• blad nr 10
  • 28-5-2011
  • auteur G. van der Mee 
  • Redactioneel

Verhaal van een MR-lid over zijn ongelijke strijd 

Alles wordt tegen je gebruik’

Hoe kun je je als medezeggenschapsraad op een kleine school staande houden als het bestuur nergens aan mee wil werken? Een docent van het Islamitisch College Amsterdam vertelt over het gevoel van machteloosheid wanneer elke poging om invloed uit te oefenen mislukt. “De afgelopen vier jaar is er alles bij elkaar voor een miljoen aan externe medewerkers ingehuurd.”

“Wij zitten nu nog met twee mensen in de medezeggenschapsraad en we hebben besloten dat er niemand voorzitter wordt; de vorigen zijn namelijk allebei ontslagen.” MR-lid Abdullah Drost zegt het met een wrang lachje. In het enorme gebouw van het Islamitisch College Amsterdam hangt een merkwaardige sfeer. Er zijn nog wel groepjes leerlingen aanwezig, maar aangezien er makkelijk 1200 leerlingen in kunnen, zien ze er een beetje verlaten uit in de grote ruimte. Nog een paar maanden, dan staat Drost op straat, samen met de rest van zijn collega’s. De school wordt gesloten.
Hij was er vanaf het begin, tien jaar geleden, bij. “Ik had altijd voor ontwikkelingssamenwerking gewerkt, als elektrotechnicus bij allerlei projecten in Afrika. Zo’n nieuwe school mee helpen opbouwen, dat leek me wel wat, ook al had ik nog niet op een vo-school lesgegeven. Ik kon beginnen in de onderbouw van het vmbo, havo en vwo. Ik heb mijn eigen lokalen ingericht.” De eerste jaren ging volgens Drost alles naar wens. “We hadden een goed team. Het is doodzonde dat dat allemaal verloren is gegaan.”
Het duurde lang voordat de medezeggenschapsraad van de grond kwam. Hij herinnert zich dat het toen ook al niet boterde met het bestuur. “Ze gaven, net als nu, gewoon nooit de informatie waar je om vroeg. Toen de voorzitter op het punt stond om naar de geschillencommissie te stappen, werd hem ontslag aangezegd. Dat is voor de rechter geweest en vervolgens is hij met een afkoopsom opgestapt, onder voorwaarde van geheimhouding. Met de tweede voorzitter ging het net zo.”

Geen uitzondering
In de talrijke rapporten van inspectie komt het pijnpunt medezeggenschap steeds weer terug. Zelf wilde Drost nooit in de MR, al dat vergaderen was niets voor hem. Twee jaar geleden overwon hij zijn tegenzin. “Niemand wilde, dus deed ik het maar.” Begin vorig jaar liet Marja van Bijsterveldt, toen nog staatssecretaris op Onderwijs, weten dat ze nieuwe leerlingen niet meer wilde financieren, omdat het totale aantal onder de wettelijke norm was gezakt. Van 800 leerlingen in 2005 daalde het aantal naar 289 in 2010. De school werd al sinds 2006 aangemerkt als ‘zeer zwak’; bij het vmbo was er verbetering, maar havo en vwo boekten slechte resultaten. Mede daarom wilde Van Bijsterveldt geen uitzondering maken. Het bestuur besloot vervolgens om de hele school op te heffen.
Op 1 maart stuurde het personeel via de MR een brief naar het bestuur waarin het zijn beklag deed over het opeens aangetreden, nieuwe managementteam. De nieuwe interim-rector kwam uit het bestuur. De andere twee teamleiders waren de voorzitter en de secretaris van het SIO, Stichting Islamitisch Onderwijs Amsterdam. Zij willen een doorstart van de school en willen samen met zeven personeelsleden thuisonderwijs organiseren voor de leerlingen. De andere 36 personeelsleden bestempelen dit als een verstrengeling van belangen en hebben geen zin om hieraan mee te werken. De leerlingen worden de dupe van dit alles, vrezen ze.
Drost: “Ik ben tien jaar lang loyaal geweest tegenover het bestuur, maar ben al die tijd niet serieus genomen. Voor ons was de druppel dat leerlingen nu ook niet serieus werden genomen, dat ze geen dossiers kregen waarmee zich kunnen aanmelden op andere scholen. Het bestuur kwam direct de volgende dag op school en reageerde op de bekende intimiderende en bedreigende manier met ‘jullie dit en jullie dat’. Ik was natuurlijk de boodschapper, het personeel werd beticht van slecht werknemerschap en bedreigd met oneervol ontslag. Inhoudelijk is het bestuur niet op de brief ingegaan. Vooral door die reactie zijn er weer heel veel mensen afgehaakt. Als je zes tot acht jaar hier hebt gewerkt en je wordt dan zo behandeld…”

