• blad nr 15
  • 1-10-2011
  • auteur A. Kersten 
  • Redactioneel

Topbeloningen 2010 in mbo, hbo en wo 

Een half miljoen onder de streep

Vorig jaar was een tussenjaar voor topsalarissen. Het was wachten op het wettelijke inkomensplafond, dat rond deze tijd in de Tweede Kamer wordt behandeld. Een aantal opvallende beloningen op een rij, op basis van meer dan honderd jaarverslagen uit mbo, hbo en wo. Zoals een vertrekvergoeding van anderhalf tot twee ton voor bestuurders die hooguit drie jaar in dienst waren. En de ‘verlossende’ afrekening bij het Friesland College.

Van de middenmoot naar de top in twee jaar tijd. Het bruto salaris van bestuursvoorzitter Ronald Wilcke van Roc Flevoland groeide van 140 duizend euro in 2008 naar 152 duizend in 2009 naar bijna 168 duizend in 2010, opgeteld bijna 20 procent. Zijn totale bezoldiging kwam in 2010 uit rond de twee ton. De beloning van collega-bestuurder Gerrit Vreugdenhil maakte een vergelijkbare opmars.
Geke Faber, burgemeester van Zaanstad en sinds 1 januari 2010 voorzitter van de raad van toezicht, heeft een verklaring: “De bestuurlijke krachtenbundeling. Roc Flevoland werkt namelijk heel erg nauw samen met het Roc van Amsterdam. De bestuurders dragen meer verantwoordelijkheid.” Daarom is met ingang van 2009 de beloning opnieuw vastgesteld, lees: verhoogd.
“Ze zijn bestuurder van hun eigen roc, maar ze zijn alle vier ook verantwoordelijk voor het geheel. De heer Vreugdenhil is bijvoorbeeld dé financiële man voor beide instellingen”, aldus Faber.
Roc Flevoland is met een omzet van 54 miljoen euro en ruim tienduizend deelnemers veel kleiner dan het Roc van Amsterdam met 247 miljoen aan inkomsten en dik 38 duizend studenten. Dankzij die samenwerking zitten alle vier de bestuurders nu in de top tien van best betaalde roc-bazen.
Bestuursvoorzitter Edo de Jaeger van het Roc van Amsterdam staat aan de absolute top in het mbo. In 2010 bedroeg zijn bruto salaris ruim 193 duizend euro, zijn totale beloning €227.325. Zes- tot zevenduizend euro meer dan in 2009. En meer dan de norm die het kabinet nu al hanteert, vooruitlopend op de Wet normering topinkomens (Wnt). Dat geeft het instellingsjaarverslag ook toe. “Achteraf heb ik er misschien een beetje spijt dat het erin staat”, lacht Faber, ook toezichthouder van het Amsterdamse roc. Volgens haar past het salaris wel binnen de mbo-beloningscode uit 2006. “Maar het klopt inderdaad dat de voorzitter boven de norm van het wetsvoorstel zit.”

Regime
Het ministerie van Onderwijs ziet voor 2010 die algemene Wnt-norm van €223.666 als ‘Balkenendenorm’. En nog niet de lagere maxima voor onderwijssectoren die het kabinet afgelopen juni voorstelde: 217 duizend euro voor het wetenschappelijk onderwijs, 194 duizend voor het mbo en hbo. Dat betekent dat onderwijsbestuurders over 2010 nog in een verhoudingsgewijs ‘gunstig’ regime vallen. (De conceptwet wordt zeer binnenkort in de Tweede Kamer behandeld, misschien zelfs vóór verschijnen van dit Onderwijsblad.)
Duidelijker is het er in de tussentijd niet op geworden. De enige norm die in 2010 wettelijk was vastgelegd, was de Wet op de openbaarmaking van publiek gefinancierde topinkomens (Wopt). De Wopt staat voor het gemiddelde ministerssalaris, maar geldt wat het kabinet betreft niet als Balkenendenorm. Boven het grensbedrag van €193.000 in 2010 moeten organisaties in de semipublieke sector verplicht melding maken van overschrijding. De Wopt gebruikt een andere berekening dan de Wnt en telt bijvoorbeeld ook het werknemersdeel van de pensioenafdracht mee. Het belangrijkste verschil: de Wnt hanteert het met 30 procent verhoogde ministerssalaris als basis, de Wopt niet.
Onderwijsinstellingen zetten nu op allerlei manieren de bestuursbeloning in de jaarrekeningen. Veel roc’s vermelden simpelweg alleen de totale werkgeverslasten, hogescholen volgen veelal de Wnt-definitie, terwijl universiteiten zich vaak beperken tot de verplichte Wopt-vermelding. Sommige instellingen publiceren wel drie verschillende staatjes, andere verstoppen alle beloningsonderdelen onder één totaalkopje. Ook om die reden is het hoog tijd voor één norm, die het beter mogelijk maakt de bestuursbeloning op een roc en universiteit naast elkaar te leggen.

