• blad nr 11
  • 11-6-2011
  • auteur . Overige 
  • Redactioneel

7 tips 

Een leven lang leren

Hoe blijf je ‘een leven lang’ met plezier je werk doen? Word regisseur van je eigen loopbaan. Zeven tips.

1. Peil je levensfase
Enthousiast, maar ook onzeker stort je je als net gediplomeerde op het leraarschap. Je zit in de ontwikkelingsfase en bent druk doende nieuwe kennis te integreren en vaardigheden aan te leren. Ook ben je bezig met het zoeken en opbouwen van je beroepshouding en beroepsrol.
Kenmerkend voor de spitsuurfase is je veeleisende werk; er moet een loopbaan of carrière worden opgebouwd. Daarnaast vraagt de thuissituatie je aandacht. Je hebt misschien kleine kinderen en wellicht verwachten je ouders ook zorg. Met name vrouwen hebben in deze fase behoefte aan ‘een pas op de plaats’.
In de balans- of stabilisatiefase is er zowel thuis als op het werk een zekere routine. Je beheerst je vak. Dat geeft sommigen een onrustig gevoel: wil ik dit werk nog twintig jaar blijven doen? Zal ik nieuwe uitdagingen zoeken en hoe doe ik dat? In de (on)mogelijkheden- of seniorfase neemt de energie in de regel wat af, maar tegelijkertijd zijn bepaalde werkzaamheden gemakkelijker geworden. Jongeren vragen je om advies en het begeleiden gaat je goed af. In deze fase is het van belang dat zowel jij als je leidinggevende jouw mogelijkheden blijven zien, maar ook je toenemende onmogelijkheden moeten bespreekbaar zijn.

2. Durf te falen
In haar promotieonderzoek Competent blijven werken in latere loopbaanfasen (2008) laat Isolde van Roekel zien dat oudere medewerkers graag lerend en grensverleggend bezig blijven. Wel met een duidelijke voorkeur voor leren in het dagelijks werk, aan de hand van nieuwe uitdagingen en lastige situaties. De medewerkers ervaren hun overwonnen moeilijke situaties als meest betekenisvolle leermomenten. Ook geven ze aan graag samen met anderen te leren en willen ze feedback op eigen handelen. Maar tegelijkertijd maakt het onderzoek duidelijk dat sommige medewerkers kiezen voor versmalling (vasthouden aan een vast repertoire van routines). Als je als medewerker vasthoudt aan het oude vertrouwde, bestaat de kans dat je vastloopt en onvoldoende toegevoegde waarde blijft behouden voor je leerlingen en voor je school.

3. Bespreek!
Harry van de Kant is voorzitter van het college van bestuur van stichting de Groeiling (24 basisscholen in het Groene Hart). “Wees regisseur van je eigen loopbaan, adviseren we onze medewerkers. En heb deze houding ook tijdens de jaarlijkse functionerings- en loopbaangesprekken met je leidinggevende. Bespreek ook je vage gevoelens van onrust of frustratie omdat het evenwicht tussen thuis en je werk al een tijd niet optimaal is. Praat erover als het je niet meer lukt om tijdens gym het vogelnestje in de ringen voor te doen of als het weer in je rug schiet als je een kleuter optilt. Blijf proactief, zie deze veranderingen niet als een bedreiging, maar als ontwikkeling.”

4. Vergroot je autonomie
Ilse van Eekeren en Jan Oosting van Interstudie, adviesbureau voor onderwijsmanagement, leggen het in het Tijdschrift voor onderwijs en opvoeding nog een keertje uit. ‘Een mens heeft drie basisvoorwaarden nodig om te kunnen groeien: zelf kunnen bepalen wat je doet en hoe je het doet (autonomie), vertrouwen dat je kunt wat je wilt en dat het nut heeft (competentie) en tot slot het samen met anderen doen (relatie). Hoe vergroot je jouw autonomie?’
Caroline Middendorp, senior beleidsmedewerker bij het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO): “Een hoogleraar kan in hoge mate zijn eigen werk bepalen terwijl een kleuterjuf strakkere schema’s heeft in de dagindeling en veel meer gestuurd wordt door de behoeften van de kinderen. Toch kun je als leraar ook je autonomie vergroten, door bijvoorbeeld meer inzicht te krijgen in je scholings- en ontwikkelingsmogelijkheden. Vraag je directeur ernaar. Ga ook de discussie over de professionele ruimte aan met je collega’s in je eigen team. Er is vaak meer mogelijk om de autonomie te vergroten dan je denkt. Het maakt je werk leuker en nog beter vol te houden.”

5. Werk in een kleurrijke omgeving
“Een divers team met mannen en vrouwen van verschillende leeftijden en etniciteit vergroot de levendigheid. Ook kijken deze professionals verschillend tegen zaken aan en dat maakt teams innovatiever, blijkt uit onderzoek”, vertelt Middendorp. “En zo blijft een leven lang leren vanzelfsprekender.”

6. Volg de actualiteit
Om mee te blijven draaien in onze kenniseconomie moeten ook medewerkers in het onderwijs hun kennis en vaardigheden voortdurend ontwikkelen, vindt de Onderwijsraad. Maar hoe geef je daar vorm aan en welke competenties heb je daarbij nodig? Deze discussie is actueel, weet Marjolein van Dijk, SBO-onderzoeker. Dit jaar organiseert onder meer het SBO expertmeetings en een slotconferentie over het thema ‘Leven lang leren van leraren en leerlingen’ (www.onderwijsarbeidsmarkt.nl). Voor meer informatie over een leven lang leren, ga naar www.onderwijsraad.nl, klik op ‘dossiers’.

7. Wees nieuwsgierig
Van Dijk: “Tijdens onze eerste expertmeeting spraken we met elkaar over nieuwsgierigheid, een onderzoekende houding en het behoud van persoonlijke inspiratie. We zien in de praktijk dat kinderen op de basisschool dit gedrag volop hebben en dat die nieuwsgierige houding in het voortgezet onderwijs bij jongeren afneemt. Hoe komt dat en hoe voorkom je dat? In ons rapport Slimmer werken en innovatie in het onderwijs schrijven we onder meer over de high tech high scholen in Amerika. Deze scholen zijn ingericht op projectonderwijs. De leraren scholen zichzelf structureel en bepalen zelf wat noodzakelijke kennis is en hoe zij die aanbieden. Aan de hand van de projecten ontwikkelen leerlingen hun kennis en vaardigheden. De leerlingen leren proactief bij de projecten betrokken te zijn door vragen te stellen en probleemoplossend te werken. Het onderwijsconcept is populair, zowel onder jongeren als leraren. Ook in Nederland experimenteren scholen al met projectmatig onderwijs.”

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.