- blad nr 5
- 10-3-2012
- auteur J. van Aken
- Redactioneel
Monsieur Lazhar is goed met emoties
Het is even stil na afloop van de voorvertoning van Monsieur Lazhar. De gezichten staan wat bedrukt. Het viertal (toekomstige) onderwijsmedewerkers verliet net als hoofdpersoon Bachir Lazhar als vluchteling hun vaderland en heeft ook een baan in het onderwijs of droomt daarvan. Cihat Eldemir (31) is docent wiskunde op het Liemers College in Zevenaar. Hij kwam als achttienjarige uit Turks Koerdistan naar Nederland en herkent veel in de film. “Er kwamen gebeurtenissen die ik meemaakte boven.” Tolk/vertaler Ibtihal Aziz Mohammed (40) uit Irak droomt ervan als onderwijsassistent aan de slag te gaan. Ze is zichtbaar geëmotioneerd. “De film raakte me heel erg”, zegt ze.
Monsieur Lazhar speelt zich af op een Franstalige Canadese basisschool. Op een ochtend treffen kinderen hun juf aan, opgehangen in de klas. De verslagenheid is groot. Haar vervanger, de Algerijnse vluchteling Bachir Lazhar, probeert de kinderen zo goed mogelijk bij te staan in hun verdriet om het verlies van hun geliefde juf. Ondertussen blijkt hij ook met zijn eigen problemen te kampen. Monsieur Lazhar is een ontroerende film, waar ook veel humor in zit.
Aziz Mohammed vindt het een realistische film. “Je ziet dat de kinderen geshockeerd zijn door de dood van hun lerares.” Eldemir is onder de indruk van het acteren van de kinderen. “Dat doen ze heel knap. Hun emoties komen goed over en voelen echt.”
Lisa Imrihari (40) uit Kosovo is onderwijsassistent op basisschool de Carrousel in Utrecht. Ze vindt het knap hoe de leerkracht met de emoties van de kinderen omgaat. “Dat doet hij heel anders dan zijn collega’s. Lazhar weet als vluchteling hoe het is om verdriet te verwerken.”
Het is een mooie film volgens Anya Martirosjan (29) uit Azerbeidzjan. Ze volgt een opleiding creatieve therapie en drama, deed haar stage in het speciaal onderwijs en ontwikkelt nu een training over pesten voor kinderen. “De leerkracht stelt het verlies van de leerlingen boven zijn eigen gevoelens.”
Na het overlijden van de juf schakelt de school een psycholoog in. De manier van rouwverwerking noemt Martirosjan absurd. “Een paar gesprekken en dan is het verdriet over en kunnen we verder. Zo werkt het niet.”
Mooier maken
Lazhar is als vluchteling uit Algerije naar Canada gekomen. Het is moeilijk om werk te vinden. Na de dood van zijn voorganger meldt hij zich bij de directeur. ‘De kinderen hebben een leerkracht nodig. Ik ben beschikbaar, fulltime, parttime en voor overuren’, zegt hij bijna smekend. Dat moment is heel herkenbaar voor Martirosjan. “Ik kwam naar Nederland zonder een hier geldig diploma. Om binnen te komen, moet je het allemaal net even mooier maken.” Ze haalde het toelatingsexamen voor 21-plussers niet, maar wilde toch per se met haar opleiding beginnen. “Het was nu of nooit. Om mezelf een duwtje in de rug te geven, kocht ik schoenen met hoge hakken, een korte broek en een strak vestje. Het zag er gestyled uit en toonde mijn gedrevenheid. Daardoor werd ik toegelaten tot de opleiding op voorwaarde dat ik het eerste half jaar al mijn examens haalde. Dat is gelukt.”
Eldemir is net als de anderen cliënt bij het UAF, dat hoger opgeleide vluchtelingen begeleidt bij hun studie en bemiddelt naar werk. Daarvoor zat hij in een opvangcentrum waar hij niet naar buiten kon en niet mocht werken. “Zonder het UAF was ik gek geworden.” Hij bezocht op een zaterdag de lerarenopleiding en kon de maandag erna beginnen.
Imrihari wachtte negen jaar op een verblijfsvergunning en deed in die tijd veel vrijwilligerswerk, onder meer als overblijfkracht bij basisschool de Carrousel. Nadat ze een verblijfsvergunning kreeg, is ze direct een opleiding gaan volgen om met kinderen te werken. “Dat is mijn passie en daar word ik vrolijk van.” Haar betaalde stage deed ze ook op de Carrousel. “Zo ben ik stap voor stap in het onderwijs gekomen en nu heb ik een vast contract als onderwijsassistent.”
Avontuur
Een collega van Lazhar vindt dat hij de kinderen over zijn cultuur moet vertellen. Maar Lazhar heeft het nodige meegemaakt in Algerije en daar wil hij het niet over hebben op zijn werk. Dat snappen de UAF’ers heel goed.
Martirosjan vluchtte naar Nederland voor een gewapend conflict tussen Azerbeidzjan en Armenië over de regio Nagorno-Karabach. “Als mensen specifiek vragen naar mijn vluchtverhaal vertel ik het wel, maar ik hou me er niet zo mee bezig. Het is irritant als mensen avonturen van je willen horen.”
Eldemir vertelt zijn leerlingen over zijn achtergrond als ze ernaar vragen. “Ik heb een keer een powerpoint-presentatie gemaakt over waar ik in Koerdistan vandaan kom. Dat vinden de leerlingen heel interessant.” Hij vluchtte op achttienjarige leeftijd naar Nederland om dienstplicht te ontlopen. “Koerden worden vaak oorlogsgebieden ingestuurd, dat wilde ik niet.”
Een belangrijke rol in de film is weggelegd voor de leerlingen Alice en Simon. Zij worstelen het meest met de dood van hun juf. Tegen het einde van de film is er een felle botsing tussen de twee als de een suggereert dat de ander de dood van hun juf heeft beïnvloed. Aziz Mohammed signaleert dat Lazhar een vernieuwende manier gebruikt om de kinderen hierover te laten praten. “Je merkt dat hij gevoel heeft voor kinderen en dat ze een band krijgen.” Imrihari vult aan: “De leerkracht laat hen in fases door de rouw gaan door hen de ruimte te bieden om emoties te uiten. Tegelijkertijd weet hij sfeer te creëren in de klas en is hij vrolijk, maar hij heeft ook aandacht voor Alice en Simon die het extra moeilijk hebben.” Martirosjan vindt dat Nederlanders daarvan kunnen leren. “Zij zijn vaak heel rationeel, bakenen hun grenzen af en hangen erg aan structuur. Wij handelen vaak meer uit gevoel.” Door bijvoorbeeld fabels te bespreken, zoals in de film, kom je juist over gevoelens te praten, denkt ze. “Dat kunnen we in het Nederlandse onderwijs overnemen.”
Monsieur Lazhar is vanaf 15 maart in de bioscoop te zien.
Met dank aan het UAF, de organisatie die hoger opgeleide vluchtelingen begeleidt bij hun studie en bemiddelt naar werk. Zie: www.uaf.nl