Pensioenderving
Maar lijstjes zeggen ook niet alles. Het salarisoverzicht dat de Hbo-raad begin dit jaar zelf publiceerde, hanteert de berekening van het wetsvoorstel normering topinkomens (Wnt). Ontslagvergoedingen zijn erbuiten gelaten, want die wil het kabinet apart begrenzen op maximaal €75.000.
Zo staat Cor de Ruiter, drie jaar bestuurder van de Hanzehogeschool in Groningen, voor 133 duizend euro in de lijst, terwijl hij vorig jaar ook een ‘gouden handdruk’ kreeg van €190.000. Voormalig voorzitter Simone de Wit van Hogeschool Domstad staat voor 86 duizend euro genoteerd, maar dat is exclusief €80.000 aan vertrekverplichtingen. Ironisch trouwens: De Wit vertrok nadat Hogeschool Domstad vorig jaar opging in de Hogeschool Utrecht (HU); als interimmer is ze daarna door de HU weer ingehuurd voor tijdelijke diensten.
En zo vermeldt het overzicht van de Hbo-raad 121 duizend euro voor oud-voorzitter Maarten Denters van Hogeschool Ipabo in Amsterdam. Terwijl hij ook een ‘compensatie voor opgelopen pensioenderving’ ontving. Hoewel er al een wervingstraject liep voor een opvolger, legde Denters in november 2009 vervroegd zijn voorzitterschap neer. Dat gebeurde nadat Ipabo de accreditatie was geweigerd en de hogeschool kopje-onder dreigde te gaan. Voormalig Fontys-bestuurder Jan Houben werd ingehuurd om als interim-voorzitter Ipabo uit de brand te helpen. Tot zijn vertrek per 1 augustus 2010 hield Denters zich officieel bezig met ‘externe projecten’. De totale beloning bedroeg vorig jaar rond de 2,3 ton.
Voorzitter Jannie van den Hul-Omta laat per e-mail weten dat Denters een pensioencompensatie kreeg van €106.329, op basis van afvloeiingsmogelijken voor medewerkers van de hogeschool. Hij heeft ‘uit rechtvaardigheidsoverweging dezelfde rechten toegekend gekregen als de andere medewerkers’.
“Dit is nu een prachtig voorbeeld van selectief shoppen”, vindt AOb-rayonbestuurder Roelf van der Ploeg. “Als de cao minder betaalt, dan geldt er vanwege het zogenoemde afbreukrisico een eigen beloningscode voor bestuurders. Maar ligt er op basis van de cao een interessante regeling, dan heeft een bestuurder opeens weer dezelfde rechten als andere medewerkers.”

