• blad nr 11
  • 12-6-2010
  • auteur R. Sikkes 
  • Redactioneel

 

Prestatiebeloning werkt niet

Prestatiebeloning zorgt niet voor hogere toetsresultaten van leerlingen en houdt ook niet meer leraren vast in het vak. Dat blijkt uit een groot onderzoek in Chicago (VS) onder scholen die wel of niet met prestatiebeloning werken.

De uitkomst zorgde voor veel commotie in de Verenigde Staten. Het concept waarmee in Chicago wordt gewerkt, is namelijk een aantal jaren geleden uitgedacht door president Obama’s onderwijsminister Arne Duncan. Scholen die prestatiebeloning willen invoeren, lijken ook eerder kans te maken op een extra overheidssubsidie om het onderwijs te verbeteren.
Het Teacher Advancement Program wordt in een groot aantal staten toegepast. Leraren krijgen extra scholing en er wordt op basis van testresultaten bekeken hoeveel ‘toegevoegde waarde’ zij in een jaar hebben geleverd. Daarnaast wordt de kwaliteit van hun lessen beoordeeld. In Chicago kunnen goed presterende leraren op die manier in het eerste jaar gemiddeld 2000 dollar meer verdienen en in het tweede tot vijfde jaar 4000 dollar. Voor leraren en mentoren die het proces begeleiden, kan de bonus zelfs oplopen tot 15.000 dollar. Het gaat om een pilot die vijf jaar duurt.
De extra kosten worden betaald door allerlei fondsen en de federale overheid. Doel van het experiment is dat de prestaties omhooggaan en minder leraren besluiten om het onderwijs te verlaten.
De tweede tussentijdse evaluatie maakt korte metten met de hoge verwachtingen die er zijn van prestatiebeloning. Onderzoekers Steven Glazerman en Allison Seifullah keken naar de resultaten van de scholen met en zonder prestatiebeloning na twee jaar en vonden geen enkel verschil. Het onderzoek wijst er nadrukkelijk op dat de toetsen waarmee de prestatiebonus wordt bepaald, ook nooit voor dit doel zijn ontworpen.
Het schooldistrict van Chicago vindt het nog te vroeg om grote vooruitgang te verwachten. ‘Het heeft zijn tijd nodig voordat leraren hun houding en scholen hun cultuur veranderen’, reageerde Frank Shuftan van het bestuur in Education Week. Het ministerie van Onderwijs laat zich over de tegenvaller in dezelfde zin uit. ‘Dit soort veranderingen zijn moeilijk. We kunnen niet direct resultaten verwachten.’ Intussen wordt prestatiebeloning wel warm aanbevolen door Obama’s onderwijsminister Arne Duncan. Schoolbesturen die het in hun verbeterplannen opnemen, kunnen eerder rekenen op federale subsidies. In de Washington Post leverde dat kritische commentaren op. ‘Hoe kan het dat onderwijsambtenaren zeggen dat zulke veranderingen veel tijd kosten, terwijl zij staten pushen om diezelfde hervormingen door te voeren? Hervormingen waarvan nu blijkt dat er geen wetenschappelijk bewijs voor succes is.’ Het zou volgens de krant beter zijn voor Amerikaanse scholen als eerst de experimenten worden afgewacht ‘in plaats van veranderingen door te drukken’.

Dit bericht delen:

© 2026 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.