- blad nr 12
- 25-6-2011
- auteur . Overige
- Redactioneel
Onderhandelingsresultaat pensioenen: wat houdt het in?
Tekst vakcentrale FNV
Nederland heeft volgens deskundigen het beste pensioenstelsel ter wereld. Om onze goede oudedagsvoorziening te behouden, moeten wij nu twee grote uitdagingen aangaan: de stijgende levensverwachting van mensen en de grote schokken op de financiële markt.
We leven met z’n allen langer dan vroeger. Dat is goed nieuws, maar het betekent ook dat we steeds langer van ons pensioen gebruikmaken. Vijftig jaar geleden kregen mensen gemiddeld vijftien jaar pensioen, vanaf hun 65ste. Nu krijgen mensen gemiddeld twintig jaar pensioen na hun 65ste.
Wij willen natuurlijk niet dat onze pensioenuitkering op een gegeven moment stopt. Maar doordat mensen ouder worden, worden de pensioenen duurder. De afgelopen jaren hebben we steeds meer geld opzijgezet voor de pensioenen. Op dit moment werken we één dag in de week voor ons pensioen (op fulltime basis). Dat is meer dan genoeg. Een ander probleem is dat er meer ouderen dan werkenden bijkomen. We moeten dus andere manieren verzinnen om voldoende geld opzij te zetten om iedereen een behoorlijk pensioen te gunnen.
{graphic gestegen levensverwachting}
Financiële markten
De pieken en dalen op de financiële markten worden steeds groter. Door de manier waarop de pensioenen op dit moment zijn geregeld, kunnen financiële schokken leiden tot het bevriezen en het verlagen van onze pensioenen. Dat heeft direct negatieve gevolgen voor de pensioenopbouw van mensen die nog werken èn de koopkracht van gepensioneerden. We moeten onze pensioenen beter beschermen tegen schokken op de financiële markt. Dat kan door goed en lang vooruit te kijken en de waan van de dag minder te laten regeren. In het nieuwe pensioencontract wordt dit mogelijk.
De FNV wil dat onze pensioenen zo goed mogelijk blijven. Pensioen is namelijk van levensbelang, voor iedereen. Vorig jaar dreigde het kabinet aow en aanvullend pensioen in één keer voor iedereen te verhogen naar 67 jaar. Dat gaat ons veel te ver. Daarom hebben we in juni 2010 een pensioenakkoord op hoofdlijnen gesloten met werkgevers. Samen kwamen wij met het voorstel om de pensioenleeftijd flexibel te maken. Dat wil zeggen dat mensen zelf moeten kunnen kiezen wanneer zij stoppen met werken. Tegelijkertijd vinden wij wel dat de aow-leeftijd omhoog moet, anders wordt de aow in de toekomst onbetaalbaar.
Een pensioenuitkering kan uit drie delen bestaan: de aow, een werknemerspensioen en/of aanvullende regelingen. Voor de meeste mensen is de aow de basis van hun oudedagsvoorziening.
In ons voorstel krijgen mensen die, vanaf 2020, eerder stoppen met werken, dus vanaf hun 65ste, een lagere aow. Wie later stopt krijgt een hogere uitkering.
Om te voorkomen dat mensen die eerder met pensioen gaan teveel in inkomen achteruitgaan, hebben wij afgesproken dat de aow extra wordt verhoogd. De aow wordt hierdoor echt welvaartsvast. Gepensioneerden gaan er dan ten opzichte van werkenden niet meer op achteruit, zoals in het huidige systeem het geval is.
Ook zijn er afspraken met werkgevers gemaakt om oudere werknemers meer perspectief en echte kansen te geven om langer doorwerken mogelijk te maken als zij dat willen.
Wat gebeurt er met de aow?
De aow is een basispensioen voor iedereen die in Nederland woont of heeft gewoond. Dit pensioen wordt door de overheid betaald, uit aow-premies en steeds meer uit de algemene middelen (belasting). De aow-uitkering stijgt wel elk jaar met de gemiddelde cao-lonen, maar blijft steeds verder achter bij de loon- en prijsontwikkelingen. Hierdoor dreigt de aow minder waard te worden. Het werkelijk verdiende loon is namelijk hoger dan het cao-loon omdat promoties en periodieken meetellen. Wij pleiten voor een welvaartsvaste aow, door die te koppelen aan de werkelijk verdiende lonen.
