• blad nr 20
  • 11-12-2010
  • auteur J. van Aken 
  • Redactioneel

Help! Een homo in de klas 

Jullie zijn eigenlijk ook gewoon mensen

Hoe scholieren denken over homoseksualiteit laat de documentaire Help! Een homo in de klas zien. Er zijn grappige opmerkingen, maar op een aantal scholen is voor de gefilmde COC-voorlichters nog werk aan de winkel. “Ik ga hem gewoon pesten, uitschelden.”

Wat zou je zeggen als iemand in de klas homo zou zijn, vraagt een COC-voorlichter. “Maak een eind aan je leven”, roept een jongen tot algehele verontwaardiging van zijn klasgenoten. Het is een fragment uit de documentaire Help! Een homo in de klas die omroep Human op 13 december uitzendt. De film volgt COC-voorlichters een jaar tijdens schoolbezoeken. Er zijn ontroerende en grappige momenten, maar ook pijnlijke situaties. Een meisje zegt bedeesd: “Ik denk dat homoseksualiteit een ziekte is, want je bent niet zo geboren.”
Claudia van Deudekom, een van de voorlichters en bedenker van de documentaire, heeft bij binnenkomst in een klas een grote eeltlaag. “Je weet dat dit soort termen komen en het is ook functioneel. Als er in een klas niks naar buiten komt, kun je het gesprek niet aangaan. Er zijn kinderen die zo reageren, maar er zijn veel meer leerlingen die een normale reactie hebben.”
Daarom is voorlichting geven vooral ontzettend leuk om te doen, vinden Van Deudekom en collega-voorlichter Jurriaan Bles. Humor is belangrijk, vinden de voorlichters. “Door samen te lachen, creëer je herkenning en dan is het veel moeilijker daarna iemand af te wijzen”, merkt Bles. Zo zegt in de film een meisje met Amsterdamse tongval: “Het lijkt me leuk om een kind te hebben dat homo is, ik vind homo’s zo gezellig.”

Gerard Joling
Het belangrijkste aan voorlichting is dat homo’s en lesbiennes zichtbaar zijn binnen een klas. Van Deudekom: “Velen hebben nog nooit een homo gesproken en associëren homoseksualiteit alleen met de Gay Pride, Gordon, Gerard Joling en nichterige homo-ontwerpers. Daar is niks mis mee, maar het kan een vertekend beeld geven. Als leerlingen zien dat we dezelfde kleding dragen en dezelfde dingen leuk vinden, wordt er regelmatig gezegd: Jullie zijn eigenlijk ook gewoon mensen. Als voorlichters willen we laten zien dat je als homo succesvol kunt zijn, een lieve partner en een leuk leven kunt hebben.”
Geloof kan dat beeld soms in de weg staan. Een meisje zegt in de film: Homoseksualiteit mag niet van ons geloof, je wordt verstoten. Een jongen roept dat hij later zijn kind dood maakt als hij thuis meedeelt homo te zijn. Van Deudekom merkt dat kinderen die vanuit hun geloof moeite hebben met homoseksualiteit, meestal niet degenen zijn die agressief reageren. “Dat ik lesbisch ben, vinden ze vaak prima, maar het is een probleem als het gaat om iemand met dezelfde achtergrond.”

