Groepshyves over onderwijs

Groepshyves als ‘Ik hou niet van docenten die stinken uit hun mond’, ‘Ik zou de leraar soms de huid vol willen schelden’ en ‘Haat aan docenten van wie je niet naar de wc mag’ zijn razend populair. Een serieus te nemen ongenoegen, of is er helemaal niets nieuws onder de zon?

Sharona (14) zit in klas twee van een middelbare school. Zij is samen met haar vriendin Lieke (15) moderator van de groepshyve ‘Ik vind dat als docenten te laat komen, zij zich de volgende dag om 8 uur of eerder moeten melden’. Deze hyve heeft maar liefst 1445 ‘vrienden’. Niet verwonderlijk, vindt Sharona: “Ik denk dat het overal in Nederland voorkomt dat docenten ongestraft te laat komen. Maar als leerlingen dat doen, moeten ze meteen een half uur eerder op het appèl verschijnen. En dat vind ik niet eerlijk.”
Met de hyve hoopt Sharona nog veel meer leerlingen te mobiliseren. “Als er veel mensen lid worden, kunnen we dat aan onze docenten laten zien. Misschien kunnen we dan voor elkaar krijgen dat er iets aan deze rare ongelijkheid wordt gedaan.”
Sharona en Lieke zijn niet de enigen die via hyves hun ongenoegen over school en docenten bekendmaken. Zo heeft Maud (13) de hyve ‘Gezeik van de juffen en meesters’ opgezet, ‘een site waar je je kan uitleven over de stomme meesters en juffen’. Ook de hyves ‘We gaan naar school om onzin uit te vreten’ (406 vrienden), ‘5,5 is voldoende’ (19.535!), de ‘Tegen de 1040 urennorm’( 55.073) en de ‘Te lange schooldagen’ (839) laten aan duidelijkheid niets te wensen over. Ze mogen zich verheugen in een meer dan warme belangstelling van medestanders. Of neem de hyve ‘Ik hou niet van docenten die stinken uit hun mond’ van moderator x.Mees. Deze heeft ruim 900 ‘vrienden’, onder wie Lars. Hij grijpt dit initiatief aan om eens lekker los te gaan: ‘Once upon a time wiskunde. Komt dat mens over me heen hangen. Lhhaaaaaarrrssssss, bhegrhijp jhe hhhet ahllhemhaall!!? TRAUMA!’
Het zijn niet alleen kinderen die langs deze weg even stoom afblazen. Neem vader Henk op de hyve ‘Anti meesters/juffen die zeggen dat je wat gedaan hebt maar dat is niet zo’ van moderator De Dylan. ‘Hallo Dylan, wat een fantastisch idee deze hyves’, schrijft hij. ‘Leraren denken vaak dat ze alles weten en zijn soms zo dom, dat je je afvraagt hoe ze ooit examen hebben kunnen doen’.

Erosie
Erwin van Lun is futurist en trendwatcher. Hij ziet in de populariteit van dergelijke leerlingenhyves zijn overtuiging weerspiegeld dat het traditionele (klassikale) onderwijs niet meer van deze tijd is, en dat leerlingen dat zullen laten weten ook. “Vroeger zetten we iedereen in een klaslokaaltje bij elkaar en dan moest het maar gebeuren. Tegenwoordig is kennis overal en altijd voorhanden. Dat maakt de acceptatie van hiërarchie in het onderwijs steeds meer aan erosie onderhevig. Leraren hebben een klas vol individuen tegenover zich, die allemaal op een eigen manier gecoacht en geprikkeld moeten worden. Zomaar stellen dat iemand niet naar de wc mag, of klassikaal allerlei regels opleggen zonder dialoog, past daar niet meer bij.”
“Nu doen we steeds maar één ding tegelijk. Eerst wiskunde, dan Engels en daarna is het pauze. Maar in concentratie switchen past heel goed bij de aard van de mens, zeker bij jonge mensen. Het onderwijs is daar niet voldoende op ingericht. En daar hebben leerlingen zo langzamerhand tabak van.”
Zijn advies? “Ga eens ongebreideld experimenteren. Laat lessen door elkaar lopen. Kijk eens of je op de veranderende wensen van jonge kids kunt anticiperen en of je hun manieren van kennis vergaren kunt faciliteren.”
En eenzijdige afspraken over wel of niet naar de wc gaan, dat kan echt niet meer. Van Lun: “Ga het gesprek aan en laat het dan aan de groep over. Zeg: Stel dat we altijd maar naar de wc mogen, elk willekeurig moment van de dag - vinden jullie dat dan nog steeds fijn? Of zullen we met z'n allen regels gaan afspreken? Dan laat je ze zelf kiezen en krijg je een groep die zichzelf gaat corrigeren, zeker in de hogere klassen. De docent kan dan een rol aannemen van sociale coach.”
Van Lun beseft dat de vaak weinig subtiele leerlingenhyves erg ver afstaan van zijn verklaring waar deze groepsuitingen precies voor staan. Die lijken aanzienlijk minder doordacht. “Dat is logisch. Probeer op zo’n leeftijd maar eens het complete plaatje te overzien. Duidelijk is dat leerlingen hun ongenoegen uiten omdat er van alles wrikt. Ze willen dingen anders, maar weten alleen vaak nog niet hoe.”

