• blad nr 16
  • 16-10-2010
  • auteur W. de Lange, de 
  • Column

 

Rechtermouw

De Britse minister van Onderwijs, Michael Gove, heeft aangekondigd dat hij de regel dat leraren leerlingen niet mogen troosten of in bedwang mogen houden door hun arm om hen te leggen, zal schrappen. De minister wil ook een streep halen door regels die leraren verhinderen goed voor zichzelf op te komen. Tegen de Britse krant The Guardian vertelde Gove dat hij de ongeveer duizend pagina's met richtlijnen voor leraren over het handhaven van de orde en het tegengaan van pesten kritisch gaat onderzoeken.
Duizend pagina’s... zelfs als je het zou willen, zou je al die regels nog niet allemaal kunnen naleven. Ik denk niet dat we er in Nederland net zoveel hebben maar de tijdgeest is ook hier op dat gebied flink tekeergegaan. De handen van leerkrachten zijn heden ten dage letterlijk en figuurlijk gebonden. Toen ik in de zesde klas van de lagere school zat, werd het toenmalige hoofd der school nog door geen enkele regel gebonden. Hij ontplofte dan ook met enige regelmaat. Nu had hij daar ook reden toe want achter in de klas zaten een paar boerenzonen hun tijd uit. Ze moesten eerst veertien worden voordat ze in het bedrijf van hun vader aan de slag konden. Dat leidde tot veel onrust. Onrust die meester R. bestreed door willekeurig een van die boerenzonen bij het oor te vatten en achter zich aan door de klas te sleuren. Ook de dominee deed wat hij kon om deze onruststokers tijdens zijn godsdienstlessen de baas te blijven. Zo kon het gebeuren dat we midden in het verhaal van de barmhartige Samaritaan het hoofd van de dominee plotseling vuurrood zagen worden. Hij stopte acuut met zijn verhaal, stroopte zijn rechtermouw op en spurtte driest tussen de rijen door. Meestal was ik de eerste die weg moest duiken want een van die jongens zat precies achter me. De dominee mepte er een paar tellen snoeihard op los, uitte nog wat flinke bedreigingen, liet de mouw van zijn overhemd weer zakken en vervolgde zijn vertelling alsof er niets was gebeurd. Ik moet zeggen dat het verhaal voor mij daarna wel iets van zijn glans verloren had.
Zelf heb ik als leerkracht nooit mijn rechtermouw opgestroopt. Wel heb ik bovenarmpjes vastgepakt en afgeleide hoofdjes in de goede richting gedraaid. Ook heb ik veel getroost, geknuffeld en gedold met leerlingen toen ik in het begin van mijn loopbaan in de onderbouw lesgaf. Ik pas nu wel op. Ik pas vooral zo op omdat ik van dichtbij een onterechte klacht van een leerling in een volslagen hysterische klopjacht op twee leerkrachten zag uitmonden. Ook kreeg ik de laatste jaren een beklemd gevoel als ik een grap maakte tijdens de les in de trant van ‘wacht maar, ik krijg je zo wel’. Collectief riep de klas dan dat ik dat helemaal niet mocht, dat het slecht met mij af zou lopen als ik dat deed! De voldoening spatte er vanaf.
Ik pleit hier niet voor de terugkeer van het gemolesteerde oortje of de opgestroopte mouw maar wel voor de terugkeer van de mogelijkheid om een arm beet te pakken bij het scheiden van vechtende partijen of het in bedwang houden van een razende en tierende kleuter. Het is heel lastig om bij zulke gelegenheden alleen met woorden alles onder controle te krijgen.
Het grootste verlies is echter geleden op het gebied van de affectie tussen leerling en leerkracht. Dat wat in het begin van mijn loopbaan de gewoonste zaak van de wereld was, vanzelf ging, een natuurlijke verloop had, is nu blijvend een daad geworden die met enige aarzeling gepaard gaat. Ik zie collega’s die zich daar weinig van aan trekken. Ik merk dat ik dan onwillekeurig denk: Doe maar niet, je hebt tot nu toe geluk gehad. Stop maar voordat je in de twilight zone belandt. Met mij komt het op dit gebied niet meer helemaal goed. Al staat er morgen een Nederlandse minister van Onderwijs op die ferm alle geschreven regels aan de kant schuift. Er zijn immers altijd nog die ongeschreven regels. De aarzeling blijft.

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.