blad nr 12
25-6-2011
auteur T. van Haperen
Column

Een tweede kans

Een leraar Duits in Gennep fraudeert bij het eindexamen. Bij het nakijken van het vmbo-werk verbetert hij bij elf leerlingen een aantal antwoorden. De tweede corrector ontdekt dit, de schoolleiding reageert subiet. De rector op een nieuwssite: ‘Hij gaf de fraude meteen toe. Momenteel staat hij op non-actief, maar hij wordt ontslagen.’
Begrijpelijk, die sanctie, want dit is moreel wangedrag. De leraar denkt: ‘Ach, wat maakt het uit, die tweede corrector is ook moe, de kans dat hij het ziet is nul, dus ik schrijf er wat bij, dan gaat het klassengemiddelde omhoog, daardoor sta ik er goed op bij de directie en krijg eindelijk die LC-functie.’
Maar zo lijkt het toch niet helemaal gegaan te zijn. Uit de verslaggeving wordt duidelijk dat deze leraar al tien jaar naar behoren functioneert en populair is bij leerlingen. Waarom het dan toch misgaat? Dat werkt zo: bij het corrigeren regent het fouten, de paniek breekt uit en dus sjoemelt de leraar met ‘bijna-goed-antwoorden’. En hij is niet de enige. In Arnhem staat een vakcollega voor hetzelfde delict op non-actief. Vmbo Duits was namelijk lastig dit jaar. Daardoor zijn de scores van de leerlingen niet in overeenstemming met de kwaliteiten en geen omzettingstabel die dat nog rechttrekt. Na dit drama komt straks ook nog eens een door de inspectie opgefokte schoolleiding langs. Een afwijking tussen school- en centraal examen is het equivalent van onmacht, gegoten in eigentijds law-and-orderjargon. ‘Het moet beter’, brult zo’n directielid. ‘Hoe dan’, roep je terug. ‘Gewoon beter, anders volgen er maatregelen.’
En nee, dit rechtvaardigt examenfraude niet, maar maakt het wel begrijpelijk. Neem de VS, het land waar de afrekencultuur is bedacht. De krant USA Today deed in zeven schooldistricten onderzoek naar de gevolgen daarvan in de klas en telde ruim 1600 gevallen van fraude. Letterlijk uit het artikel: (..) under pressure to meet rising standards, measured by high-stakes testing, the tables are turning. Some teachers and school officials have become the cheaters and students the police. Een dag voor de afname van een gestandaardiseerde toets dezelfde opgaven klassikaal oefenen, tijdens het maken van het werk voorzeggen, bij het corrigeren antwoorden verbeteren - het is dagelijkse kost met elke keer dezelfde afloop. De leerling die onvoldoende profiteert, dient een klacht in bij het schoolbestuur, waarna de leraar ontslag krijgt.
Ziehier de kwestie. Een school die zichzelf reduceert tot een kassa die enkel afrekent, plaatst de leraar voor een onmogelijk dilemma: sjoemelen leidt tot ontslag wegens fraude, niet-sjoemelen tot gedoe wegens onderpresteren. Natuurlijk, de enige uitweg is goed lesgeven, maar die weg is alleen begaanbaar als schoolleiding, inspectie, leerlingen en ouders begrijpen dat het leren van kinderen en toetsresultaten meestal wel, maar niet altijd naadloos aansluiten. Dus ja, de leraar Duits zit goed fout, maar doet dit nooit meer. Hij is bovendien slachtoffer van een slecht examen en een opstomende afrekencultuur. Precies daarom verdient hij een tweede kans. Kan iemand even een baan regelen, voor onze collega?