blad nr 6
24-3-2012
auteur T. van Haperen
Column

De leugen regeert

De stakingen en de media-aandacht leren mij één ding: het publiek debat over het algemeen vormend onderwijs is één grote mindfuck. De diffuse informatie, de halve waarheden, de grote en kleine leugens - niks is wat het lijkt. Ik bedoel, ik sla de Volkskrant open en lees: Nederland stevent af op een dramatisch lerarentekort. Maar dat is een boodschap die inmiddels vijftien jaar door de sector ricocheert. Al die tijd vinden nieuwkomers hun weg naar de klas. Ze schrijven zich in op de lerarenopleiding en geven voor een paar tientjes wat les. Wat nou dramatisch lerarentekort? En neem de stijgende werkdruk. Ook zo’n repeterende klacht, en ook onzin. Tussen 2000 en 2010 groeien de schoolbudgetten. Zelfs als het aantal leerlingen afneemt, komen er meer leraren. Waar heeft iedereen het dan zo druk mee? Niet met het leren van kinderen! En dan de bestuurders. Die zetten voor dit cursusjaar het mes op de keel van de schoolleiders, er dreigen bezuinigingen, de klassen moeten groter. Maar Elsevier onderzocht de vermogenspositie van schoolbesturen. Een meerderheid heeft een te hoge reserve, 10 procent heeft zelfs te veel geld op de bankrekening en slechts 4 procent moet een beetje oppassen.
Uitwisseling van informatie in het onderwijs lijkt slechts op één principe te rusten: ‘Een dag niet gelogen is een dag niet geleefd’. Ook het beeld van dat passend onderwijs vervaagt hierdoor. De minister wil zorgleerlingen op reguliere scholen opvangen en 300 miljoen bezuinigen. Het bedrag kan, het idee is vreemd. Ons stelsel kent namelijk vroege selectie, werkt met homogene groepen en reduceert verschillen. Een twaalfjarige met een mavo-verstand zit niet bij een gymnasiumbolleboos in de klas. Voordeel: een vakleraar kan veel leerlingen verwerken. Nadeel: pubers ontmoeten verschillende leraren in grote klassen. Voor een aantal is dat lastig. Uitstroom naar het speciaal onderwijs ligt dan voor de hand. Daarop bezuinigen is misdadig. Maar bij de zorgleerlingen op een gewone school valt best wat te halen. De rupsjes-nooit-genoeg van de hulpverlening testen in samenwerking met onverzadigbare ouders en budgetslurpende bestuurders de openeinderegelingen. Dat een minister dan een keer stop zegt, is logisch. En die 300 miljoen? Kwetsbare kinderen hoeven daar, op een begroting die honderd keer zo groot is, niet onder te lijden.
Aristoteles schreef het ruim tweeduizend jaar geleden al: Het enige dat je met liegen bereikt, is niet geloofd worden als je de waarheid spreekt. In de televisieserie Calfornication zie ik hoofdrolspeler en schuinsmarcheerder Hank Moody een redelijke vraag beantwoorden met ‘Well, you should’ve called, I wouldn’t have answered, but you coulda left a message, which I would’ve quickly erased’. Ziehier ons communicatiepatroon. Niet geld of opvattingen, maar desintegratie is de kwestie. Vanaf die constatering resten slechts twee strategieën: een gevecht of het overleg. Nu kiezen Nederlanders meestal voor het laatste. Kom op, trek die agenda’s, ga in gesprek over wat dat is, algemene vorming, en hoe we dat organiseren. En dan even niet liegen, want anders leren kinderen straks helemaal niks meer op school.