blad nr 4
25-2-2012
auteur B. Hoogenboom
Kleine column

Cowboygedrag

Tussen het mediageweld rond de stakingen in het voortgezet onderwijs en de bezuinigingen in het passend onderwijs was er ineens een opmerkelijk bericht uit de bve-sector: Amarantis en Zadkine zijn in financieel zwaar weer terechtgekomen. Natuurlijk, roc’s zouden beter af zijn met een kabinet dat wel middelen beschikbaar zou stellen voor inburgering en niet zou korten op de financiering voor volwassenen. Maar de problemen van met name Amarantis zijn niet direct veroorzaakt door Den Haag, maar door machobestuurders en falend toezicht.
Het bestuur van Amarantis dacht graag groot: mooi pand naast de chique advocaten van Stibbe op de Zuidas, miljoenen uitgeven aan leerbedrijven, een sportcomplex, een horecabedrijf – het was in ieder geval ambitieus. Voor de financiering ging men niet naar het ministerie van OCW – te veel regeltjes – maar naar de Rabobank. En nu de leningen opnieuw moeten worden gesloten, zijn de regels anders: een groot deel van het kapitaal van Amarantis bestaat immers uit stenen. En kantoorpanden en schoolgebouwen zijn, net als de rest van het Nederlandse onroerend goed, behoorlijk in waarde gedaald.
Wie zich verplaatst in de positie van de Rabobank kan zich zelfs iets voorstellen bij het standpunt dat er minder kan worden geleend. Een bank leeft nu eenmaal volgens de meedogenloze wetten van de markt. De markt ging mee in het hele ‘bigger is better’ denken waaraan de top van Amarantis leed. Tot het risico te groot werd.
De AOb is warm voorstander van mooie leerbedrijven. Daarbij moet het uitgangspunt zijn dat leerlingen er een vak leren. Het is prachtig als een instelling daaraan wat prestige kan ontlenen. Maar als bestuurders van instellingen als Amarantis de rollen gaan omdraaien – er wordt een prestigeproject bedacht en er zijn onderwijsdeelnemers nodig om dat te financieren – dan is dat onverantwoord cowboygedrag.
Het besef dat er een onderwijsinstelling moest worden bestuurd, kwam voor de Amarantis-top op de tweede plaats. Docenten en leerlingen waren blijkbaar niet meer dan een middel voor een mooi pand op de Zuidas. En de raad van toezicht heeft het allemaal laten gebeuren.
Het is hoog tijd dat er iets wordt gedaan aan dit old boys network. Jaarlijks duiken er verhalen op uit de semipublieke sector van bestuurders die zichzelf verrijkten of ceo’tje speelden met onderwijsgeld en toezichthouders die het allemaal wel best vonden. Kennelijk krijgen ze te veel ruimte. Wanneer durven de partijen, die deze bestuursfuncties zien als een kweekvijver voor politici, daar eens iets aan te doen?