Wennen aan concurrentie

Het aantal tweetalige vwo-opleidingen neemt al een paar jaar sterk toe. De bijna onvermijdelijke concurrentie dreigt als eerste in Nieuwegein te ontstaan. In navolging van het Anna van Rijncollege wil ook het Calscollege de combinatie van vakken in Nederlands en Engels gaan aanbieden. Onderzoek wijst uit dat leerlingen met tweetalig onderwijs een grotere taalvaardigheid in het Engels bereiken.

Het plan van het Nieuwegeinse Calscollege om ook een tweetalig vwo (tvwo) te beginnen is niet in goede aarde gevallen bij het Anna van Rijncollege. Coördinator H. Eijsink van het Anna van Rijn vreest leerlingen kwijt te raken. ³Uit onze regio zijn twee klassen tvwo-leerlingen te halen. Als het Cals ook begint, zullen we ongetwijfeld leerlingen verliezen. Als zij en wij één klas overhouden, is het enige gevolg dat twee scholen elkaar kapot maken. Zulke kleine afdelingen zijn niet rendabel.²
Ook het Europees Platform voor het Nederlands onderwijs vindt het plan van het Calscollege een stap te ver. ³Twee scholen voor tweetalig onderwijs op drie kilometer afstand van elkaar loopt uit op een geweldige concurrentieslag. We hebben geprobeerd het Calscollege op een ander spoor te zetten. Versterkt taalonderwijs is bijvoorbeeld een mogelijkheid. Dat omvat extra taallessen en een langer verblijf op een buitenlandse school. Wij kunnen niets verbieden, maar enthousiast zijn we als platform niet en ik moet nog maar zien dat het een succes wordt², aldus een licht verontwaardigde H. Oonk, directeur van het Europees Platform.
Directeur H. van Rooijen van het Calscollege blijft laconiek onder alle kritiek. ³Het Calscollege is de eerste school die in de buurt van een ander tweetalig vwo met dergelijk onderwijs begint. Concurrentie is dus nieuw en daar moet men even aan wennen.² Hij is ervan overtuigd dat er genoeg potentiële leerlingen zijn voor beide scholen. ³We zouden er niet aan beginnen als er te weinig leerlingen waren, dat zou in ieders nadeel zijn.² Het Calscollege heeft nog geen definitief besluit genomen. Eerst moet een haalbaarheidsonderzoek afgerond zijn. Deze maand wordt de knoop doorgehakt zodat volgend schooljaar het tweetalig vwo kan beginnen. Toch schat directeur Van Rooijen nu al dat de regio vijf à zes tvwo-klassen kan opbrengen. ³IJsselstein en Houten zijn vinex-locaties en zorgen voor meer leerlingen.²
Een opvallende uitspraak want volgens het Anna van Rijn zal het leerlingaantal juist niet toenemen. ³De prognoses wijzen uit dat het leerlingaantal in Nieuwegein door vergrijzing gaat dalen², beweert Eijsink.

Geen subsidie
Het Europees Platform is niet bereid om het Calscollege te ondersteunen. Van Rooijen maakt zich daar geen zorgen over. ³We gaan binnenkort definitief beslissen of en hoe we het willen, en dan gaan we opnieuw praten. Als we geen subsidie krijgen, zijn we wel in staat dat op te vangen. We hebben al contacten met andere tvwo¹s.² De beslissing van het Calscollege lijkt nog slechts een formaliteit. Van Rooijen vertelt dat twaalf van zijn docenten al zijn begonnen met nascholing om vloeiend Engels te leren spreken.
Wij vinden dat we een sterke tweetalige opleiding hebben waarmee we op volle kracht doorgaan. Dus ik maak me niet zoveel zorgen², verzekert Eijsink op zijn beurt.
Onderzoek van Ivlos van de universiteit in Utrecht bevestigt Eijsink in zijn visie over de meerwaarde van tweetalig onderwijs. Volgens onderzoeker Ineke Huibregtse bereiken leerlingen een grotere taalvaardigheid in het Engels zonder dat dat ten koste lijkt te gaan van hun taalvaardigheid in het Nederlands en hun kennis in de overige vakken. Daarnaast constateert ze dat het didactisch handelen van de docenten nog niet optimaal lijkt. De resultaten zouden dus nog omhoog kunnen. ³Als leerlingen in het Engels een fout maken, reageren leraren vaak door het antwoord alvast maar voor te zeggen. Beter is de leerlingen zo te sturen dat ze zichzelf verbeteren², merkt Huibregtse op. Tweetalig onderwijs verbetert eveneens de leesvaardigheid en de spreekvaardigheid van leerlingen.

