Het komt niet vanzelf goed’

De hoop was dat het beter zou gaan met Zimbabwe nadat president Robert Mugabe na de verkiezingen de macht moet delen met opponent Morgan Tsvangirai van de MDC. De hoop is dat het bezoek eind juni van de FNV-delegatie bijdraagt aan betere omstandigheden voor de Zimbabwanen. Hoop is wat Raymond Majongwe, voorzitter van onderwijsbond PTUZ, meegaf aan FNV-voorzitter Agnes Jongerius.

Tekst Jaan van Aken Beeld Mario van de Luytgaarden en Tsvangirayi Mukhwazi

Op de tafel in het kantoor van Agnes Jongerius ligt een flinke stapel geld. Ze geeft haar bezoeker een van de inmiddels waardeloze biljetten van 200 duizend Zimbabwaanse dollar. De FNV-voorzitter kreeg ze eind juni van Raymond Majongwe, voorzitter van de Progressive Teachers Union of Zimbabwe (PTUZ), tijdens het bezoek van een FNV-delegatie aan Zimbabwe. De afspraak is dat ze ze thuis stuk voor stuk uitdeelt. “Met het verhaal erbij dat deze biljetten uit een land komen waar een volk woont dat de hoop nooit opgeeft.” Verlies nooit de hoop, gaf Majongwe haar als boodschap mee.
Het bezoek maakte indruk op Jongerius. “President Robert Mugabe hanteert een wreed, bruut systeem.” De martelingen en bedreigingen, ook van leraren, door Mugabe’s partij ZANU-PF gaan door. Slechts enkele weken voor Jongerius’ bezoek overleed de vice-voorzitter van de onderwijsbond na martelingen op het ZANU-PF-kantoor. Ze heeft het er zichtbaar moeilijk mee het verhaal te vertellen. “De details zijn te gruwelijk om op papier te zetten”, zegt ze verbeten.
Onderdeel van de intimidaties is de verordening van ZANU-PF dat elke school een klaslokaal moet ontruimen en een leraar ontslaan. In het lokaal neemt vervolgens een aanhanger van de partij zijn intrek om het geschoolde deel der natie in de gaten te houden. “Zo controleren ze het curriculum. Er zijn al leraren geschorst voor te kritisch lesmateriaal”, vertelt Jongerius. “Het is een pervers systeem om ouders en leerkrachten te intimideren en aan het bewind door te geven waar de haarden van onvrede zitten.”

Hoop
Ook probeert Mugabe een wig te drijven tussen de minister van Onderwijs van de MDC en de haar steunende onderwijsbond PTUZ. “De bond krijgt het verwijt dat hij zijn leden uitgeleverd heeft aan de MDC door tijdens een staking op te roepen weer aan het werk te gaan”, zegt Jongerius. Leraren krijgen een vergoeding van 100 Amerikaanse dollar voor hun werk. “Daar kunnen ze niet eens het schoolgeld van hun eigen kinderen van betalen. In de hoop dat de leraren weer gaan staken, provoceerde Mugabe hen door te erkennen dat je van 100 dollar niet rond kunt komen.”
Het doel van de reis was de bevriende bonden te steunen. De FNV steunt de koepel van vakbonden financieel en de AOb steunt de Progressive Teachers Union of Zimbabwe. “De Zimbabwanen zeiden dat het helpt te weten dat er mensen zijn die aan hen denken.”
De internationale druk die Nederland uitoefent is belangrijk, zegt Jongerius, maar de sleutel voor een definitieve oplossing ligt bij buurland Zuid-Afrika. “Wellicht kunnen we een strategie rond het WK 2010 verzinnen. Het komt niet vanzelf goed. Ondertussen mogen we, zoals Majongwe zegt, de hoop niet verliezen. Als de Zimbabwanen dat zeggen, wie ben ik dan om te zeggen dat het een hopeloze situatie is.”

{noot}
AOb-leden die een bankbiljet willen ontvangen om het verhaal over Zimbabwe op school verder te vertellen mogen Agnes Jongerius persoonlijk mailen: agnes.jongerius@vc.fnv.nl