• blad nr 21
  • 1-12-2007
  • auteur R. Voorwinden 
  • Redactioneel

 

Examenkoorts slaat toe

Centrale examens in het mbo, voortgangstoetsen voor de lerarenopleidingen en een nieuwe toets Engels voor groep 8. De examenkoorts slaat toe dit najaar. Zinnig of niet?

Het mbo moet landelijke examens krijgen voor de algemeen vormende vakken, vindt SP-Kamerlid Jasper van Dijk. Hij wil dat studenten die een mbo-opleiding op niveau 4 volgen, examen doen voor Nederlands, Engels en mogelijk ook rekenen en wiskunde. “Er zijn betrouwbare en vergelijkbare examens nodig voor het niveau van het mbo-diploma”, zegt Van Dijk. “Als deze studenten naar het hbo of naar de pabo willen, moet het niveau op orde zijn.”
“Voor Nederlands en Engels zou het een goede zaak zijn als er in het mbo centrale examens worden afgenomen”, vindt ook het PvdA-Kamerlid Staf Depla. “Dat is van belang om de kwaliteit van de examens te waarborgen. En om ervoor te zorgen dat jongeren die een poos in een sector werken ook in een andere sector aan het werk kunnen, in elk geval als het gaat om hun beheersing van het Engels en Nederlands.”
Depla en Van Dijk staan niet alleen in hun opvattingen. Een groot gedeelte van de Tweede Kamer is voorstander van de invoering van landelijke eindexamens in het mbo. En staatssecretaris Van Bijsterveld onderzoekt op dit moment de mogelijkheden daartoe.

Lat lager
De discussie over de landelijke examens kwam in een stroomversnelling toen vorige maand bleek dat het leesniveau van mbo-studenten zeer gebrekkig is. Het bureau ICE onderzocht het taalniveau van bijna twintigduizend mbo-instromers van de laatste jaren. Bijna de helft van de leerlingen die bij een van de lagere mbo-opleidingen instromen, blijft steken op het allerlaagste niveau van lezen: A1. Bij de hogere mbo-opleidingen komt een kwart niet verder dan A2-niveau, het op één na laagste. Probeer dat als roc maar eens bij te spijkeren in twee of drie jaar tijd. ‘Dat is gewoon niet haalbaar’, verklaarde de directeur van het ICE. ‘In de zestien jaar vóór het mbo zijn velen blijkbaar niet verder gekomen dan deze niveaus, en die zijn echt heel laag.’ De directeur zag twee mogelijkheden om de achterstand weg te werken: de lat wat lager leggen, of al in de basisschool extra aandacht aan taal besteden.
Frida Hengeveld, lid van het college van bestuur van roc Eindhoven, benadrukt dat haar docenten al alles uit de kast trekken om het taalniveau van de leerlingen te verbeteren. “Zeker ook op niveau 1 en 2, waar de leerlingen niet zo taalgevoelig zijn als wij wel eens graag zouden willen. Ik heb grote bewondering voor de docenten. Zij proberen om de leerlingen binnen de context van hun beroep meer taalvaardigheid bij te brengen. Dus niet woordjes leren, maar de taal koppelen aan hun toekomstige vak.”
Volgens Hengeveld is een centraal examen geen oplossing voor het probleem van de lage taalvaardigheid van de leerlingen. “Daar moeten we een gezamenlijk plan van aanpak over opstellen.” Maar zij is niet zonder meer tegenstander van een landelijk examen. “Een zekere mate van borging zou goed kunnen zijn. Ik kan me voorstellen dat we als roc’s gaan putten uit een centrale bank met examenvragen. Maar ik kan me niet voorstellen dat we tienduizenden mbo-leerlingen op gezette tijden moeten laten afreizen naar de Jaarbeurs om daar een examen te maken. Die tijden zijn voorbij.”

{Kader 1}

‘Geen centraal eindexamen lerarenopleidingen’

Een centraal landelijk eindexamen voor de lerarenopleidingen zou de dood in de pot zijn voor deze opleidingen. Dat zegt secretaris Dirk van der Veen van de ADEF, het directeurenoverleg van de educatieve faculteiten. “Laat ons alsjeblieft zelf toetsen. Onze opdracht is immers om onze studenten veldnabij en flexibel op te leiden, dus om in te springen op regionale situaties. Een groot landelijk examen, zoals dat nu voor het mbo wordt voorgesteld, zouden wij heel ongewenst vinden.”
Maar de lerarenopleidingen zijn wel bezig om voor alle vakken een ‘kennisbasis’ op te stellen. “Daarin is de kennis opgenomen – algemeen, onderwijskundig en vakspecifiek – die de studenten minimaal moeten hebben. En waarop je ons, als opleiding, mag afrekenen.”
Voor sommige vakken worden deze toetsen van de ‘kennisbasis’ al gebruikt, bij andere vakken zijn ze nog in ontwikkeling. “Elke lerarenopleiding kan zo’n toets jaarlijks afnemen bij alle studenten, om te zien hoe ver ze gevorderd zijn”, zegt Van der Veen. Maar zo’n toets is geen centraal eindexamen. “Iedere opleiding moet zelf kunnen blijven bepalen hoe er met de toets en de uitslag wordt omgegaan. Dat moet dan worden vastgelegd in de eigen onderwijs- en examenregeling. En ik verwacht dat de lerarenopleidingen over die eigen normen wel aan de tand gevoeld zullen worden bij het accreditatieproces in het hbo.”

Cito-toets Engels voor groep 8

In januari kunnen leerlingen van groep 8 voor het eerst een Cito-toets Engels maken. De toets Me2! is vrijwillig en nadrukkelijk niet bedoeld als eindtoets of eindexamen, zegt Marleen van der Lubbe, manager leerling- en onderwijsvolgsysteem van het Cito. “De toets dient om het onderwijs beter op de leerlingen af te stemmen. Op basis van de uitslag kunnen scholen in de rest van het schooljaar nog accenten leggen bij Engels.”
De resultaten van de toets kunnen wel handig zijn in het voortgezet onderwijs. Van der Lubbe: “Ik hoor van basisscholen vaak het verwijt dat het voortgezet onderwijs weer op nul begint met Engels. Als de basisscholen de resultaten van de leerlingen vastleggen in het onderwijskundig rapport, kan het voortgezet onderwijs daar op aansluiten.”
De toets, waarvan al een variant beschikbaar is voor groep 7, behandelt de luistervaardigheid, leesvaardigheid en de woordenschat in de Engelse taal. Volgens Van der Lubbe hebben diverse scholen belangstelling getoond en maken al zo’n 250 scholen gebruik van de toets voor groep 7. “Veel basisscholen zijn met Engels bezig. En dat moet ook, want die taal is al twintig jaar verplicht in de hoogste twee groepen van het basisonderwijs.” Een aantal scholen, de zogenoemde early birds, begint al veel eerder met Engels. “Maar hun leerlingen zijn waarschijnlijk in groep 7 en 8 al verder dan het niveau van onze toets.”

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.