blad nr 5
10-3-2012
auteur . Lachesis
Column

Misdaad en straf

Ooit legden ouders zich zonder veel bezwaar neer bij de mores in het klaslokaal. Die tijd ligt allang achter ons. Sindsdien maak ik soms opmerkelijke dingen mee. Zo had de moeder van Thomas zich een aantal jaren geleden stellig voorgenomen haar kind nooit en te nimmer te straffen en sprak ze de hoop uit dat ik als juf deze lijn zou voortzetten. Ik antwoordde haar dat ik haar graag ter wille was, maar dat de sleutel tot een ongestraft bestaan in handen van haar zoon lag. Haar zoon had echter allang de voordelen van een leven zonder grenzen ontdekt en liep dus regelmatig tegen de mijne aan. Zijn moeder beviel dit niets. Elke keer als ik hem even op de gang had gezet of in de pauze binnen had gehouden, kwam zij mij bestraffend toespreken. Een paar jaar later raakte ik met een andere moeder al in net zo’n situatie verzeild. Ik hoop, sprak zij, dat u wilt respecteren dat ik thuis altijd gedrag corrigeer volgens de principes van empowerment. Ik schudde mijn hoofd. Dat kan ik niet beloven, antwoordde ik. Als uw zoon zich niet goed gedraagt, wil ik in het begin dit principe best toepassen, maar als zijn gedrag daarna niet verandert, eindig ik er mee. De moeder van Tim verliet ontevreden het lokaal. Ik heb in principe niks tegen empowerment. Het is een mooi middel, maar bij hardnekkig ongepast gedrag leidt het alleen maar tot dommig gesoebat, loze beloftes, de komst van the Nanny thuis en de orthopedagoog op school. Straffen. Het is een omstreden middel op school. De duidelijkheid van bepaalde schoolregels wordt door de ene ouder toegejuicht en door de ander als veel te streng weggezet. Je kunt als leerkracht het beste maar je eigen koers varen. Mijn koers is, zoals bij menig schooljuf: er staat niemand boven de wet en de wet ben ik. Er zijn altijd leerlingen die dat maar een raar standpunt vinden. Vooral als ze in het weekeind of in een vakantie weer heerlijk hun eigen gang hebben kunnen gaan. Toch is straffen bij ongepast gedrag niet altijd het juiste middel. Soms heb je een leerling in de klas waarbij het niet werkt. Dit jaar is dat Daan. Gilletjes slaken tijdens de les, plotseling geen klap meer uitvoeren, ommetjes maken tijdens de les en mij en passant vertellen dat hij school haat: het zijn in de regel gedragingen waarbij ik wel een passende maatregel weet. Maar de duidelijkheid waarmee ik in andere gevallen dit gedrag snel corrigeer werkt niet bij Daan. Strafgeven werkt contraproductief. Het is wat hij kent -hij is al jaren een grootverbruiker - en waar hij soms doelbewust op uit is. Elke keer als hij een regel overtreedt, moet ik razendsnel een afweging maken. Zal ik… het niet opmerken, er een grap over maken of het zonder enige emotie vasthoudend corrigeren? Dat helpt beslist en leidt soms wekenlang tot aangenaam en vriendelijk gedrag van zijn kant. En dan ineens begint alles weer overnieuw. Alsof er niets gebeurd is. Je moet op zulke dagen geen hoofdpijn hebben want voor je het weet wordt het een emotionele uitputtingsslag. Het belangrijkste is om het vooral niet persoonlijk te nemen. Ik vind u een kutjuf, juf. Dat kun je rustig vinden Daan maar dit soort woorden horen niet in een klaslokaal dus ik wil niet dat je ze gebruikt. Maak je werk eens af. Ja maar ik snap het niet. Dan kun je dus beter aan die rotjuf vragen hoe het moet, vind je niet? Ok. Ha, ha, ja dat is waar. Pff. Gelukt deze keer. Maar morgen, overmorgen? Er komt vast weer een moment dat ik mijn geduld verlies en dat is precies waar hij op uit is. Omdat hij het kent. Dit grootverbruikertje van misdaad en straf.