Signaal
Marc Vermeulen is hoogleraar onderwijssociologie. Ook hij verbaast zich niet over de populariteit van leerlingenhyves, zij het om een heel andere reden. “Elke dag is een kwart van de Nederlandse bevolking op een of andere manier druk bezig met onderwijs. En we hebben anderhalf miljoen leerlingen. Dus is het niet gek dat er veel over gepraat wordt.”
Dat de hyves vooral negatieve kanten van ons onderwijs laten zien, vindt hij niet onrustbarend. “Onderwijs is nu eenmaal een economische dissatisfier. We gaan ervan uit dat het goed is. En als dat niet zo is, dan stoort dat. In positief opzicht is er nu eenmaal weinig eer aan te behalen.” Bovendien horen de hyves bij het spel tussen volwassenen en jongeren, vindt hij. “Vroeger kalkten we leuzen op de muur, nu doen we dat op internet. En voor jongeren hoort onderwijs nu eenmaal stom te zijn.”
Er gaat natuurlijk ook veel mis. “Lessen zijn niet altijd inspirerend genoeg”, vindt Vermeulen. “En dus is het goed om naar de inhoud van deze boodschappen te kijken. Waar hebben ze het precies over? Welke thema’s komen veel voor? Een inhoudelijke analyse kan zeker geen kwaad. Want het is natuurlijk wel een signaal hoe onderwijs ervaren wordt.”

Eigen forum
Scholen moeten er, voegt Vermeulen toe, alert op zijn dat hun leerlingen op internet geen grenzen overschrijden. “Lastercampagnes via dit soort kanalen vind ik namelijk een uiterst zorgelijke ontwikkeling. Frontlinieprofessionals als docenten verdienen respect, totdat ze het hartgrondig verpesten. Vervolgens moeten ze daar dan door hun eigen organisatie op aangesproken worden, en niet door het publiek. Docenten hebben daar namelijk geen invloed op, want de impact, de snelheid en de verschijningsgraad van dit soort middelen zijn ongeëvenaard. Dus: ‘Jansen is een viezerik, want hij kijkt bij leerlingen onder hun rokjes’, dat kan echt niet.” Vermeulen vindt dat scholen daar strenge regels voor moeten bedenken. “Duidelijk moet zijn dat wie op zo’n manier over de schreef gaat, echt een serieus probleem heeft.”
Trendwatcher Van Lun heeft hier een praktische oplossing voor. “Scholen zouden hun eigen forum op kunnen zetten waarop kinderen - desnoods anoniem, maar voor de leiding wel te achterhalen - hun reacties kunnen plaatsen. Dan faciliteert de school de discussie maar worden leraren niet meteen publiekelijk aan de schandpaal genageld. Ook zou je met leerlingen regels kunnen afspreken hoe je kritiek ventileert.”

{kader}

Lucratieve handel

Het begon als een geintje. Maar nu zou het wel eens serieus business kunnen worden. Het heeft er althans alle schijn van dat Mark van Leeuwerden, moderator van de groepshyve ‘5,5 is voldoende’, binnenkort kan gaan cashen.

Mark is tweedejaars economie aan de Avans Hogeschool. Op een avond bij vrienden maakte hij een vriendin met een 8 voor een tentamen uit voor uitslover. Want een 5,5 is ook een voldoende, dus waarom zou je een 8 halen, betoogde hij. De discussie die daarop volgde, mondde uit in een weddenschap. Mark was er namelijk van overtuigd dat heel veel leerlingen en studenten ‘een 5,5 een keurig cijfer vinden’. Dus startte hij samen met vriend Colin de groepshyve ‘5,5 is voldoende’. En al gauw had de site tot zijn eigen verbazing ruim 19.000 ‘vrienden’.
Wat begonnen is als een geintje, krijgt nu een verrassende wending. Zo wordt Mark van allerlei kanten benaderd door partijen die graag een advertentie bij hem willen plaatsen, of hem vragen reclame te maken voor hun evenement. “We krijgen bijvoorbeeld allerlei verzoeken van organisatoren van de meest uiteenlopende feestjes, maar ook van discotheek Hollywood uit Rotterdam. In het begin deden we dat nog voor noppes, maar nu gaan we daar toch maar geld voor vragen”, aldus de student die dus niet voor niets economie studeert.
Een bizar voorproefje van waar dat toe kan leiden is nu al te zien als je op de groepshyve van Mark en Colin klikt. Dan verschijnt een advertentie die je niet direct zou verwachten op een site voor studenten die er kennelijk graag de kantjes van aflopen. Paginabreed wordt een open dag aangekondigd, afzender: Hogeschool Inholland.

Top 10 van de populairste hyves van leerlingen over docenten en hun onderwijs.

1. ‘Ik ben tegen de 1040 urennorm’ – 55.077 vrienden
2. ‘5,5 is ook voldoende’ - 19.535 vrienden
3. ‘Haat aan docenten waarvan je niet naar de wc mag’ – 3291 vrienden
4. ‘Ik hou niet van docenten die stinken uit hun mond’ – 915 vrienden
5. ‘Te lange schooldagen’ – 839 vrienden
6. ‘Ik zou de leraar soms de huid vol willen schelden’ – 655 vrienden
7. ‘Wij gaan naar school om onzin uit te vreten’ – 407 vrienden
8. ‘Haat aan docenten die je mobiel afpakken’ - 201 vrienden
9. ‘100 procent antischool’ – 197 vrienden
10. ‘Haat aan sorry moeten zeggen van de docenten’ – 89 vrienden