Evolutie
Wat een indrukwekkende film, vindt Peter van Dijk, voorzitter van AOb Roze, de belangengroep voor homodocenten. In de documentaire zit een school die niet aan de opnames wil meewerken uit angst dat leerlingen weg zullen blijven omdat er aandacht is voor homoseksualiteit. De betreffende school is niet slim bezig, vindt Van Dijk. “Ouders beseffen heel goed dat leerlingen op school in contact komen met maatschappelijke ontwikkelingen en visies die thuis niet gedeeld worden: seksualiteit, evolutie, andere religies en ook homoseksualiteit.”
Er zijn ook scholen waar het COC niet welkom is omdat het niet past bij de geloofsovertuiging, omdat het lesprogramma vol zit of omdat homoseksualiteit op die school niet zou spelen. “Maar op elke school worstelen leerlingen met homoseksualiteit. Scholen hebben de verantwoordelijkheid homoseksuele leerlingen een plek in de maatschappij te geven en docenten de mogelijkheid te bieden zichzelf te zijn”, vindt Van Deudekom.
Een veilig schoolklimaat is daarbij een essentiële voorwaarde, die op teveel scholen ontbreekt, vindt Van Dijk. “Zodra leerlingen of docenten het te onveilig vinden om te vertellen dat ze homo of lesbisch zijn, is dit een belangrijk teken. Dan is het klimaat op school onveilig.” Voor leerlingen in de film is het duidelijk: Als je vertelt dat je homo bent, word je gepest, stellen ze vast. “Ik ga hem gewoon pesten, uitschelden”, zegt een jongen schouderophalend en grijnzend roept hij met een hoog stemmetje: homo.
Het gaat daarbij nooit uitsluitend om het pesten van homo’s, weet Van Dijk. “Schoolleidingen realiseren zich niet altijd dat het probleem veel groter is als een docent wegens zijn homoseksualiteit wordt uitgescholden en collega’s hier niet tegen optreden. In een onveilig klimaat loopt iedereen de kans om het volgende slachtoffer te zijn.”
Maar in Help! Een homo in de klas wordt ook verteld dat een leerling die een homoseksuele docent uitschold voor ‘vuile homo’ van school gestuurd is. Van Dijk heeft begrip voor de directeur. “Waarschijnlijk hadden veel mensen het begrijpelijker gevonden als een leerling was verwijderd omdat hij een docent vanwege zijn joodse achtergrond had uitgescholden. Als een school er voor iedereen wil zijn en duidelijk wil maken dat je discriminerend gedrag op geen enkele wijze tolereert, moet je consequent zijn. Dit zet iedereen aan het denken dat het helemaal niet zo gewoon is om elkaar voor homo uit te schelden.”
Het is moeilijk te meten wat de COC-voorlichtingen precies opleveren. Een enkele keer gebeurt het dat een leerling tijdens een voorlichting uit de kast komt, vertelt Van Deudekom. Daarnaast brengt discussie volgens collega-voorlichter Bles altijd wat teweeg. “Met anderhalf uur voorlichting schop je geen opvoeding omver, maar je zet ze aan het denken.” Een voorbeeld is een meisje dat hand in hand lopende homo’s raar en vies vond. “Ze reageerde verontwaardigd toen ik vertelde dat mijn moeder het ook vervelend vond om mij en mijn vriend te zien knuffelen. Het was leuk om te zien dat haar opvattingen genuanceerd werden door homoseksualiteit een gezicht te geven.” Voorlichting biedt leerlingen de mogelijkheid om voordelen te toetsen, denkt hij. “Er gaan deuren op een kier richting acceptatie door anderhalf uur kletsen met kinderen.”

De documentaire ‘Help! Een homo in de klas’ is maandag 13 december om 23.00 uur op Nederland 2 te zien. Bij de film hoort een website: www.helpeenhomoindeklas.nl

{kader}
Motie ‘enkele feit-constructie’
Volgens twee artikelen uit de Wet gelijke behandeling mogen scholen in het bijzonder onderwijs homoseksuele leerlingen en docenten van school sturen. Niet op grond van het ‘enkele feit’ dat ze homo zijn, maar wel omdat ze homo doen. Een Kamermeerderheid van vijf partijen wil deze ‘enkele-feitconstructie’ uit de wet schrappen. Tegenstanders van de wetswijziging beroepen zich vaak op artikel 23, dat de vrijheid van onderwijs waarborgt.
Peter van Dijk van AOb Roze vindt het onacceptabel dat er nog steeds scholen in Nederland zijn waar docenten op een dergelijke wijze gediscrimineerd mogen worden. “Gelukkig mag je op geen enkele school leerlingen of docenten weigeren op basis van hun huidskleur of etnische achtergrond. Het is onbegrijpelijk dat in het geval van homoseksualiteit de vrijheid van godsdienst opeens belangrijker zou zijn.”

Dit bericht delen:

© 2020 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.