• blad nr 20
  • 11-12-2010
  • auteur R. Sikkes 
  • Redactioneel

Shanghai en Singapore drukken Nederland uit top tien 

Oeso: ‘Investeer in kwaliteit leraar

Nederland zakt iets in de ranglijstjes maar blijft bij de wereldtop behoren. Volgens de organisatie van rijke landen Oeso is er één manier om toponderwijs te bereiken. ‘De prioriteit van de overheid moet liggen bij investeringen in de kwaliteit van de leraar.’

Nederland is bij wiskunde en natuurwetenschappen uit de top tien gedrukt door nieuwkomers Shanghai en Singapore, die voor het eerst meededen aan het internationale Pisa-onderzoek. Bij beide vakken staat Nederland nu op plaats elf. Met lezen handhaafde Nederland zijn positie in de top tien ondanks de komst van de twee stadstaten en de snelle stijger Japan.
Op zich is de rangorde nog niet eens van groot belang, maar wel of er grote schommelingen zijn in het gescoorde puntentotaal. Teleurstellend zijn de dalende wiskundeprestaties sinds 2003 waarbij Nederland twaalf punten inlevert. Ondanks die dip benadrukt de Oeso dat het niet gaat om een statistisch relevante daling, maar de trend is duidelijk verkeerd. De verschillen bij lezen en natuurwetenschappen zijn minimaal en statistisch verwaarloosbaar. Goed nieuws is er ook: de slechtste groep lezers is er in Nederland fors op vooruitgegaan, laten de Oeso-cijfers zien. Deze jongeren stegen 33 punten, wat een belangrijke verbetering is.
Alles bij elkaar blijft Nederland tot de kopgroep van de best presterende landen behoren. De analyse van de Oeso is voor Nederland nog steeds dezelfde als in voorgaande jaren. Nederland presteert bovengemiddeld goed ten opzichte van andere landen. Die positie is vooral te danken aan een relatief hoge score van achterstandskinderen, die substantieel beter is dan in andere landen. Nederland doet het juist slecht met de toppresteerders: zij scoren lager dan de knapste leerlingen in andere landen. Op dat punt valt duidelijk verbetering te bereiken.
Volgens de Oeso is het echter belangrijker om te investeren in leraren. ‘Schoolstelsels moeten topkwaliteit leveren in hun hele onderwijssysteem’, schrijft de Oeso in het voorwoord. ‘Om dat te bereiken moeten overheden investeren waar ze het belangrijkste verschil kunnen maken. Zij stellen de meest getalenteerde leraren aan in de meest uitdagende klassen. Overheden geven bij hun uitgaven prioriteit aan maatregelen die de kwaliteit van de leraar verbeteren.’
Helaas keek het Cito, dat het Nederlandse deelonderzoek voor Pisa uitvoerde, niet naar de leraarkenmerken zoals onbevoegdheid en tekorten. Pisa 2006 deed dat wel, waaruit overduidelijk bleek dat Nederland tientallen punten hoger kon scoren wanneer het lerarentekort lager zou zijn. Onderwijssocioloog Jaap Dronkers toonde aan dat het percentage onbevoegden ook van invloed was op de uitkomst. Het Cito kijkt in het Nederlandse rapport wel naar andere schoolkenmerken. Zo lijken grotere scholen in grotere plaatsen het iets beter te doen dan op het platteland. Ook een ruimere schoolkeuze - onderlinge concurrentie – levert iets hogere gemiddelde prestaties op. Scholen met een vrouwelijke directeur doen het beter: de Pisa-scores liggen op die scholen bij alle vakken bijna twintig punten hoger.

Lezen

rang score 2009 verschil met 2006
1 Shanghai 556
2 1 Zuid-Korea 539 -17
3 2 Finland 536 -11
4 3 Hong Kong 533 -3
5 Singapore 526
6 4 Canada 524 -3
7 5 Nieuw-Zeeland 521 0
8 15 Japan 520 +23
9 7 Australië 515 -1
10 10 Nederland 508 +1
Oeso-gemiddeld 494 +3

Wiskunde

rang score 2009 verschil met 2006
1 Shanghai 600
2 Singapore 562
3 (3) Hong Kong 555 +8
4 (4) Zuid-Korea 546 -1
5 (1) Taipei 543 -6
6 (2) Finland 541 -7
7 (8) Liechtenstein 536 +11
8 (6) Zwitserland 534 +4
9 (10) Japan 529 +5
10 (7) Canada 527 0
11 (5) Nederland 526 -5
Oeso-gemiddeld 496 -2

Science

1 Shanghai 575
2 (1) Finland 554 -9
3 (2) Hong Kong 549 +7
4 Singapore 542
5 (7) Japan 539 +9
6 (11) Zuid-Korea 538 +16
7 (6) Nieuw-Zeeland 532 +1
8 (3) Canada 529 -5
9 (5) Estland 528 -3
10 (8) Australië 527 -2
11 (9) Nederland 522 -3
Oeso-gemiddeld 501 +1


Scores Nederland door de jaren heen

2000* 2003 2006 2009
lezen (532) 513 507 508
wiskunde (563) 538 531 526
science (529) 524 525 522

*Vanwege een onjuiste steekproef telden de uitslagen van Nederland bij Pisa 2000 niet mee en werden niet gepubliceerd.

Dit bericht delen:

© 2020 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.