Machteloos
Wat Drost vooral dwarszit is de machteloosheid van een medezeggenschapsraad op een kleine school met een onwillig bestuur. Dat wil hij nu wel eens in een vakbondsblad aan de orde stellen. “Wij hebben allerlei kwesties, zoals het aanstellen van externe medewerkers, aangekaart bij het bestuur, maar daar nooit een reactie op gehad. Het hoge ziekteverzuim, toen twee keer het gemiddelde, nu 24 tot 30 procent is ook zo’n voorbeeld. Er is nooit een programma gekomen om het verzuim te verminderen. In plaats daarvan zegden ze hun contract bij de arbodienst Achmea op en huurden een verzuimregistratiebureau in. De MR was tegen, wij hebben nog alternatieven aangedragen, maar daar werd niet op gereageerd.”
Conclusie van Drost: als het bestuur op geen enkele manier van goede wil is en niet wil meewerken, dan kun je doen wat je wilt, maar dan gebeurt alles toch zoals het bestuur wenst. “Begin vorig jaar hadden we een lijst met achttien punten, daar kwam nog een reorganisatieplan bij omdat er mensen ontslagen moesten worden. Daar waren we het niet mee eens, maar alles ging gewoon door. Ik heb toen de geschillencommissie nog geschreven, maar kreeg een briefje terug van de ambtelijk secretaris dat het hier een lopende zaak betrof en dan kon zij niet veel voor ons betekenen.”
Drost had het gevoel dat hij bij niemand terecht kon, niet bij het ministerie, niet bij de geschillencommissie (“allemaal van die versteende instituten”). Alleen de inspectie hield, naar aanleiding van een (anonieme) brief van dertig ondertekenaars over het klimaat en de verhoudingen binnen de school, een enquête onder het personeel. Daaruit bleek dat de helft zich niet vrij voelde om kritiek te hebben op het bestuur. Sommigen voelden zich bedreigd of geïntimideerd door het bestuur, de schoolleiding en door collega’s. Drost vindt het eigenaardig dat de inspectie daar vervolgens niets mee deed, de resultaten alleen onder de aandacht bracht van het bestuur en concludeerde dat er zorgen zijn over een sociaal veilig schoolklimaat. “Als je bij deze geluiden het hoge ziektepercentage optelt, dan is er toch wat aan de hand? Je wordt gewoon schizofreen op deze school, alles wordt tegen je gebruikt. We hadden een goed team, maar er is niets van over.”
“Er wordt te veel van uitgegaan dat de schoolleiding te goeder trouw is. Misschien kun je op een heel grote school met een grote MR die veel meer tijd heeft om alles uit te zoeken en de wet er steeds naast te leggen wel een vuist maken.”

