Ordinaire roddel of correcte werkwijze?

Roddel en achterklap. Dat is in feite wat de Stichting Almeerse Scholengroep een maatschappijleerdocent verwijt nadat zij een vertrouwenspersoon op de hoogte had gesteld van haar zorgen over mogelijke seksuele intimidatie door een collega. Het kostte haar haar baan. Dat was vijf jaar geleden. De Centrale Raad van Beroep oordeelt nu dat het juist de stichting was die ‘indiscreet’ handelde. De docent krijgt bovenop haar ontslagvergoeding van zes maandsalarissen 30 duizend euro.

‘Het kan voorkomen dat je in een situatie terechtkomt waarbij ongewenste omgangsvormen een rol spelen. We adviseren je om niet te aarzelen contact met de vertrouwenspersonen op te nemen. Ook als je twijfelt of het bij de vertrouwenspersoon thuishoort, raden we je aan contact met hen op te nemen.’
Een citaat uit het personeelsboekje van schooljaar 2005/2006 van scholengemeenschap de Meergronden, onderdeel van de Stichting Almeerse Scholengroep.
Toen twee havo-examenleerlingen in het voorjaar van 2006 bij hun docent maatschappijleer en mentor, Marian Paape, aanklopten met verhalen over ongepast gedrag van een docent, handelde Paape precies zoals het personeelsboekje dat voorschreef. Ze besprak de klachten met de vertrouwenspersoon van de school. De collega zou aan de billen van leerlingen hebben gezeten en onbetamelijke opmerkingen hebben gemaakt over hun lichaam. De meisjes voelden zich niet bij hem op hun gemak.
De vertrouwenspersoon beloofde de leerlingen met de collega te praten. Paape hoorde vervolgens niets meer over de zaak. Toen haar vervolgens ter ore kwam dat de collega ook een lio-stagiaire op de mond gezoend zou hebben, vroeg ze de tweede vertrouwenspersoon van de school wat er met haar eerdere klacht was gebeurd.
Tot zover niets aan de hand. Vindt ook de school. Maar: Paape vertelde de vertrouwenspersoon ook over het incident met de stagiaire. Pure roddel en achterklap, vindt de school. “De bezorgdheid voor de leerlingen was op zijn plaats en wordt haar niet nagedragen”, verwoordde Ad Kerkhof, de advocaat van de Almeerse Scholengroep, het half maart voor de Centrale Raad van Beroep in Utrecht. “Haar wordt nagedragen dat zij te gefocust is geweest op de zaak. Ze heeft roddel doorgespeeld. Het is een persoonlijke aanval op een collega waar geen formele klacht tegen is ingediend. De verhoudingen zijn hierdoor verder op scherp gesteld.”
Paape reageerde: “Ik blijf dit een opmerkelijk verwijt vinden voor een schoolorganisatie met de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van tienduizenden leerlingen en honderden personeelsleden.”

