- blad nr 12
- 25-6-2011
- auteur . Overige
- Redactioneel
Eindexamen is booming business
Tekst Tim Gouw
Meteen na zijn laatste eindexamen is de 18-jarige Valentijn voor veertien dagen naar het Griekse Kreta vertrokken. Samen met twee van zijn beste vrienden huurt hij daar een huisje. Een paar dagen later zullen nog enkele klasgenoten arriveren en dan kan het feest pas echt beginnen. Want daar gaan ze uiteindelijk voor. “Feesten!”, zegt Valentijn en zijn ogen glinsteren. Zijn vriend Jeroen kijkt vooral uit naar de rust en vrijheid – want, geen gezeur van zijn ouders – nu hij voor het eerst alleen op vakantie gaat. De grote koffers die ze bij zich hebben, zitten vol met kleren, schoenen, muziek en Cup-a-Soup. Tegen de kater. In totaal moeten ze acht uur reizen om bij hun eindbestemming aan te komen, maar daarna gaan ze los. Ze hebben zo hard geblokt voor het vwo-eindexamen de afgelopen weken. Hoewel, eigenlijk viel het allemaal wel mee. Maar nu gaan ze ontstressen. Kroegentochten en veel sangria. Bruin worden op het strand en chillen in het appartement. “Cocktails”, wil Zoë (17) die ook meegaat. En Spaanse jongens? Nee, ze heeft al een vriendje thuis in Zwolle. “Dat zegt niets”, voegt Valentijn daar veelbetekenend toe. Of ze het diploma gehaald hebben, horen ze wanneer ze terug zijn. Een moderne scholier wacht niet tot de examenresultaten binnen zijn voordat hij gaat feesten. Hij gaat alvast, liefst zo snel mogelijk nadat het laatste examen is afgelopen. De stress van zich afdrinken. Die week pakt niemand je meer af, ook al blijkt daarna dat je gezakt bent.
De afgelopen weken vertrokken er bijna elke dag bussen en vliegtuigen vol afgezwaaide scholieren naar Kreta, Lloret de Mar en Chersonissos.
Culturele dingen
Examenreis heet het nieuwe product. Drie bedrijven hebben zich er al in gespecialiseerd. De prijs varieert van 109 tot 400 euro per persoon voor een week. GoFun, Beachmasters en Gogo heten de bekendste aanbieders. Maar ook steeds meer kleinere reisorganisaties begeven zich op het pad van de examenreizen. Het fenomeen komt overwaaien uit de Verenigde Staten. Spring Break heet het daar: studenten vliegen in het vroege voorjaar voor één week massaal naar de stranden van Florida en Mexico.
Uit een eigen onderzoek van reisbureau GoGo blijkt dat vooral de jongens van feesten houden. Meiden rusten liever uit, lezen een boek, maken nieuwe vrienden en leren graag iets over een andere cultuur. Jongens denken buiten feesten vooral aan zuipen en seks. De meeste jongeren gaan naar Spanje (Lloret) en Frankrijk staat op de tweede plek. De Balkan wordt langzaam populairder onder de jongens. Meiden gaan liever naar Italië of Portugal. Dat kost ze gemiddeld duizend euro, inclusief alcohol. Twintig procent van de jongeren hoeft niet te werken voor dat geld, ze krijgen de vakantie geheel van hun ouders cadeau. Over het algemeen betalen de ouders 30 procent van de reis en het kind de rest. Verdiend met bijbaantjes.
De site van GoFun belooft in ieder geval ‘200% feestgarantie’ voor een week in een Spaans appartement, vlak bij strand en uitgaansleven. Dat het naastgelegen gebouw een bouwput is en uitzicht biedt op een blinde muur, wordt voor lief genomen. ‘Jammer van die #!@$!%herrie ’s ochtends’, schrijft ene Merel bij de beoordelingen. ‘Gelukkig waren we zo'n beetje alle dagen lam en hebben daarom gewoon een keitoffe vakantie gehad.’ Juist. Inbegrepen zijn kroegentochten, een bezoek aan Barcelona en de afsluitende Fuck School Party. Alleen eten en drankjes moet de vakantieganger zelf betalen. In totaal heeft GoFun dit jaar zo'n 1500 examenreizen verkocht. Er zitten vriendengroepen tussen maar ook individuen, uit het hele land. Steevast wordt de nog altijd populaire dj Mental Theo ingevlogen om een paar dagen als reisleider op te treden.