Interim
Ook in het mbo zijn er vertrekvergoedingen te melden. Bestuursvoorzitter Twan Sprenkels liet na ruim tweeënhalf jaar het Deltion College in Zwolle weer achter zich. Dagblad De Stentor meldde dat de voorzitter intern bekritiseerd werd door het managementteam, maar in een interview zei Sprenkels dat zijn klus er gewoon op zat. Volgens de jaarrekening vertrok hij met €150.000 aan ‘verplichtingen in verband met beëindiging van het dienstverband’.
Zo’n zestig kilometer zuidelijker kwam Roc Rijn IJssel in Arnhem in het nieuws vanwege ten onrechte verkregen Europese subsidie. De eerste helft van 2010 vertrokken beide bestuursleden. Met de subsidiekwestie zou het niets te maken hebben, het roc verklaarde dat het tijd was om ‘andere accenten’ te leggen en de interne bedrijfsvoering versneld te verbeteren. Bestuursvoorzitter Dorothé Lamers legde op 13 april 2010 haar functie neer. Maar volgens de jaarrekening bleef ze het hele jaar in dienst en verdiende ze een volwaardig jaarsalaris: ruim 164 duizend euro.
Collega-bestuurder Jitze Ramaker trad op 7 januari 2010 terug en bleef volgens het beloningsoverzicht tot 1 juni in dienst. Naast 65 duizend euro aan reguliere bezoldiging kreeg hij een ontslagvergoeding van €230.000 mee. Het collegelid begon voor zichzelf als ‘Jitze Ramaker Management & Advies’ en schreef begin mei vorig jaar bij de Kamer van Koophandel zijn bv in.
In de tussentijd was er ook een interim-bestuurder die voor een uurtarief van €187,50 exclusief btw werd ingehuurd via het bureau De Roo Management & Advies. Tussen januari en oktober 2010 factureerde het bureau 1168 uur (gelijk aan 146 dagen van 8 uur). Rijn IJssel betaalde €260.610.
Op vragen van het Onderwijsblad reageerde het roc na een week met een schriftelijke verklaring van drie korte alinea’s. De ontslagregelingen van het voormalige college van bestuur ‘zijn gebaseerd op de bestaande arbeidsovereenkomsten en een gevalideerde inschatting van de mogelijke uitkomst in gerechtelijke procedures, en hebben een beschreven uitwerking gekregen waar tijd, geld en inzet deel van uitmaken.’ En over de interim-kosten: ‘Gezien de gevoelde noodzaak tot inzet van een interim-bestuurder, zonder dat aanvankelijk zicht bestond op de exacte duur van het contract, is in de markt een geschikte kandidaat gezocht en gevonden tegen een (in die tijd) gangbaar tarief.’ Bij herhaalde vragen verwees het roc terug naar zijn verklaring.

