blad nr 11
12-6-2010
auteur . Lachesis
Column

Tobben

In verband met de aanstaande verkiezingen besteedde het NOS-journaal onlangs aandacht aan het onderwijs. In het filmpje dat ze toonden komt een onderwijzer gebogen en stevig trappend het beeld in fietsen. Op school aangekomen vertelt hij de kijker dat hij altijd om kwart over zeven op school komt om de administratie bij te werken. Enigszins tobberig start hij even later zijn computer op. De eerste boodschap is daarmee meteen duidelijk: de gemiddelde onderwijzer werkt op de gekste tijden en verdrinkt in de administratie. Terwijl ik naar dit item kijk, bedenk ik mij dat ik in al die jaren dat ik nou lesgeef nog nooit om kwart over zeven naar school ben gegaan en dat ik ook niemand ken die dat wel doet. Ik heb wel eens verhalen gehoord over zulke collega’s maar deze verhalen klonken altijd een beetje broodje aap. Dus of deze collega in dit opzicht exemplarisch is voor de beroepsgroep, waag ik te betwijfelen. Wel heb ik collega’s gehad die in de avonduren eenzaam op school bleken rond te dolen. Dat zag ik dan de volgende ochtend aan de verongelijkte opmerkingen op het mededelingenbord: ‘Toen ik gisteravond om 23.00 uur de school wilde afsluiten zag ik dat het raam van juf Maartje nog openstond!’ Of: ‘Om 19.15 uur stond de hele afwas er nog!’ Sommige collega’s bevolkten zo frequent het mededelingenbord dat ik ze er wel eens van verdacht de school binnen te snellen, een misstand te rapporteren en dan weer te school uit te snellen. Ze wilden gewoon een wit voetje halen. Ooit had ik een directeur die gevoelig was voor dit soort zaken. Uitentreuren moesten we aanhoren hoe toegewijd collega T. was. Hoe vaak hij in de avonduren op school te vinden was. Zelfs vrijdagavonden en zondagmiddagen waren hem niet heilig. Terwijl de rest van ons ongepast thuis zat, een boek las of een oud moedertje bezocht, werkte deze collega gestaag door, beweerde deze bovenbaas. In werkelijkheid had deze collega een slecht huwelijk. Dat wist iedereen. Toen hij er met een ander vandoor ging is hij dan ook nooit meer op een onmogelijk tijdstip op school aangetroffen. Vanwaar toch de behoefte van onderwijzers om de goegemeente steeds maar te willen overtuigen van de omvang van hun inzet, de omslachtigheid van de administratie en het veelvoud van taken dat op hun weg komt. Waarom toch altijd dat gesteun, gekreun en gezucht? In werkelijkheid kun je het in dit beroep net zo druk hebben als je zelf wilt. Ondanks alle bemoeienis van bovenaf is er nog heel veel ruimte om je werk naar eigen inzicht in te richten. En zo niet dan pak je die ruimte gewoon terug. Wat vandaag niet af komt, komt morgen wel goed. Dit is geen tobberig vak. Dit is een leuk vak. Nou ja… meestal dan. Het filmpje sloot af met een klaagzang over de kennis van de hedendaagse pabostudent. Beter gezegd: de afwezigheid van die kennis. Nou weet ik uit eigen ervaring dat kennis verwerven de laatste jaren niet het belangrijkste speerpunt is (geweest) op de opleiding, maar de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik destijds zelf ook niet veel wist toen ik dit ambacht begon uit te oefenen. Kennis vergaar je in de loop van de tijd, inzichten schrijden voort. Ik heb regelmatig onzin beweerd of fouten gemaakt. En niet alleen vroeger. Het komt nog regelmatig voor dat ik mij verslik in de uitleg van een som, een taalopdracht niet goed toelicht, de verkeerde leerling eruit stuur, in het duister tast omtrent het een of andere historische feit, een aardrijkskunderepetitie heb vergeten na te kijken of niet gezien heb dat het excuus van Tom grijnzend gemompeld wordt. Kortom: ik faal om de haverklap en weet soms van de hoed noch van de rand. Misschien een idee voor de NOS als ze nog eens een portret van een leerkracht maken: toon een struikelende, soms naar adem happende, zichzelf om de haverklap voor het hoofd slaande onderwijzer met veel plezier in het vak. Het zou een verademing zijn. Weg met al dat gejeremieer.