Internationalisering
²Ouders en leerlingen vragen om tweetalig vwo, ze vinden dat het bij het Cals hoort. Daarnaast is internationalisering een trend. Van onze gymnasiumleerlingen vertrokken er dit jaar tien nadat het Anna van Rijn een derde tweetalige vwo-klas begon², verklaart Van Rooijen het plan van het Calscollege.
Het Anna van Rijn is zes jaar geleden al begonnen met een afdeling tweetalig vwo. De school heeft in de leerjaren 1 tot en met 5 twee klassen van elk 25 leerlingen. Dit jaar is er voor het eerst een derde brugklas. In tegenstelling tot het Calscollege verwacht de school dat de derde brugklas een incident is.
Het Anna van Rijncollege is altijd heel sterk geweest in de internationalisering, vindt coördinator Eijsink. ³We hebben e-mailcontacten met buitenlandse scholen, uitwisselingen van vbo tot vwo, contacten met een school in Münster, de derde klas gaat naar Finland, de tweede naar Zaragoza en we bieden de mogelijkheid tot buitenlandse stages. Daarnaast hebben we buitenlandse taalassistentes en uitwisselingen met studenten van buitenlandse lerarenopleidingen.²
Het belang van tweetalig onderwijs is dat leerlingen op zeer hoog niveau met mensen uit het buitenland kunnen communiceren. Ook speelt de uitspraak van de Europese Commissie een rol, die vindt dat alle leerlingen drie vreemde talen moeten spreken. Andere factoren zijn het verdwijnen van de grenzen in Europa, de toenemende mobiliteit en het groeiende aantal allochtonen in de klas. ³Tweetalig onderwijs biedt een belangrijk carrièreperspectief, maar is geen elitair onderwijs², vindt Eijsink. ³We kijken ook of leerlingen het echt zelf wel willen en niet voornamelijk gepusht worden door hun ouders. Hun motivatie is heel verschillend. Sommigen vinden Engels leuk, anderen zeggen Œik wil piloot worden of iets met computers doen¹, of hun vriendje gaat naar het tweetalig vwo.²

Steun in de rug
Tweetalig onderwijs betekent dat vakken als aardrijkskunde en geschiedenis in een vreemde taal worden gegeven, meestal Engels. Sinds de start in 1991 is het aantal tweetalige scholen gegroeid tot 26. Volgend jaar komen daar zeker vijf bij. Het Europees Platform stimuleert en ondersteunt het tweetalig onderwijs. Subsidie wordt in principe voor drie jaar verstrekt, maar is niet meer dan een steuntje in de rug. Het geld van één jaar is bijvoorbeeld net voldoende om tien docenten op nascholing te sturen.
Scholen die met tweetalig vwo beginnen, moeten dat met forse investeringen uit eigen middelen ondersteunen. Het kost maanden om een nieuw onderwijsprogramma op te zetten en jaren aan investeringen. Met deze concurrentie is het risico groot dat geen van beide scholen een rendabele opleiding kan blijven aanbieden. Daarom zijn we ook niet blij met de stap van het Calscollege², zegt Anne Maljers van het platform.
Het reguliere vwo-curriculum moet worden gevolgd. Daarom moet het examen in het Nederlands plaatsvinden. Verder mag maximaal vijftig procent van de lessen in een andere taal dan het Nederlands worden aangeboden. Ook moeten er op tweetalige scholen native speakers werken en moeten in ieder geval aardrijkskunde, geschiedenis en biologie in het Engels worden gegeven. Onder andere deze punten zijn opgenomen in een standaardovereenkomst tussen het Europees Platform en de tweetalige scholen.