingen beginnen nu te lopen, vertelt Bleyendaal. ³Tot twee maanden geleden zaten we tijdelijk in een gebouw bij de Utrechtse binnenstad. Nu we verhuisd zijn hebben de ouders en leerlingen perspectief: ze zien waar we zitten en waar de nieuwe campus komt.²

Een lust
Het Leidsche Rijncollege is onderdeel van het Utrechtse Prismacollege, een grote school met verscheidene vestigingsplaatsen. Om de nieuwe vestiging te mogen starten moest het Prisma een andere vestiging in de stad opheffen. Er is niet gekozen om die oude vestiging naar Leidsche Rijn over te hevelen: de nieuwe school wordt, net als de wijk waarin zij komt te staan, van de grond af opgebouwd. Bleyendaal: ³Als je een sterke school wilt neerzetten, kun je het beste bij nul beginnen. Een bestaand team veranderen is ook veel ingrijpender dan met z¹n allen een nieuw begin maken.²
De eerste twee leerjaren van het college zijn gestart toen de school nog tijdelijk in de binnenstad zat. Dit jaar beginnen er leerlingen al aan hun derde jaar. Het hele programma van de school is nog volop in ontwikkeling. Er is een vaardighedenlijn uitgezet voor de basisvorming - Wat willen we dat de leerlingen de eerste jaren leren? en nu staat het opzetten van de tweede fase op de agenda. Dat alles vergt veel overleg en keuzes, keuzes, keuzes. Bleyendaal: ³Wij willen ons als school bijvoorbeeld profileren met culturele en kunstzinnige vorming, maar daar moet je een stevige populatie leerlingen voor hebben. Dus moet je je steeds afvragen wanneer je dat gaat doen en hoe.²
Het pionieren blijkt echter eerder een lust dan een last te zijn, want de school heeft niet te klagen over een gebrek aan leraren. ³Ik krijg open sollicitaties uit heel het land², zegt Bleyendaal. ³Er wordt heel vaak gezegd dat docenten alleen maar mopperend aan de zijlijn staan, maar er is dus een grote groep die de kans wil aangrijpen om mee te bouwen aan een nieuwe school, om hun eigen ideeën terug te vinden in het onderwijs.²
Maar daarbij moet je wel uitkijken dat het allemaal niet te snel gaat. ³Iedereen moet het kunnen volgen², zegt Bleyendaal. ³Je moet jezelf steeds weer afvragen of iedereen erachter staat en of het ook voor nieuwe docenten herkenbaar is wat we hier doen. Want niet alleen het leerlingenaantal verdubbelt steeds, ook het docententeam.²
Voor alle vergaderingen en overleggen krijgen de personeelsleden van de nieuwe school extra tijd in hun taakomvang. Er is in totaal een hele fte extra beschikbaar voor het vergaderwerk. Ook op andere fronten kost het opzetten van een nieuwe school extra geld. Bleyendaal: ³Ik heb bijvoorbeeld nu 160 leerlingen, maar wel al een open leercentrum en een fulltime conciërge. Dat kunnen we doen omdat we onderdeel zijn van zo¹n grote school als het Prisma.²
Het Leidsche Rijncollege is ook een zogenoemde topsportschool. Voor leerlingen die op hoog niveau in de Nederlandse sportwereld meedraaien, worden de onderwijsprogramma¹s zoveel mogelijk aangepast aan hun trainingen en wedstrijden. Er hebben zich al zo¹n dertig regionale of landelijke talentjes aangemeld: wat turners, tennissers en diverse junioren van de FC Utrecht. In de donkere houten prijzenkast in de aula, die is meegekomen uit de vorige locatie, staan al acht bekers. Bij nadere beschouwing blijkt echter één beker van onduidelijk allooi te zijn en blijken maar liefst vijf andere afkomstig van klaverjastoernooien, waarvan één als poedelprijs. ³De kast moet nog gevuld worden², erkent Bleyendaal. Maar dat komt wel als de leerlingen wat ouder worden.
Aan het einde van de week zal het Leidsche Rijncollege officieel worden geopend. Leerlingen lopen dan een estafette vanaf het stadhuis om de sleutel van het gebouw officieel van de gemeente aan de school over te dragen. Aan die feestelijkheden zijn heel wat bestuurlijke perikelen voorafgegaan, want de portacabins van de school zijn illegaal gebouwd. Er was al begonnen met de bouw voordat de vergunning rond was, omdat anders de verhuizing niet voor het begin van het nieuwe schooljaar had kunnen plaatsvinden. Burgemeester en wethouders besloten in dit geval maar niet op de vergunning te wachten, het algemeen belang gaf de doorslag.
En toen ze toch bezig waren legden de bestuurders meteen maar even het advies van de welstandscommissie naast zich neer. Want de tijdelijke blokkendozen van het Leidsche Rijncollege vloeken met het gebouw ernaast: het officiële informatiecentrum van de nieuwe wijk, dat door een trotse architect is opgetrokken als een symfonie van glas, staal en aluminium.

Twintig procent extra
De architect van het Leidsche Rijncollege werkt hard aan het definitieve ontwerp van de campus. Het pand zal in ieder geval duurder worden dan een Œgewoon¹ schoolgebouw. ³Maar voor het kale normbedrag van het ministerie kun je ook al nauwelijks een gewone school bouwen², zegt Ruud Reijnders, directielid van het Prismacollege. ³En dan stelt het projectbureau hier in Leidsche Rijn nog allerlei extra eisen en is er ook nog een landschapsarchitect die van alles wil.² Dat kost een paar centen. Maar daar doet de gemeente volgens Reijnders niet moeilijk over. ³Wij krijgen geld boven op het normbedrag van het ministerie.² Hoeveel extra geld is moeilijk te zeggen, omdat er meerdere partijen van het gebouw van de Œbrede¹ school gebruik gaan maken en er dus ook meer partijen aan meebetalen. Reijnders schat dat de gemeente toch zo¹n twintig procent boven op het normbedrag ophoest.
Bleyendaal is erg benieuwd naar de nieuwe tekeningen die de architect van de campus heeft gemaakt. Ze is al redelijk bedreven in het lezen van bouwbestekken. ³De indeling, de trappen, de veiligheidsvoorschriften - je leert in bouwtermen praten.² En je leert om bouwplanningen met een korreltje zout te nemen. ³Het allereerste plan was dat wij op dit moment al in de nieuwbouw zouden zitten², grinnikt Bleyendaal. ³Nu is dat naar september 2002 verschoven en er hoeven maar een paar dingen mis te gaan of het wordt weer later. Als ik iemand nu hoor zeggen dat je in twee jaar tijd een nieuwe school kunt neerzetten, schiet ik echt in de lach.²