• blad nr 21
  • 1-12-2007
  • auteur G. van der Mee 
  • Redactioneel

Actieplan terugdringen lerarentekort 

Master levert juf Els toch niets op

Het actieplan van minister Ronald Plasterk om de lerarentekorten terug te dringen werd met gemengde gevoelens ontvangen. De AOb vindt het teleurstellend dat de leraar van nu betaalt om het beroep aantrekkelijker voor toekomstige leraren te maken.

“Blij, tevreden en trots.” Zo voelde minister Ronald Plasterk zich bij de presentatie van het Actieplan leerkracht van Nederland. Het plan is een reactie op de nota Leerkracht van de commissie-Rinnooy Kan. De minister wil de waardering voor het leraarschap vergroten. Er komt geen algehele loonsverhoging. Iedereen krijgt sneller een hoger salaris doordat de schalen zijn ingekort, bovendien moeten er meer mensen in hogere schalen terechtkomen. Gemiddeld gaat iemand op de basisschool er dan 6,5 procent op vooruit, in het voortgezet onderwijs 10 procent en in het mbo 8,5 procent. Voor deze stijging is wel een periode van twaalf jaar uitgetrokken. Plasterk wil af van de automatische periodieken. Mensen die in de Randstad werken krijgen een bonus en het salaris van directeuren in het basisonderwijs gaat omhoog. De professionaliteit moet eveneens omhoog, daarvoor is een speciaal scholingsfonds opgericht. Het verwijt dat het merendeel van het geld door de sector zelf wordt betaald is volgens Plasterk niet helemaal waar, omdat er 400 miljoen komt uit gelden die doorgaans doorgesluisd worden naar het ministerie van Financiën. Ook de klacht van onder meer de AOb dat met het afschaffen van de bapo leraren hun eigen loonsverhoging betalen, wijst hij af. Volgens Plasterk krijgen ouderen er betere arbeidsvoorwaarden voor terug. Ze geven minder les, in plaats daarvan worden ze coach van beginners.
Voor het welslagen van zijn actieplan is Plasterk afhankelijk van de onderhandelingen tussen bonden en werkgevers. Op de persconferentie zei hij niet in te grijpen in de cao, maar goede hoop te hebben de sociale partners te kunnen overtuigen. Tegelijkertijd wil hij dat dit ‘een samenhangend pakket is’ waarin niet ‘geshopt’ kan worden.
Met besturen wil de minister prestatie-afspraken maken. Ze krijgen pas geld wanneer ze voldoen aan een aantal voorwaarden. Ook moet de medezeggenschap van het personeel verbeterd worden.
Eén van de belangrijkste voorstellen van Alexander Rinnooy Kan, het salaris koppelen aan de opleiding, heeft het niet gehaald. Als juf Els een master haalt, gaat haar salaris niet automatisch omhoog. Omdat er in bepaalde onderwijssectoren als het mbo en vmbo weinig eerstegraders werken - terwijl mensen er wel goed presteren - vond Plasterk het beter de koppeling achterwege te laten.
Rinnooy Kan vindt het jammer dat dit punt van zijn advies niet is overgenomen. Teleurstellend vindt hij het ook dat vrijwel alle kosten gedekt worden uit de onderwijsbegroting.
De VO-raad reageert positief op het plan, vooral omdat er nog deze kabinetsperiode 750 miljoen extra beschikbaar komt. Voorzitter Sjoerd Slagter kan heel goed leven met prestatie-afspraken. “Dat druist niet in tegen de autonomie van de sector.” Van het plan om inspectie het personeelsbeleid van de school te laten beoordelen is hij niet zo gecharmeerd. “Dat zou helemaal niet goed zijn, daar zijn wij tegen.”

Cadeautje
Volgens Walter Dresscher, voorzitter van de AOb, illustreert het hele ingewikkelde financiële plan van Plasterk dat Nederland niet veel geld over heeft voor onderwijs. “Dit is een plan tot 2020, houdt dat dus in dat er tot die tijd niets meer gebeurt? Dan komen we dus niet uit boven de 5 procent van het bruto nationaal product die Nederland nu besteed aan onderwijs.” Dresscher vindt het teleurstellend dat er aan de huidige verhoudingen in het onderwijs weinig verandert. “De decentralisatie werkt nu niet goed, want er zijn grote personeelstekorten. Het kabinet wil ‘prestatie-afspraken’, maar die zijn pas wettig wanneer ze in de cao staan. Het professioneel statuut wordt niet bindend opgelegd. Op alle punten wordt er dus geschipperd en gebeurt er niets wezenlijks.” Bij hem overheerst het idee dat de leraar nu betaalt om het beroep aantrekkelijker te maken. Ouderen mogen voor zichzelf een cadeautje in hun schoen stoppen. De AOb gaat in de komende maanden het actieplan bespreken met de achterban, en komt dan met een definitief standpunt.

Maatregelen Plasterk
Beloning
- In 2008 wordt begonnen met het inkorten van de salarisschalen van achttien naar vijftien stappen. In 2012 wordt het aantal stappen teruggebracht naar twaalf.
- Er komt meer geld voor een versnelde doorstroming.
- Werken in de Randstad en op vmbo-scholen en roc’s in Almere en Lelystad levert een bonus op.
- De norm wordt een veertigurige werkweek.
- Bapo wordt omgevormd tot ‘leeftijdsbewust personeelsbeleid’. Dat levert in 2020 100 miljoen op.
- Schoolleiders in het primair onderwijs krijgen 275 euro extra per maand.
- Starters moeten betere banen aangeboden krijgen en beter gecoacht worden.
- Een hogere opleiding leidt niet automatisch tot hogere beloning.
- Er komt extra geld voor onderwijsondersteunend personeel.
Beroep
- Docenten kunnen een beroep doen op een scholingsfonds.
- Het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt wordt omgevormd tot Stichting van het Onderwijs. Net als bij de Stichting van de Arbeid moeten overheid en sociale partners hierin met elkaar overleggen.
- Lerarenopleidingen krijgen landelijke eindexamens.
Professionele school
- Sociale partners gaan afspraken maken over de werkdruk.
- De Onderwijsinspectie neemt het personeelsbeleid mee in de beoordeling van een school.
- De medezeggenschap wordt verbeterd.
Financiering
De 1,1 miljard euro die nodig is voor de plannen wordt voor het grootste deel uit de onderwijsbegroting gehaald door:
- Verhoging van collegegeld (100 miljoen).
- Afschaffing van de bapo (100 miljoen).
- Inzet incidentele loonontwikkeling (400 miljoen).
- Diverse posten van onderwijs die nu nog niet bekend zijn (100 miljoen).
- Geld uit fonds bestemd voor de verbetering van de economie.
- Middelen uit begroting die al bedoeld waren voor leraren (340 miljoen).

Extra algemene vergadering
Op vrijdag 14 december belegt de AOb een extra algemene vergadering over de reactie van Onderwijsminister Plasterk op het rapport van de commissie-Rinnooy Kan. De vergadering wordt gehouden in het Beatrixgebouw van de Jaarbeurs in Utrecht en duurt van 13.30 tot 17.00 uur.

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.