blad nr 5
13-3-2010
auteur R. Sikkes
Commentaar

Selectief

Het onderwijs is steeds selectiever geworden. Brede brugklassen zijn verdwenen, scholen starten in het eerste jaar met vwo, gymnasium of tweetalig onderwijs. Slechts een enkele school houdt nog een driejarige brugperiode in stand. Vroege selectie, zo maakt onderzoek duidelijk, werkt nadelig voor kinderen van laagopgeleide ouders. Die gaan er al snel van uit dat hun dubbeltje nooit een kwartje zal worden en zetten laag in bij de schoolkeuze - talent of niet. Maar late selectie zorgt er volgens ander onderzoek weer voor dat de prestaties aan de top dalen.
Met dat dilemma worstelt echt niet alleen Nederland. Vaak wordt verwezen naar Frankrijk of de Verenigde Staten, waar brede scholen zo succesvol zouden zijn. In werkelijkheid doet zich daar een andere scheiding voor: er is een selectie op basis van de buurt waar de school staat. ‘Goede’ scholen staan in ‘goede’ buurten en ouders doen er alles voor om in die buurt te wonen of hun kind er op school te krijgen.
De organisatie van rijke landen, Oeso, tikte Nederland op de vingers vanwege de vroege selectie; voormalig minister Plasterk gebood meteen een onderzoek. Na lang wikken en wegen is de Onderwijsraad nu met een rapport gekomen. Hemelbestormend is het niet geworden. Een beetje meer doorstroommogelijkheden, een paar experimentjes met juniorcolleges voor leerlingen van 11 tot 14 jaar, voetklassen voorafgaand aan de middelbare school voor getalenteerde achterstandskinderen.
In het manifest TOPONDERWIJS.NU gooide de AOb andere elementen in de discussie. Laat leerlingen die dat kunnen, alvast een vak op een hoger niveau doen in het voortgezet onderwijs. Laatbloeiers kunnen dan makkelijker doorstromen naar een hoger niveau en hoeven niet alle vakken in te halen. Pak de kloof aan tussen vmbo en mbo-niveau 1 en 2, bijvoorbeeld door ze samen te voegen. Experimenten daarmee zijn hoopgevend. Creativiteit is nodig, en omdat allerminst is bewezen dat vroeg of laat selecteren beter is, is een nieuwe blauwdruk in elk geval onwenselijk.