Schoolstrijd in Groningen

Het is hommeles in de Groninger gemeenteraad. Het bestuur voor openbaar onderwijs O2G2 krijgt namelijk bij wijze van nabetaling 11,5 miljoen euro van de gemeente. ChristenUnie en CDA vinden dat ook het bijzonder onderwijs recht heeft op dat geld, zoals in de wet geregeld is. De PvdA spreekt van een unieke situatie en probeert onder de gelijkstelling uit te komen.

Nu het geschil tussen het Groninger bestuur O2G2 en de gemeente lijkt te zijn beslecht, laait het conflict in de gemeenteraad op. Omdat O2G2 bij de verzelfstandiging te weinig geld van de gemeente heeft meegekregen, krijgt het bestuur nu 11,5 miljoen van de gemeente. Van dit bedrag is 4,6 miljoen bedoeld als aanvulling op de te krap meegegeven bruidsschat. Daarnaast wordt het eigen vermogen van het bestuur voor openbaar onderwijs aangevuld met 6,9 miljoen.
Aangezien openbaar en bijzonder onderwijs financieel gelijk zijn gesteld, zou het bijzonder onderwijs in Groningen ook recht hebben op 11,5 miljoen. Daarover wordt nu gesteggeld in de gemeenteraad. De PvdA stelt dat het gaat om herstelbetalingen. Was de verzelfstandiging in één keer goed geregeld, dan had het bijzonder onderwijs daar ook geen voordeel van gehad. Dus waarom nu wel? ‘Dit geld doorbetalen aan het bijzonder onderwijs creëert een nieuwe ongelijkheid’, schrijft de raadsfractie van de PvdA op haar website. ‘Het openbaar onderwijs zetten we dan opnieuw op achterstand. Het wordt vervolgens om politieke redenen heel erg lastig om andere claims van O2G2 te weigeren. Als het bijzonder onderwijs wat extra’s krijgt, waarom dan het openbaar onderwijs niet? Zo blijven we bezig en kan er een financiële kettingreactie ontstaan.’ PvdA-onderwijswethouder Elly Pastoor wil met het bijzonder onderwijs in gesprek om een acceptabele oplossing voor het probleem te vinden. Pastoor zegt dat er in de jurisprudentie verschillende interpretaties van de gemeentelijke verplichtingen bestaan.
Onzin, aldus het CDA. ‘Het gelijkheidsbeginsel is voortgekomen uit een eerdere onderwijstwist en moet gewoon toegepast worden. Het bijzonder onderwijs hoeft niet meer te krijgen dan waar het recht op heeft, maar zeker niet minder. Ik vind het niet stoer, eerder gênant dat een wethouder allerlei uitvluchten bedenkt om onder deze verplichting uit te komen’, schrijft fractievoorzitter Jan Seton op zijn weblog.

Draaikonterij
De ChristenUnie is net als het CDA voor handhaving van de wet en beschuldigt het college van B&W van draaikonterij. In een eerder stadium was er namelijk sprake van een nabetaling aan O2G2 van ‘slechts’ 4,6 miljoen. Het college vond toen wèl dat dat bedrag doorbetaald moest worden aan het bijzonder onderwijs. Nu blijkt dat de nabetaling veel groter is, wil het college weer van die doorbetaling af.
De PvdA steekt de hand wat dat betreft in eigen boezem. ‘De PvdA beseft dat het college (waarvan de eigen wethouder Pastoor deel uitmaakt, red.) het er in deze kwestie niet duidelijker op heeft gemaakt’, schrijft de raadsfractie. ‘In mei 2011 was het standpunt dat de gemeente niet hoefde door te betalen. In september 2011 vond het college weer van wel en nu dus weer niet. Dat had handiger gekund.’
Volgens de belangenbehartiger van christelijk onderwijs, de Besturenraad, zijn er weinig argumenten tegen doorbetaling. “Wanneer je de vermogenspositie van het openbaar onderwijs versterkt, moet je dat volgens de wet ook voor het bijzonder onderwijs doen”, zegt Wout Neutel van de Besturenraad. “Het bijzonder onderwijs kan dat geld ook goed gebruiken.”
Ook de club voor openbaar onderwijs Vos/ABB bestrijdt dit niet. “Die gelijkstelling staat gewoon in de wet, daar moet de gemeente zich dus aan houden”, meent directeur Ritske van der Veen. “Maar wij vinden dit niet de meest gelukkige regeling in de wet. Door de regeling is het moeilijk maatwerk te leveren. Ik vergelijk het altijd met Vlaanderen en Wallonië. Als Vlaanderen een viaduct krijgt, moet Wallonië dat ook hebben, terwijl Wallonië helemaal geen viaduct nodig heeft.”
Er zijn sinds de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs in Groningen, naast enkele kleinere, twee grote zelfstandige besturen in de stad die basisonderwijs verzorgen: O2G2 en de Vereniging Christelijk Onderwijs Groningen (VCOG). Directeur Wim Moes van VCOG wil het gesprek met wethouder Pastoor afwachten voor hij een reactie geeft.

Faillissement
Blijft de vraag hoe het zo ontzettend mis heeft kunnen lopen met de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs. De twee onderzoeken die ernaar gedaan zijn – eentje door adviesbureau Leeuwendaal Vos/ABB en eentje onder leiding van oud-burgemeester en CDA-prominent Leendert Klaassen – maken duidelijk dat de gemeente grove fouten heeft gemaakt. De gemeenteraad wil nu weten hoe dat heeft kunnen gebeuren en laat dat een nieuwe commissie uitzoeken.
Groningen heeft het überhaupt financieel zwaar te verduren. Naast de nastorting van 11,5 miljoen aan O2G2 en de eventuele doorbetaling naar het bijzonder onderwijs, heeft de gemeente ook een fikse tegenvaller in de cultuursector. Het Groninger Museum stond op het randje van faillissement, waarop de gemeente een reddingsplan bedacht dat bestaat uit een schenking van 1,9 miljoen, een ophoging van het onderhoudsbudget met 100 duizend euro, en een risicobuffer van 300 duizend euro.