Afgewikkeld
De opvallendste, en hoogste, afrekening in 2010 vond plaats in Leeuwarden. Op het Friesland College moest de kwestie rond voormalig voorzitter Klaas Koops worden opgelost. Het verhaal is bekend: Koops zou na zijn aftreden in september 2007 nog vijf jaar op de loonlijst blijven als ‘projectleider strategische beleidsvorming’. Nadat die afspraken in het voorjaar van 2009 de voorpagina’s haalden, concludeerde toenmalig staatssecretaris van Onderwijs Marja van Bijsterveldt op grond van inspectieonderzoek dat er sprake was van een ondoelmatige vertrekregeling. Ze dreigde het roc bijna zeven ton te korten op de rijksbijdrage, in haar ogen het bedrag dat de afspraken duurder waren dan een kantonrechtersuitspraak.
September vorig jaar kwam er witte rook uit Friesland. Een persbericht van de raad van toezicht meldde dat de kwestie was afgewikkeld. Het roc zou nog wel ‘ruim twee ton’ worden gekort, maar daar nam de raad van toezicht genoegen mee.
Koops’ dienstverband is voortijdig beëindigd, per 1 september vorig jaar. Pas een jaar later, in de jaarrekening 2010, wordt zichtbaar welke prijs het Friesland College precies betaalt. Onder de streep staat een bedrag van €553.771, grotendeels afgekochte verplichtingen voor de periode tot 2012. Het bedrag omvat onder meer 90 duizend euro aan salaris, een vergelijkbaar bedrag aan ontslagvergoeding en €327.000 aan aanvullende kapitaalverzekeringen.
Gevraagd naar een toelichting verwijzen het college van bestuur en de raad van toezicht via secretaris Jan Douma naar het persbericht van vorig jaar. ‘In de vaststellingsovereenkomst met de heer Koops is vastgelegd dat partijen over de inhoud niet naar buiten zullen treden’, mailt hij.
De afgelopen jaren moest het Friesland College steeds melding maken van Koops’ beloning vanwege de hoogte ervan. Wie die Wopt-bedragen over 2008 en 2009 optelt bij de ‘afwikkeling’ in 2010, komt uit op een totaal van €928.846. Maar die rekensom klopt niet, volgens Douma. “Dan tel je appels en peren bij elkaar op. In de voorgaande jaren was er sprake van een dienstverband, waarvoor de heer Koops een arbeidsinspanning heeft verricht”, aldus de bestuurssecretaris in een telefonische toelichting.
Koops zelf is boos. Op het Onderwijsblad, dat de kwestie weer oprakelt, en de media in het algemeen, maar klaarblijkelijk vooral op Van Bijsterveldt. Die heeft zijn ‘demotiecontract’ ten onrechte aangemerkt als een ondoelmatige vertrekregeling en de suggestie gewekt dat hij zijn zakken zat te vullen. “Ik weet niet hoe zij erbij komt. Mij is nooit iets gevraagd. Maar ik heb gewoon gewerkt voor mijn geld, ik heb de uren gemaakt.” Inhoudelijk wil hij niet op de afwikkeling ingaan, maar hij zegt wel: “Ik heb gekregen waar ik recht op had.”
Voor het Friesland College is de kous af. Of toch niet helemaal. Er is nog de sanctie van Van Bijsterveldt. Die zal het roc in 2011 en 2012 per jaar €116.793,50 kosten aan rijksbijdrage. Dat is €233.587 aan onderwijsgeld.

Zie www.aob.nl voor veel meer bezoldigingen.

{Tabelletje}

Friesland College

Wopt-beloning Klaas Koops 2010
functie: projectleider strategische beleidsvorming
in dienst t/m 31-8-2010
belastbaar loon 90.758
pensioenafdracht 22.707
aanvullende verzekering 23.216
belastbaar loon: ontslagvergoeding 90.000
aanvullende kapitaalverzekering 182.500
aanvullende kapitaalverzekering 144.590
totaal 553.771
Bron: jaarrekening 2010 Friesland College


{Tabel 2}
Top 11 Wopt-beloning bestuurders 2010
Organisatie Naam wopt 2010 verschil tov 2009 belastbaar loon vertrekuitkering
Wageningen UR A.A. Dijkhuizen* 351.102 -332 276.779
Hanzehogeschool C. de Ruiter** 324.000 +159.000 134.000 190.000
Roc Rijn IJssel J. Ramaker*** 300.270 +146.312 58.222 230.000
Vrije Universiteit R.M. Smit 289.500 +600 226.400
Universiteit Maastricht J.M.M. Ritzen 276.982 +6.446 192.917
Wageningen UR M.J. Kropff* 276.838 +945 222.343
Deltion College A.J.H. Sprenkels**** 270.602 +75.684 100.505 150.000
Wageningen UR IJ.J.H. Breukink* 263.896 +1.448 188.155
Universiteit Utrecht Y.C.M.T. van Rooy 260.000 +4.000 204.000
Vrije Universiteit L. Bouter 249.200 +1.600 196.000
Fontys Hogescholen M.J.G. Wintels 242.309 +19.773 206.957

Bron: Jaarverslagen en jaarrekeningen 2010
* De bezoldiging bij Wageningen University & Research Centre wordt verdeeld over Wageningen Universiteit (46,5%), Stichting Van Hall Larenstein (7%) en Stichting DLO (46,5%).
** Cvb-lid van 1-9-2007 tot 1-9-2010
*** Cvb-lid tot 7-1-2010; in dienst tot 1-6-2010
**** Cvb-voorzitter van 1-12-2007 tot 1-8-2010

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.