Al tijdens de eerste avond wordt Valentijn in de befaamde discotheek Star Beach uitgeroepen tot ‘Mister Chersonissos’. Die twijfelachtige titel komt hem toe na een uitgebreide vleeskeuring door een jury van acht bekoorlijke dames. Zijn prijs? Elke avond gratis bier. Wie de sites van de organisaties bekijkt, kan moeilijk anders concluderen dan dat zo’n vakantie garant staat voor gigantische zuippartijen. Valentijn lacht. “Dat hoort er wel een beetje bij, ja. Maar we doen heus wel culturele dingen, hoor.”
Bier en bier
Wat Herman Lier betreft, marketingdocent aan de hogeschool voor toerisme en schrijver van het boek ‘Van Expierence naar Challenge Economy’, zetten ze een groot hek om Lloret de Mar en Chersonissos. Zodat de jongens en meiden kunnen doen en laten wat ze willen en gezinnen er geen last van hebben. ‘De jongeren zijn soms zichzelf niet meer. Ze gaan tijdens zo'n reis als individu op in een groep en houden amper rekening met andere mensen. Gezinnen met kinderen zien dan op het strand dingen van de jeugd die ze helemaal niet willen zien’, aldus Lier onlangs in dagblad BN De Stem. Hijzelf heeft een tienerzoon die deze week óók geniet van zijn welverdiende retourtje Salou. Desalniettemin constateert Van Lier dat het feesten en beesten van de jongeren een keerzijde heeft. Dat ze veranderen als ze opgaan in een groep. En dat die groepen steeds groter worden. “Door Facebook en Hyves heeft iedereen veel meer vrienden dan vroeger. Herstel: denkt iedereen meer vrienden te hebben.”
De docent omschrijft de eindexamenreizen als een overgangsfase van leerling naar student of werkende. Veel leerlingen zien het als een afsluiting van hun tijd op de middelbare school. Het is een schouderklopje dat de leerlingen hebben verdiend na wekenlang zweten boven hun boeken. “De vakantie is een beloning. Vaak zien ouders van de jongeren dat ook zo. De jeugd vindt dat het zo'n vakantie een keer moet meemaken, heeft er bepaalde beelden bij.” Lier deelt de jeugd in tweeën: jonger en ouder dan 21 jaar. Die eerste groep is vooral op zoek naar bier, bier en nog meer bier. Terwijl de wat oudere groep ook best een 'stukje cultuur' wil opdoen op hun zonbestemming.
Over het algemeen gebeuren er geen ongelukken, verzekert reisorganisatie GoFun verontruste ouders in allerhande media. Maar voegt daaraan toe dat het waar is dat scholieren van zestien, zeventien en achttien jaar denken dat ze alles aankunnen.
Onder druk
In NRC Handelsblad liet jongerenonderzoeker Paul Sikkema van onderzoeksbureau Qrius zijn licht schijnen over het fenomeen. Hij ziet er het zoveelste voorbeeld in van de hang naar instant behoeftebevrediging. “Leven in het moment. Alles aangrijpen als alibi om te feesten.” Vroeger wachtten scholieren met feesten tot de uitslag binnen was, nu niet meer. Volgens Sikkema speelt de toegenomen spanning tegenwoordig in de examenperiode ook een rol. “Ouders en kinderen hechten veel waarde aan het halen van die examens. Daardoor staan kinderen meer onder druk dan een paar decennia geleden. Zo'n reis beschouwen ze als ontlading na een geleverde prestatie.” Prestatie? Die blijkt toch pas als de resultaten binnen zijn? Sikkema: “Strikt genomen wel, maar ik denk dat ouders hun kind met zo'n reisje belonen voor het harde blokken. Het is ook een kwestie van aanbod-schept-vraag. Dit is een goedkope periode aan de costa’s en de touroperators zagen zodoende een gat in de markt.”
Voor eindexamenkandidaten met een kleinere beurs zijn er overigens – naast de beruchte eindexamengala’s en feesten die vanuit school worden geregeld – ook tal van grote commerciële feesten. Muziekzender TMF organiseert ieder jaar een feest, net als Radio 538. Lucky The Feel Good Provider uit Rijssen geeft ‘het grootste examenfeest van Oost-Nederland’. Daar kunnen leerlingen van alles winnen: kleding- en makeover-cheques, iPads, Uggs, bioscoopbonnen en – natuurlijk – vakantiecheques naar de costa’s.
{Kadertje ergens in het begin}
Blokken, buikpijn, slapeloze nachten, schrijven, kiezen, zweten, ploeteren, puffen en steunen. Voor ruim 204.000 leerlingen in het voortgezet onderwijs was het de afgelopen tijd waarschijnlijk niet veel anders dan dat. Inmiddels is het centraal examen alweer voorbij en weten de 110.000 vmbo’ers, 53.000 havisten en 41.000 vwo’ers of hun gezwoeg is beloond met een diploma of dat ze opnieuw de boeken in moeten voor een herexamen.