Wel samen op Romereis, niet op survival

De enige reguliere havo/vwo voor lichamelijk gehandicapten zat tot voor kort mijlenver van het hoofdgebouw. En de eerste twee leerjaren ontbraken er. Nu is de dependance verhuisd naar een volledig aangepaste vleugel van het Dominicus College in Nijmegen. Daar zijn de twaalf- en dertienjarigen binnenkort ook welkom.

De kreet ‘passend onderwijs’ moest nog worden uitgevonden toen het Dominicus College een jaar of veertig geleden begon met regulier havo en vwo voor lichamelijk gehandicapte en langdurig zieke jongeren. Als enige in het land. Het ging om een dependance van het Dominicus College (900 leerlingen) bij de Maartenskliniek voor revalidatie. De dependance, de Monnikskap genaamd, was kilometers verwijderd van het hoofdgebouw. Afdelingsleider bovenbouw vwo Lex Plantaz: “We wisten altijd wel dat we ergens nog een schooltje hadden, maar we waren ruimtelijk gescheiden en dat bevordert de samenwerking niet.”
Een paar jaar geleden vond de school het tijd de banden aan te halen. Plantaz: “De gehandicapte leerlingen zaten daar in de bossen weggestopt, afgezonderd van de rest van de samenleving. En omdat zij bij de Maartenskliniek zaten - de meesten woonden daar ook - lag de nadruk in de Monnikskap meer op zorg dan op onderwijs. Dat wilden wij veranderen.”
In januari is de nieuwe vleugel geopend, die een eigen oprijlaan heeft met een plantsoentje in het midden, zodat de busjes, waarmee de rolstoelers komen, een rondje kunnen rijden. Van binnen gezien ligt de Monnikskap direct naast de kantine, gescheiden door een glazen wand. Achter de zeer ruime lokalen (want bedlegerige leerlingen moeten er ook de lessen kunnen volgen) ligt een fysiotherapieruimte, waardoor de nodige therapie onder schooltijd kan plaatsvinden. Daar sluit ook de sporthal op aan, volledig aangepast: de palen om het volleybalnet aan op te hangen kunnen met een druk op de knop in de grond verdwijnen.

Klooster
Het Dominicus College heeft zijn wortels bij de Dominicanen, die hier vroeger een klooster, een school en sportvelden hadden. Plantaz: “Zij hebben het schoolbestuur indertijd alles voor het symbolische bedrag van één gulden verkocht.” Mede hierdoor heeft de school de ruimte èn gedeeltelijk ook het geld voor de nieuwe vleugel, die met vele subsidies en drie ton eigen geld is gefinancierd.
De lichamelijk gehandicapte leerlingen volgen regulier havo of vwo, maar hun programma is duurder dan dat in het hoofdgebouw. Zij werken vaak individueel of in kleine groepjes. Een van de leerlingen communiceert bijvoorbeeld door te drukken in de handpalm van haar begeleider. Het ministerie van Onderwijs vergoedt de meerkosten en de leerlingen hebben een ‘rugzakje’.
Het ministerie stemde in met het voorstel om ook leerlingen toe te laten tot de eerste twee leerjaren. Tot dit schooljaar konden de leerlingen alleen instromen vanaf leerjaar drie. Historisch verklaarbaar omdat de Monnikskap de enige reguliere havo/vwo is voor lichamelijk gehandicapte leerlingen. Een woonplaats ver van Nijmegen houdt bijna automatisch in dat een leerling moet verhuizen en voor zelfstandig wonen vinden veel ouders een twaalfjarige te jong. Meestal volgen deze leerlingen eerst speciaal onderwijs, waar vmbo-t het hoogst haalbare is, in de buurt van hun woonplaats.
Plantaz: “Zelfs als je alleen in het weekend naar je ouders gaat, is Leeuwarden ver. Het zou mooi zijn als meer havo- en vwo-scholen een school als de Monnikskap zouden beginnen.”
Overigens zullen de leerlingen die wel zelfstandig mogen of willen wonen binnenkort heel dicht bij hun school terecht kunnen. Naast het schoolgebouw verrijzen binnenkort aangepaste wooneenheden.

Buddyproject
Ter voorbereiding op de komst van de gehandicapte leerlingen liet het Dominicus twee hogeschoolstudenten communicatie een advies formuleren over de bevordering van de integratie. Plantaz: “Wij waren toch wat bezorgd over de plotselinge komst van zo’n dertig tot veertig lichamelijk gehandicapte leerlingen. Zouden zij niet alleen maar aangestaard worden?” De studenten adviseerden de komst van de nieuwe schoolgenoten vooral ruim bekend te maken en de kennismaking enigszins gestructureerd te laten verlopen. Dus organiseerde het Dominicus een buddyproject, waarbij iedere leerling van de Monnikskap de eerste dag een vaste leerling van het Dominicus kreeg toegewezen. En het heeft gewerkt, zegt Kasim Esen, 4-havo op de Monnikskap. “Als ik nu in de kantine ben, praat ik wel even met een buddy als ik die toevallig tegenkom.” Hij komt uit Amsterdam. “Mijn ouders vonden het tijd worden dat ik eens wat serieuzer ging werken.” Hij geniet wel van de drukte in de grote school. “Maar ik heb van een paar mensen gehoord die last hebben van autisme, dat zij het hier te druk vinden.”
Carmen Vukman, eveneens 4-havo, is door haar lengte van ongeveer één meter ten gevolge van een groeistoornis, wel gewend aan starende blikken. “Mensen gapen mij altijd aan, waar ik ook kom. Het valt mij niet eens meer op, maar ik geloof dat het hier inmiddels wel meevalt.” Zij heeft eerst vmbo gedaan en wilde eigenlijk in Tiel doorgaan met havo. “Maar ik werd niet toegelaten, omdat ik één puntje te kort had.”

AH-effect
De resultaten van de Monnikskap zijn over het algemeen goed, beter zelfs dan van de andere leerlingen, zegt Plantaz. “Ik noem dat het AH-effect. Leerlingen van de Monnikskap kunnen geen bijbaantje hebben als vakkenvuller in de supermarkt, waardoor zij meer tijd hebben voor schoolwerk. Ze doen er vaak wel wat langer over dan de andere leerlingen, doordat zij vaak met ziekenhuisopnamen te maken hebben of zich maar een paar uur per dag kunnen inspannen.” Het valt hem trouwens ook op dat leerlingen van de Monnikskap vaak wat volwassener zijn. “Het leven met een handicap maakt dat zij al zoveel meer hebben meegemaakt dan hun leeftijdgenoten.”
Grote plannen voor integratie van beide groepen leerlingen zijn er nog niet, want de school wil geen geforceerde gelijkschakeling. Bij excursies bijvoorbeeld: wel gezamenlijk op Rome-reis, niet gezamenlijk op survivalkamp. Plantaz: “Nu 5-vwo weer naar Barcelona gaat, blijkt de busreis medisch gezien voor sommige leerlingen van de Monnikskap niet wenselijk. Dus gaan zij met een begeleider vliegen.”
Omgekeerd profiteert het hoofdgebouw van de komst van de Monnikskap: leerlingen met de chronische vermoeidheidsziekte ME gaan er rusten.