Schuld
Het is nu te laat, maar hij zit nog steeds met veel onbeantwoorde vragen. Zo wil hij weten hoe het komt dat er een exploitatietekort is van meer dan zes ton. “De school kreeg net zoveel geld als andere scholen, waarom hebben wij dan een negatief saldo? Er is een geschiedenis van het inhuren van externe medewerkers die veel geld kostten. Er zit al jaren iemand van het adviesbureau Van Beekveld en Terpstra voor een dag per week op de administratie. Hij moet het bestuur ondersteunen voor jaarlijks 50.000 euro, maar als je het omrekent naar een fulltime functie zit zo iemand daar wel voor een salaris van 250.000 euro. De interim-directeur zat ook boven de Balkenendenorm. Bij het minste of geringste werd er iemand ingehuurd voor zaken die we intern als personeel ook hadden kunnen oplossen. De afgelopen vier jaar hebben ze alles bij elkaar voor een miljoen aan mensen ingehuurd. Met dat bedrag hadden we nog even door kunnen gaan met de school. Er is gewoon verkeerd beleid gevoerd en het personeel heeft het nakijken; wij zijn heel erg teleurgesteld. Morgen heb ik een overleg met de AOb en het bestuur over het sociaal plan, het bestuur neemt dan een advocaat en twee adviseurs mee.”

Moeilijk
Clazien Rodenburg, die namens de AOb met bestuur en schoolleiding onderhandelt over een sociaal plan, bevestigt dat het heel moeilijk is om in een conflictsituatie als kleine MR iets te bereiken. “Als de Algemene Onderwijsbond afspraken maakt met een bestuur over een sociaal plan is hier in de regel geld voor beschikbaar uit een voorziening. Vorig schooljaar was dit ook het geval. De vertrekkende collega’s hebben toen gezamenlijk 250.000 euro meegekregen. In het najaar van 2010 heeft de ministerie het Islamitisch College verboden om geld dat het ministerie nog beschikbaar stelt te gebruiken voor vertrekpremies. Dat heeft tot gevolg dat er nu geen geld is voor de collega’s die het laatste jaar het onderwijs en de ondersteuning hebben verzorgd. Het personeel heeft recht op een werkloosheidsuitkering en als ze lang genoeg in dienst zijn op een bovenwettelijk deel.”
“Ik heb conflicten bij andere scholen meegemaakt, maar vaak werd de zaak dan in de openbaarheid uitgevochten, ook al was er een kleine MR. Met protesten van het voltallige personeel kun je dan toch nog wat bereiken. Hier gaat om een gesloten gemeenschap waarvan ik het idee heb dat die in de loop der jaren steeds geslotener is geworden. Het religieuze aspect is steeds belangrijker geworden.” Volgens Rodenburg heeft het overleg opgeleverd dat het personeel actief wordt gesteund bij sollicitatie en detachering. Ook is er samen met de wethouder van onderwijs en een vertegenwoordiger van een van de grote besturen een beroep op Amsterdamse scholen gedaan om leerlingen en docenten op te nemen. “Het lijkt ons voor de leerlingen ook prettig als ze met bijvoorbeeld 25 naar een bepaalde school gaan en dat er enkele docenten van hun oude school meegaan.”

{kadertje}
Ondersteuning
Bij de AOb kunnen medezeggenschapsraden een servicepakket krijgen, scholing of ondersteuning per uur. Beleidsmedewerker Marcel Koning denkt echter dat als een bestuur echt niets wil het toch moeilijk wordt om als MR invloed te krijgen. “Wij hebben het vooral bij besturen van islamitische scholen meegemaakt. Die beschouwen de school als hun eigendom, hebben dan ook nog baantjes in de school. Dan is er dus sprake van belangenverstrengeling. Voor punten als het aanstellen van externe medewerkers moet de personeelsgeleding van een medezeggenschapsraad volgens de wet toestemming geven. Dat geldt ook voor het wisselen van arbodienst. Als dat niet gebeurt, kun je naar de geschillencommissie of de rechter stappen.” Dat is een vervelend gevecht waarvoor je een lange adem nodig hebt, geeft hij toe. Volgens Koning zijn dit soort besturen wel een grote uitzondering. Hij vindt het vreemd dat er pas sinds twee jaar een jaarverslag was; het ministerie moet daar controle op houden. Ook het niet naleven van de Wet op de medezeggenschap had bij de inspectie veel meer aandacht moeten krijgen.

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.