Sardientjes

Mick heeft een lege vulpen. Hij staat op om een vulling uit het bakje te halen. Hij duwt zachtjes tegen de rug van zijn buurman. Mag ik er even langs? Tim maakt zoveel mogelijk ruimte maar het lukt Mick slechts met moeite om achter Tim langs te komen. Dan doemt er een volgend obstakel op: het groepje van Sarah. Tot twee keer moet hij zachtjes vragen of ze iets op willen schuiven. Vlak voordat Mick bij mijn bureau is maakt hij een sprongetje en belandt hij voor het vullingenbakje. Daarna begint hij aan de al even moeizame terugreis.
Mick is niet de enige leerling voor wie elk toiletbezoek en elk tripje door het lokaal een klauterpartij betekent. Hoe ik ook met de tafels schuif, er blijven altijd leerlingen klimmen. Er zitten dit jaar 31 leerlingen in groep 7 en de lokalen in dit gebouw zijn klein. Dat heeft een reden. Er is toen deze school werd ontworpen veel rekening gehouden met de wens extra ruimten te creëren om leerlingen zelfstandig of in groepsverband te laten werken. Dat is ten koste gegaan van de omvang van de lokalen. Al die extra werkruimte in de school is in theorie mooi bedacht maar de praktijk blijkt weerbarstiger. Leerlingen hebben doorgaans enige vorm van toezicht nodig, willen ze tot mooie prestaties komen. Zelfs de meest briljante, vlot werkende leerling presteert soms onder de maat als er minder op hem wordt gelet. Er vinden zo nu en dan spectaculaire gebeurtenissen in aangrenzende klassen plaats waar even een blik op geworpen moet worden en er kunnen makkelijker geintjes worden uitgehaald of roddels uitgewisseld. Het gebeurt dan ook met enige regelmaat dat als ik zo’n alternatieve werplek bezoek, ik nog maar de helft van de leerlingen aantref. Waar zijn Aydin en Ewoud? Ze zijn beneden, juf, want hun pennen zijn gevallen. Zijn beide pennen tegelijk over de reling gezwiept? Pijnlijk stilzwijgen. Waarna ik de achtervolging inzet. Of: waarom zijn jullie nog maar bij som twee, dametjes? Hihi, we snapten het niet, juf, en we konden u niet vinden. Willen jullie echt volhouden dat ik zoek was? Eh nee, juf, we treuzelen gewoon een beetje. Sorry hoor.
In de tussenruimten is het toezicht zo mogelijk nog lastiger te organiseren. Toen ik die vlak voor de vakantie ontruimde, doemde er zelfs een heuse strook graffiti op de muur op. Daders onbekend. In de praktijk brengt iedere groep de meeste tijd dus gewoon in haar eigen - te kleine - lokaal door. De aanwezigheid van een digibord maakt de plaatsing van tafels en stoelen nog ingewikkelder. Ook hier geldt: hoe zorgvuldig je het allemaal ook inricht, zeker acht leerlingen kunnen niets zien omdat ze zo ongeveer naast het scherm zitten. Dus verhuizen deze arme leerlingen om de haverklap naar elders. Maar elders bestaat eigenlijk amper. ‘Elders’ heeft een diameter van hooguit twintig centimeter.
Ondanks al deze hindernissen is dit een goedmoedig stel kinderen. Ze zitten al hun halve leven als sardientjes in een ton, ze zijn eraan gewend. Ze worden niet meer kriegelig van de tientallen verzoeken per dag om even in te schikken of naar voren te buigen, niet meer boos van al die tikken tegen hun been of schouder omdat er een stoel langs of over hen heen getild moet worden, niet meer moe van de beperkte ruimte waarin ze de hele dag moeten doorbrengen. Ik daarentegen ben nog lang niet gewend aan al dat geklauter. Ik pers me mopperend door onmogelijke ruimtes, struikel over stoelpoten, zanik tegen leerlingen die hun tafel onhandig teruggeplaatst hebben. Ik ben inmiddels zo vaak tegen een leerlingentafel aangelopen dat op mijn ene bovenbeen een joekel van een blauwe plek is ontstaan. Hij zit daar komend jaar permanent, vrees ik.