Ook dreigde de aow- en de pensioenleeftijd door het kabinet zonder fatsoenlijke compensatie te worden verhoogd naar 67 jaar.
Dat de aow-uitkering extra wordt verhoogd is vooral belangrijk voor de mensen met lagere inkomens of die alleen een aow-uitkering hebben. De verbetering van de aow-uitkering biedt ook compensatie voor de verhoging van de aow-leeftijd.
Wat gebeurt er met het werknemerspensioen?
Werknemers kunnen pensioen opbouwen bij de werkgever. Het werknemerspensioen is een aanvulling op de aow. Deze ontvangt u alleen als u in loondienst was/bent en als uw werkgever een pensioenregeling heeft waar u aan deelneemt.
Veel pensioenfondsen hebben genoeg geld om de pensioenen te betalen, maar onvoldoende om de pensioenen volledig aan te passen aan de stijging van de lonen en de prijzen. Dat noemt men de indexatie. Op dit moment worden veel pensioenen niet geïndexeerd. Sommige pensioenuitkeringen worden zelfs verlaagd. Als ons pensioenstelsel nu niet wordt aangepast, dan dreigt dit langere tijd zo te blijven.
Welke afspraken willen wij maken?
In juni 2010 is een pensioenakkoord op hoofdlijnen afgesloten. Nu gaat het om de uitwerking op onderdelen en vooral om de vraag of het kabinet dit akkoord overneemt. De uitwerking heeft betrekking op het schokbestendig maken van het pensioen voor de stijging van de levensverwachting en voor pieken en dalen op de financiële markten.
Moet er langer doorgewerkt worden?
Wat ons betreft mogen mensen dat zelf kiezen. Eerder stoppen leidt, net als nu, tot een lagere uitkering en langer doorwerken levert, net als nu, een hogere uitkering op. Nieuw is dat u nu ook in de aow kunt kiezen voor een flexibele ingangsdatum.
De hoogte van het pensioen is van meerdere factoren afhankelijk, waarvan het aantal gewerkte jaren de belangrijkste is. Hoe langer u werkt, hoe meer pensioen u opbouwt.
{graphic aandeel werkenden beroepsbevolking}
Hoe zit het met de opgebouwde pensioenrechten in de nieuwe situatie?
Wat ons betreft gaan opgebouwde rechten mee in de nieuwe pensioenregeling. De rechten gaan ongewijzigd over en kunnen dan in het nieuwe pensioencontract meeprofiteren van betere rendementsvooruitzichten dan zonder deze overgang mogelijk is. Momenteel wordt bestudeerd hoe dit juridisch mogelijk is te maken.
Is het niet beter om zelf te sparen voor je pensioen?
De meeste mensen kunnen niet zoveel sparen dat ze een goed pensioen opbouwen. Daarvoor moet belegd worden. Zelf sparen levert namelijk veel minder op dan samen beleggen voor het pensioen. Met dit akkoord willen wij ervoor zorgen dat mensen een pensioen krijgen waarbij een zekere mate van pensioenzekerheid is vastgelegd en ook rekening wordt gehouden met loon- en prijsontwikkelingen. Dat levert een oudedagsvoorziening op met voldoende zekerheid en koopkracht.
U kunt op uw pensioenjaaroverzicht zien of uw pensioen rekening houdt met loon- en prijsontwikkelingen. Als dit tegenvalt, is het mogelijk om langer door te werken of om zelf bij te sparen. Wie zelf wil sparen moet erop letten dat er een fiscaal maximum is voor fiscaal voordelig sparen. Ook zijn er veel individuele pensioenregelingen waarbij de uitvoerder (verzekeraars of banken) relatief hoge kosten in rekening brengt die ten koste gaan van het pensioen.
Waarom niet meer pensioenpremie betalen?
De problemen rond de betaalbaarheid van ons pensioen zijn te groot om deze op te lossen door meer pensioenpremie te betalen. In het verleden is in slechte tijden de pensioenpremie flink verhoogd ten koste van de koopkracht. En in goede tijden zijn ingrepen gedaan in pensioenfondsen door bedrijven en door de overheid. Dat vinden wij onwenselijk en onverstandig.