blad nr 20
17-11-2007
auteur T. van Haperen
Column

Kanonnenvoer

De les duurt nog twee minuten, maar de leerlingen mogen hun spullen alvast inpakken en intussen praat ik met een tweetal op de eerste bank. Ze balen. Vanwege een roosterwijziging hebben ze een negende lesuur. Die les duurt tot vijf uur, maar daar hebben ze geen tijd voor, want dan moeten ze werken. Niet dat ze van de roosterwijziging onder de indruk zijn, want die wiskundeles is toch diefstal van tijd, “zeg nu zelf meneer?!” Ik roep de diskwalificatie van mijn collega een halt toe en val daarna in de rol van belangstellende leraar. Ik vraag naar de aard van hun arbeid. Ze geven zwemles. “Onbevoegd?”, vraag ik verontwaardigd. Maar dat moet ik zo niet zien. Zwemles geven is namelijk eenvoudig, bovendien houdt een gediplomeerde badmeester toezicht. “Wat maakt het ook uit”, zucht ik. “Zwemmen leer je zelf en als er één als een baksteen naar de bodem zakt, duik je er achteraan, toch?” Ze knikken, dat heb ik goed begrepen.
Na de les heb ik drie tussenuren en schuif ik achter een computer. Bij het bekijken van mijn mail stuit ik op een artikel uit The Eonomist, opgestuurd door een vriend. Het is een redactioneel stuk over een landenvergelijkend onderzoek naar de kwaliteit van onderwijs, gedaan door organisatiebureau McKinsey (1). Als de PISA-staafdiagrammen (2) in beeld schieten, voel ik de vermoeidheid opkomen, hier heb ik even geen zin in. Gapend zet ik outlook uit en switch naar internet. De startpagina van Elsevier verschijnt op de monitor. Boven een bericht staat: ‘Onbevoegde rechter: moordenaar op vrije voeten’. Ik schrik. Net dat gesprek over die onbevoegde zwemles en vervolgens dit. Toeval?
Toch niet, want steeds vaker nemen in de publieke sector onbevoegden uitvoerend werk over. Aan die maatschappelijke ontwikkeling ontkomt ook het onderwijs niet met zijn tweedegraders in de bovenbouw en stagiairs in een betaalde baan. Waarom dat slecht is? Omdat de gevolgen van devaluatie van uitvoerende arbeid desastreus zijn. Een vrouw wurgt haar vriend en na de uitspraak van een onbevoegde rechter komt ze vrij. Kinderen ervaren matig verzorgde lessen als zinloos, spijbelen, trappen rotzooi en als er één in de sloot valt, dan verzuipt hij.
Ik wil feiten, ga terug naar The Economist. De kop van het artikel luidt: How to be top. Er is een probleem in het westerse onderwijs: those who can’t do, teach; those who can’t teach, run the schools. Finland, Canada en Singapore ontsnappen aan deze misère, zij presteren. Hoe dat komt? The lesson seems to be that teacher training needs to be hard to get into, not easy. Academisch geschoolde aankomende leraren vechten in deze landen om een opleidingsplaats, onbevoegden zijn niet welkom. Concurrentie en selectie… het werkt. Nederlandse managers, politici en vakbondsbestuurders zien dat echter anders en geloven heilig in budgetuitbreiding. Maar terwijl zij een nieuwe zak met geld laten aanrukken, staan onbevoegden in de frontlinie en The Economist toont onomwonden aan: kanonnenvoer voor de klas vernielt kinderen.

1)http://www.economist.com/world/international/displaystory.cfm?story_id=9989914

2) PISA is een driejaarlijks peilingsonderzoek in de belangrijkste geïndustrialiseerde landen naar de kennis en de vaardigheden van vijftienjarigen.
Zelfs de ochtendruzie om het tandpastadopje zorgt niet voor problemen op de werkvloer