Wat meer feedback is welkom

Op een onbekende school, in een onbekende klas het normale programma zoveel mogelijk door laten lopen. Invallen: het is niet gemakkelijk, maar in de meeste gevallen komt het wel goed. Toch valt er nog wel wat te verbeteren.

Tekst Andrea Holwerda

Dag in dag uit proberen ze de klassen van afwezige leerkrachten draaiende te houden. En dat is niet gemakkelijk, zeggen ze, of je nu pas een jaar invalt zoals Brigitte* (48) of elf jaar zoals Anja* (55). Beiden zijn herintreders. Brigitte deed de pabo, Anja de opleiding tot kleuterleidster. Na jaren niet voor de klas te hebben gestaan, begon het weer te kriebelen en lieten ze zich op verschillende invallijsten zetten.
Door het geregeld wisselen van scholen en groepen schakelen ze inmiddels gemakkelijk over van de ene naar de andere werkwijze en methode. En als ze dan aan het einde van de dag zien dat er goed gewerkt is, de leerlingen tevreden naar huis gaan, maakt dat veel van de stress en onzekerheid die het invallen met zich meebrengt, goed.
Veel, maar niet alles. Er zijn volgens de twee een aantal dingen die echt beter kunnen, waaronder de ontvangst. Brigitte herinnert zich de korte boodschap van een schooldirecteur nog goed: ‘Je krijgt een lastige groep, er zijn een aantal leerlingen met een rugzakje. Als het niet lukt, dan stuur je ze maar naar mij.’ Dat was het. “Verder moest ik maar zien hoe ik me redde.”
In de klas liep het al snel uit de hand en in de middagpauze stapte Brigitte naar de directeur. “Maar hij zei alleen: erg vervelend allemaal. Toen heb ik – hoe moeilijk ook - besloten naar huis te gaan. Ik wilde voorkomen dat ik ‘s middags huilend voor de klas zou staan.”
Zo erg heeft ze het nooit meer meegemaakt. “Maar de opvang van invallers is heel verschillend.” Klopt, zegt ook collega-invaller Anja. Terwijl het zo belangrijk is dat je een beetje op weg wordt geholpen, stellen de twee. Ze willen welkom geheten worden. Voorgesteld aan collega’s. En horen bij wie ze terechtkunnen met vragen. Ook willen ze dat er in de klas een goede klassenmap te vinden is met een plattegrond, planning, informatie over de (zorg)leerlingen, regels en afspraken en de inlogcode voor het digibord.

Rompslomp
Naast gebrekkige informatie worden de twee soms ook erg moe van alle administratieve rompslomp. Brigitte: “Dan heb je na een dag hard werken je klas netjes achtergelaten en moet je vervolgens ongelofelijk veel moeite doen om bijvoorbeeld aan een reiskostenformulier te komen.”
Ook komen de aktes van benoeming/aanstelling vaak veel te laat of achteraf in de vorm van een verzamelakte. Anja: “Dat maakt het controleren heel lastig. En als dan maanden later blijkt dat je een paar dagen mist, kan het weer heel lang duren voor een directeur dat nagekeken heeft en opnieuw doorgegeven.”
Het zou ook goed zijn als ze wat meer feedback zouden krijgen. Brigitte: “Dat krijg je gewoon niet of heel weinig.” Niet gek als je maar één dag invalt. Maar als je wat langer iemands lessen overneemt, hoor je toch graag wat je goed en niet goed doet en hoe dat te verbeteren.
Het zou gewoon prettig zijn als er op alle scholen net iets meer met invallers gepraat zou worden, zeggen de twee. Anja: “Ik heb wel gehad dat ik niet meer terug hoefde te komen, omdat er allerlei kritiek op mij was. Maar als je dat dan pas achteraf hoort, valt er niet veel meer aan te doen.”
Het zou schelen als scholen opener zouden zijn over de mogelijkheden om (langer) te blijven. Iets waar de meeste invallers volgens hen, ondanks voordelen als het niet hoeven te vergaderen of praten met lastige ouders, toch op hopen. Brigitte: “Dat het gewoon duidelijk is of het wel of niet kan en waarom, of het aan jou ligt, of er geen geld is. Dan weet je dat en kun je op tijd een uitkering aanvragen en bij de invalpools aangeven vanaf wanneer je weer beschikbaar bent.” Nu blijft het vaak tot het einde toe spannend, zeggen de twee. Beiden hebben al meegemaakt dat op het laatste moment bleek dat er na de zomervakantie toch iemand anders ingezet zou worden.