Hamvraag
Want wat gebeurde er nadat Paape voor de tweede maal een vertrouwenspersoon aanschoot? De eerste vertrouwenspersoon benaderde de lio-stagiaire en vertelde haar wat ze via Paape had vernomen. Daarop escaleerde de boel. De hele vakgroep werd erbij gesleept. Paape werd uiteindelijk zelfs overgeplaatst naar een andere school van hetzelfde bestuur, tegen haar zin. En dus diende ze een klacht in. De landelijke klachtencommissie gaf haar gelijk. Maar de school sprak van een verstoorde arbeidsverhouding en uiteindelijk kostte dat Paape haar baan. De rechtbank in Zwolle oordeelde daarop dat de stichting weliswaar op goede gronden – namelijk verstoorde arbeidsverhoudingen – was overgegaan tot ontslag. Maar de stichting had die verstoorde verhouding voor een groot deel aan zichzelf te wijten, zodat ze Paape een aanvullende uitkering van zes maandsalarissen moest geven.
Hier was niemand tevreden over. De stichting vond het bedrag te hoog, Paape te laag. Beide partijen gingen in beroep. Half maart boog de Centrale Raad van Beroep zich over de vraag: Wie is de hoofdverantwoordelijke voor de verstoorde arbeidsrelatie?
De raad wijst er in zijn uitspraak op dat een gesprek met een vertrouwenspersoon laagdrempelig moet zijn. En dat docenten er met hun zorgen en klachten terecht zouden moeten kunnen, zonder bang te zijn voor verwijten achteraf. Ook moet er met de inhoud van gesprekken met vertrouwenspersonen vertrouwelijk worden omgegaan. Dat is in het geval van Paape niet gebeurd. De vertrouwenspersoon besprak immers het verhaal over ongepast gedrag met de stagiaire zelf. ‘In deze indiscretie, die voor rekening van de stichting moet komen, ziet de raad de voornaamste aanleiding voor de verslechtering van de verhoudingen met de vakgroep en de schoolleiding’, beantwoordt de raad de hamvraag. De stichting is grotendeels verantwoordelijk voor de gespannen verhoudingen. En dus moet zij – naast de zes maanden ontslagvergoeding – nog eens 30 duizend euro overmaken op de rekening van Paape, oordeelde de raad begin juni.
Opgelucht? “Ik ben geweldig blij. Ik had nergens meer op gerekend, maar heb nu toch een gevoel van gerechtigheid”, vertelt Paape. “Ik heb deze zaak ook doorgezet omdat ik wilde dat er jurisprudentie zou komen, zodat mensen niet zomaar ontslagen kunnen worden wanneer zij naar een vertrouwenspersoon stappen. En die ligt er nu. Wel vind ik het
vreemd dat het ontslagbesluit niet is teruggedraaid.”

{kadertje}
Het kan iedereen overkomen

Iemand functioneert goed, toch ontstaat er op de een of andere manier spanning. De werkgever wil van de werknemer af en mag het contract van de rechter ontbinden omdat de arbeidsverhoudingen verstoord zouden zijn. AOb-advocaat Frans Lathouwers maakt het honderden keren per jaar mee. Hij was het ook die Paape bijstond bij de rechter.
“Het kan iedereen overkomen”, zegt Lathouwers. En als het je overkomt, heb je grote kans dat je je baan verliest.” Maar er is natuurlijk wel een ‘beste manier’ hoe te handelen wanneer je werkgever van je af wil. Een paar vuistregels voor de werknemer in een arbeidsconflict.
• Klop bij de AOb aan zodra er zich een conflict voordoet. Ga niet alleen het gesprek aan met je werkgever, neem iemand mee die je vertrouwt.
• Weiger in beginsel geen opdrachten. Aanvaard andere dan de gebruikelijke werkzaamheden alleen onder protest. Weiger werk alleen als het echt niet passend is, bijvoorbeeld wanneer van een leraar wordt gevraagd het schoolplein te vegen. Vraag onmiddellijk juridisch advies (liefst vooraf) wanneer zich dit voordoet.
• Weiger – tenzij ziek - geen gesprekken met bestuur, directie of leidinggevende. Weiger zelfs niet wanneer er tijdens het gesprek geen juridische bijstand beschikbaar is. Geef in dat geval wel vooraf aan per e-mail of briefje dat er geen beslissingen genomen worden over zaken die de rechtspositie raken.
• Houd een soort dagboek bij en maak daarin aantekeningen over gesprekken, contacten en gebeurtenissen.
• Weiger geen consult bij de bedrijfsarts.
• Ga in geval van ziekte slechts met toestemming van de bedrijfsarts naar het buitenland.
• Denk na over je toekomst bij de huidige werkgever. Sta stil bij de toekomstperspectieven in geval van beëindiging van het dienstverband. Maar bedenk ook wat de toekomst je brengt als je het gevecht met de werkgever aangaat.
• Hoed je voor extreme uitspraken. Blijf zakelijk.
• Neem snel contact op met je huisarts als je je ziek meldt. Het praat gemakkelijker tijdens een consult bij de bedrijfsarts als je kunt aangeven dat de huisarts ook van mening is dat je ziek bent.