Driejarigen naar de basisschool

De Onderwijsraad heeft een oud idee weer eens opgepoetst: het onderwijs aan driejarigen. De reacties zijn weinig enthousiast.

De Onderwijsraad stelt voor om alle driejarigen vijf ochtenden te laten spelen en leren ‘in een pedagogisch rijke omgeving onder verantwoordelijkheid van de basisschool en onder leiding van goed opgeleid personeel’. Alleen de ochtenden zodat de peuters ’s middags thuis of op de naschoolse opvang een tukje kunnen doen. Maar het uiteindelijke doel van de Onderwijsraad is dat driejarigen negen dagdelen naar de basisschool gaan, zoals de raad in Vlaanderen heeft waargenomen.
Tussen hun tweede en zesde jaar verwerven kinderen taal- en communicatieve vaardigheden, beargumenteert de raad zijn voorstel. Kinderen leren zich aan te passen aan de verwachtingen van de opvoeders, samen te spelen, zich aan te kleden, zelf te eten. En vanaf hun vierde jaar zijn de voorwaarden aanwezig voor aanvankelijk leren lezen en rekenen.
Daarbij komt, gaat de Onderwijsraad verder, dat de omstandigheden waaronder kinderen opgroeien de afgelopen decennia sterk zijn veranderd. Vaak werken beide ouders, waardoor de meeste kinderen al een vorm van opvang bezoeken. Slechts 8 procent van de driejarigen neemt geen deel aan een voorschoolse voorziening; bij allochtone peuters ligt dat percentage wat hoger. Kinderen groeien op in kleinere gezinnen. Mede als gevolg daarvan, stelt de raad nogal plompverloren, hebben voorschoolse voorzieningen ‘een pedagogische opdracht gekregen die vroeger in veel sterkere mate bij de ouders lag’. Speciaal voor kinderen uit achterstandsgezinnen zou uitbreiding van het onderwijsaanbod een gunstige uitwerking hebben.
De Onderwijsraad signaleert als probleem dat de kwaliteit van de bestaande voorzieningen voor peuters sterk uiteenloopt. De raad denkt dat op te lossen door alles onder te brengen bij de basisschool. Dan zou er nog wel wat aan scholing en bijscholing moeten gebeuren: minimaal de helft van het personeel moet een hbo-diploma hebben, vindt de Onderwijsraad. De groepen zouden wat kleiner moeten zijn dan in de onderbouw van het basisonderwijs. En de pabo zou specialisaties moeten inrichten voor het onderwijs aan kinderen van drie tot acht jaar en van zes tot twaalf jaar.
Veel hoeft de hele operatie niet te kosten. De Onderwijsraad schat dat een bedrag van 100 tot 200 miljoen euro voldoende is.

Kleuterjuffen
Het is niet het enige nauwelijks uitgewerkte punt in de nota. De Onderwijsraad blijkt ook kennis genomen te hebben van de enquête die het Onderwijsblad eind vorig jaar hield onder ‘klossers’, de kleuterjuffen die de oude opleiding tot kleuterleidster hebben gevolgd, in 1985 opgegaan in de pabo. Kleuters mogen geen kleuters meer zijn, luidde de voornaamste klacht van deze kleuterleidsters. De aandacht voor prestaties en cognitief leren heeft de overhand gekregen.
De Onderwijsraad stelt hier weinig tegenover. Functie en inrichting van de kleuterperiode in haar geheel zouden opnieuw moeten worden bezien. En slapjes klinkt het verder: ‘Het is onduidelijk of nieuwe lichtingen kleuterleidsters hier (de verschoolsing, red.) ook zo negatief denken.’ Hoe zou dat ook kunnen? De nieuwe generaties kunnen de vergelijking met de vroegere kleuterschool helemaal niet maken, die hebben ze immers niet meegemaakt.

Ouderwets
De eerste reacties op de nota van de Onderwijsraad laten dan ook dezelfde tendens zien als de enquête onder de oudere kleuterleidsters: laat kleuters toch kleuters blijven. De Algemene Vereniging van Schoolleiders vindt het idee om driejarigen in het basisonderwijs op te vangen op zich goed, maar meent dat de Onderwijsraad te vlotjes over de invoeringsproblemen en extra kosten heen loopt. De MOgroep Kinderopvang is beledigd. De kwaliteit van de kinderopvang is de laatste jaren sterk vooruitgegaan. Bovendien zullen kinderen naast de basisschool ook de kinderopvang blijven bezoeken. Waarom pleit de Onderwijsraad dan op ouderwetse wijze voor het eigen domein en zet hij zich af tegen de kinderopvang? Demissionair minister van Onderwijs André Rouvoet ziet niets in een gang van driejarigen naar de basisschool. Het advies van de Onderwijsraad staat haaks op het huidige beleid dat er juist op gericht is om de kinderopvang en de peuterspeelzalen te versterken.

noot
De Onderwijsraad: Naar een nieuwe kleuterperiode in de basisschool: www.onderwijsraad.nl