Druk
Niet alleen invallers blijken bovenstaande op te merken. Het openbaar scholennetwerk de Basis in Heerenveen heeft al tijden een invalbrochure waarin staat wat van de kant van de invallers en wat van de kant van de scholen nodig is voor een succesvolle invalbeurt, bijvoorbeeld in iedere groep een goede klassenmap. “Dat wil nog niet zeggen dat dit op al onze scholen even goed gaat”, geeft personeelsadviseur Tom Dolleman toe. “We sturen daarom goede voorbeelden rond.”
Ook werkt het invalbureau van de Basis aan het geven van meer feedback, vertelt de personeelsadviseur. “We hebben daar nu formulieren voor gemaakt, één voor de korte en één voor de langdurige vervanging. De invaller moet vervolgens wel zelf aan de directeur vragen om deze in te vullen.”
Bij lange invalbeurten is het dan ook echt de bedoeling dat de directeur even komt kijken in de klas, er gepraat wordt over verbeterpunten en dat er naar mogelijkheden gekeken wordt om daar binnen de school aan te werken. Of dit echt te doen is voor de nu al drukke directeuren, daarover wordt nog gediscussieerd, stelt Dolleman.
“Maar we weten allemaal hoe belangrijk het is om goede invallers te hebben en deze aan je te binden”, zegt Bennie van der Schaaf, directeur van het Slingertouw, een van de scholen van de Basis.

Duidelijkheid
Ook directeur Remon Pontman van de Jozefschool in Muiden is er kort over: invallers moet je koesteren, zo staat op de site van de school en in de schoolgids. “Dat betekent dat ik iemand altijd eerst uitnodig om kennis te komen maken, voordat diegene op de invallijst komt. Dan leid ik ze rond, vertel ik hoe we hier werken. Gewoon om te kijken of het klikt.”
Is dat zo, dan ligt er een pakketje klaar met alle formulieren die ingevuld moeten worden, stelt Pontman. “Dan is dat geregeld.” Wat betreft de akte van benoeming geeft hij eerlijk toe dat die ook op zijn school vaak wel even op zich laat wachten.
Verder zegt Pontman er op te letten dat hij open is naar invallers toe. “Ik heb het er gewoon even over als ik van een collega of ouder hoor dat iets niet goed gaat. Samen kijken we wat we daaraan kunnen doen.” Ook probeert hij heel duidelijk te zijn over de mogelijkheden binnen zijn school. “Ik zeg zo gauw als ik het weet of het erin zit om (langer) te blijven of niet en waarom.”
Duidelijkheid is heel belangrijk, zegt ook Sandra Tubbing, voormalig leerkracht, p&o’er en oprichter van het bemiddelingsbureau Ippon. Daarom besloot ze om voor iedere school die bij het bureau aangesloten is een online invalhandboek te maken. Daarin staat informatie over onder andere de werkwijze van een school en welke methodes er worden gebruikt, zodat invallers al met een goed beeld binnenkomen.
Vervolgens kunnen de scholen na een invalbeurt de invaller ‘een duim omhoog’ geven of bij een wat langere vervanging kort wat op papier zetten. Soms zijn scholen zo druk dat geen van beiden lukt. “Dan gaan we er vanuit dat het gewoon goed ging.”
Maar zonder uitleg een invaller niet meer vragen, dat proberen ze echt te voorkomen, zegt Tubbing. Hetzelfde geldt voor als een aantal invallers problemen heeft met een bepaalde school. “In beide gevallen bellen we even op om te horen wat er precies is.”

{noot}
*)Om privacyredenen zijn de namen Brigitte en Anja gefingeerd

{kadertje}
Goed om te weten

• Om in te kunnen vallen heb je een relevante onderwijsbevoegdheid nodig en een geldige Verklaring Omtrent het Gedrag.
• Ga je als invaller aan de slag, dan krijg je een akte van benoeming/aanstelling.
• Invallers vallen net als leerkrachten in vaste dienst onder de cao-po en hebben dus dezelfde rechten wat betreft salaris, vakantiedagen en buitengewoon verlof. Maar let op: wie via een uitzendbureau of payroll-organisatie werkt, valt onder een andere regeling, bijvoorbeeld een uitzend-cao of soms zelfs geen cao. Je bent dan niet aangesloten bij het pensioenfonds en er kunnen heel andere regelingen gelden voor bijvoorbeeld vakantieverlof. Daarnaast bouw je geen rechten op bij een schoolbestuur.
• Wat betreft je salaris geldt dat je het salaris krijgt dat je zelf hebt opgebouwd. Als je net van de pabo komt begin je op de eerste trede van de salarisschaal waarin je valt: LA1 (basisonderwijs) of LB1 (speciaal basisonderwijs). Werk je langer in het onderwijs, dan wordt er gekeken naar je laatstverdiende salaris. Wanneer je het afgelopen schooljaar minstens zestig dagen hebt gewerkt, heb je op 1 augustus recht op een periodieke salarisverhoging.
• Of je in de zomer wordt doorbetaald of niet, hangt af van het feit of je voor of op/na 1 maart benoemd bent. Als je op of na 1 maart bent benoemd en je werkt door tot de laatste dag voor de zomervakantie, dan wordt je salaris doorbetaald tot en met die laatste dag. Startte je contract voor 1 maart, dan krijg je doorbetaald tot en met 31 juli.
• Je hebt recht op een vast contract als je langer dan 36 maanden achter elkaar hebt gewerkt voor hetzelfde bestuur. Maar let op: zijn er tussendoor onderbrekingen geweest van langer dan drie maanden, dan staat de teller vanaf dat moment weer op nul.