• blad nr 16
  • 15-10-2011
  • auteur . Overige 
  • Redactioneel

Cultuur op school 

Haal de muren van het museum weg


Kunst draagt bij aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Cultuur op school is belangrijk. De vraag is alleen, hoe? De Kunsthal zet het digibord in om via een interactieve game klassen met elkaar de strijd aan te laten gaan binnen én buiten de muren van het museum.



Tekst Tim Gouw



Vooral op druilerige dins- en donderdagen is de kans groot dat je ze tegenkomt. De drommen schoolkinderen die door de zalen van een museum struinen. Enkel de voorste rijen luisteren - of doen alsof - naar het lange verhaal van de cultuureducatiemevrouw: ‘Als je dicht bij het schilderij staat zie je alleen stipjes, maar doe je een stapje achteruit dan zie je mensen in een park!’ Daarachter wordt geduwd, gestompt, geginnegapt of opzichtig gegaapt. Bij een doek met een naakt is er altijd wel één die direct een schunnige opmerking maakt en komt de rest vervolgens niet meer bij. De sissende vermaning van de juf haalt niets uit. Even later rennen de leerlingen door de zalen, met de beloofde quiz in hun hand. ‘Wat jammer dat je zo weinig vragen hebt ingevuld’, zegt de cultuureducatiemevrouw.

Mirjam van der Ham, ad interim hoofd educatie en publieksbegeleiding bij de Rotterdamse Kunsthal, ziet steeds vaker dat leraren hun leerlingen zonder een duidelijk leerdoel naar een museum meenemen. “Laatst nog belde een docent op om aan te geven dat hij met twee 4-vwo klassen langs wilde komen. Er was geen voorkeur voor een tentoonstelling, als er maar een kijkwijzer of ander begeleidend materiaal beschikbaar zou zijn. Dan hoefden de leerlingen zich tenminste niet te vervelen. Dat is natuurlijk wel een beetje de omgekeerde wereld”, verzucht Van der Ham.

In principe ontwikkelt de Kunsthal voor grote tentoonstellingen zelf een educatief programma. Maar dat zou voor docenten geen excuus mogen zijn om de voorbereiding volledig uit te besteden. Om kunst te laten beklijven is het namelijk juist van belang dat het museumbezoek in een kader past. Van der Ham: “We zien regelmatig dat docenten hier de leerlingen onze vragen laten maken en er daarna niets meer mee doen. Die vragen zijn slechts een middel om er een leerzaam bezoek van te maken, zeker niet het doel.”



Strijd

Tijdens het debat ‘Cultuur op school: het speelkwartier voorbij’, dat onlangs plaatsvond in Rotterdam, werd duidelijk dat ondanks de goede bedoelingen cultuur op school vaak het ondergeschoven kindje is. Daar ligt een aantal ontwikkelingen aan ten grondslag. In de laatste decennia werden vakleerkrachten vervangen door de groepsleerkrachten, die naast de kernvakken ook kunstlessen geven. Ook werden kunstvakken ondergebracht in de zogenaamde brede school (dus na schooltijd) en hiervoor werden ad hoc kunstenaars als gastdocent aangetrokken.

Intussen werd op de pabo minder aandacht besteed aan kunstvakken. Mede daardoor is de kennis over de werking van kunst en cultuur binnen de scholen drastisch afgenomen. Bovendien worstelen veel onderwijsinstellingen met het dilemma dat cultuureducatie wel belangrijk is, maar er zijn al zoveel andere dingen die moeten gebeuren. Even dreigde ook nog de cultuurkaart (voorheen cjp-pas) te worden afgeschaft, maar deze blijft mogelijk toch bestaan, zij het dat het rijk de kaart niet langer betaalt. Staatssecretaris Halbe Zijlstra onderzoekt de mogelijkheid om de kaart te laten financieren door commerciële en private partijen, en de scholen.

Om de druk op laatstgenoemde enigszins te verlichten, zijn er de afgelopen tijd verschillende initiatieven ontstaan die docenten een hoop werk uit handen kunnen nemen. Bijvoorbeeld de lessen van de School der poëzie, waarin kinderen gedichten maken, illustreren en op een podium voordragen. Of het project de Schoolschrijver, waarin een jeugdboekenschrijver vier maanden op school rondloopt en kinderen tot lezen aanspoort.

Een ander voorbeeld: de Kunsthal zet het digibord in om via de interactieve game Mummies! Het ontrafelde geheim klassen met elkaar de strijd aan te laten gaan binnen én buiten de muren van het museum. Masterstudent aan de Technische Universiteit Delft Clementina Gentile (25) ontwikkelde voor haar afstudeerscriptie het concept van de game, waarmee leerlingen zich voorbereiden op de tentoonstelling. Ze leren over de geschiedenis van het oude Egypte, mummificatie en de invloed daarvan op de huidige medische wetenschap. Door als klas krachten te bundelen, ontrafelen de leerlingen gezamenlijk het geheim van de mummies. Eenmaal in het museum krijgen de leerlingen een vragenlijst die alleen te lezen is met een speciale decodeerbril, net als de hints die door de tentoonstelling verspreid zijn. Uiteindelijk vormen alle antwoorden samen een oplossing, die terug in de klas op het digitaal schoolbord ingevoerd wordt. Zodoende kraken de leerlingen samen de geheime code, terwijl ze reflecteren op de informatie die ze samen hebben verzameld.

Volgens Gentile, die voor de masteropleiding design for interaction vanuit Italië naar Delft is gekomen, is het de uitdaging leerlingen actief bij hun eigen leerproces te betrekken. Dat begint met het inzetten van moderne interactieve ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld het digitaal schoolbord. In Rotterdam hangt er daarvan op dit moment in elk schoolgebouw ten minste één. Gentile: “Tijdens mijn onderzoek viel het op dat veel docenten nog lang niet alle mogelijkheden van het apparaat benutten, als ze het al gebruiken. Maar de gemiddelde leerling kan er prima mee overweg.”

De game is zo ontworpen dat de inhoud gemakkelijk veranderd kan worden. Gentile hoopt dan ook dat andere musea door haar idee geïnspireerd raken. Want het leuker maken van cultuur is slechts één kant van het verhaal, uiteindelijk gaat het erom dat het geheel beklijft.



De game Mummies! Het ontrafelde geheim is gratis op de website van de Kunsthal (www.kunsthal.nl) te downloaden en is geschikt voor leerlingen vanaf tien jaar.

 


Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.