- blad nr 15
- 8-9-2007
- auteur . Overige
- Opinie
Van aandacht is een kind nog nooit slechter geworden
Tekst Willem Vinkenvleugel
Een tijdje geleden hoorde ik op de radio een klaagzang over de toename van het aantal kinderen met gedrags- en ontwikkelingsstoornissen in het regulier basisonderwijs en het speciaal basisonderwijs. Op de vraag van de verslaggever of een mogelijke oplossing zou zijn om in het onderwijs meer mensen in te zetten, antwoordde de man in kwestie: ‘Ja, maar ik heb ze niet.’ Maar ik heb ze wel, dacht ik. Helaas klinkt ik zo pedant en arrogant. Wij klinkt beter: ‘Wij hebben ze wel.’ En die wij, dat zijn de hbo-opleidingen pedagogiek in Nederland.
Blijkbaar weet niet iedereen dat. Het lijkt wel of deze opleiding alleen bekend is bij studenten En bij een aantal onderwijsinstellingen, die stagiairs onderdak bieden en hen maar al te graag inschakelen bij de pedagogische opvang van kinderen met problematisch gedrag.
Mijn ervaringen beperken zich tot de regio waar ik werkzaam ben als docent en stagebegeleider aan een vierjarige hbo-opleiding pedagogiek en tot het domein van het basisonderwijs en dan voornamelijk het speciaal basisonderwijs. Ik ben er desondanks van overtuigd dat alle hbo-opleidingen ieder jaar weer pedagogen afleveren die bij uitstek geschikt zijn om pedagogische begeleiding aan kinderen te geven en opvoedingsondersteuning aan leerkrachten en ouders.
Deze overtuiging is langzaam gegroeid. Bij mijn eerste stagebezoeken in het (speciaal) basisonderwijs – zo’n vijf jaar geleden - viel het me op dat de directeuren zeer enthousiast waren over de pedagogische kwaliteiten van onze stagiairs. Ze keken heel anders naar kinderen dan de leerkrachten en zagen daarom veel gemakkelijker wat er met het kind aan de hand was. Op mijn misschien wat naïeve vraag aan een van die directeuren waarom hij dan geen hbo-pedagoog in dienst had was het antwoord: ‘Waarom zou ik? Een hbo-pedagoog moet ik betalen en een stagiair kost me alleen de begeleiding waar een stagiair nu eenmaal recht op heeft.’
Dezelfde vraag heb ik aan nog een paar directeuren voorgelegd en het antwoord kwam steeds op ongeveer hetzelfde neer. Het gevolg is dat er voor de hbo-pedagoog nog steeds geen plaats is in het onderwijs.
Intern begeleider
Ik pleit voor het inschakelen en inschalen van hbo-pedagogen in het regulier en speciaal basisonderwijs. Wie zijn er bij gebaat? Leerkrachten, ouders, intern begeleiders, de school, maar vooral de kinderen.
De leerkracht is opgeleid om kinderen onderwijs te geven. Laat de leerkrachten dan ook doen waarvoor ze zijn opgeleid en waar ze goed in zijn. Het zal het lerende kind ten goede komen. En laat die hbo-pedagoog doen waarvoor hij/zij is opgeleid en waar hij goed in is: de begeleiding van de sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind dat met zichzelf in de knoop zit, dreigt te verzuipen in de onderwijsmolen of in de problemen die het van huis naar school meeneemt. In het verlengde daarvan zullen ook ouders die zich geen raad weten met hun ‘lastige’ kind van de pedagoog kunnen profiteren. Hbo-pedagogen zijn goed in staat om ouders te ondersteunen bij de opvoeding. Voorlichting en advies geven behoort tot hun vakbekwaamheid
Ik denk dat ook de interne begeleider baat zal hebben bij de aanwezigheid van de hbo-pedagoog. De eerste kan het coördinerende werk verrichten en de pedagoog neemt het uitvoerende werk in de begeleiding van kinderen voor zijn rekening.
En niet in de laatste plaats zal het probleem- en zorgenkind zelf er baat bij hebben. Van (aan)gepaste aandacht is een kind nog nooit slechter geworden. Waarom geven we dat kwetsbare kind niet waar het recht op heeft: de pedagoog die verstand heeft van de pedagogische begeleiding van kinderen. De pedagoog die zelfs als stagiair heeft getoond dat hij meerwaarde levert binnen het onderwijs. En dan laat ik de mogelijkheden die voortvloeien uit allerlei ontwikkelingen binnen het onderwijs als de brede school, voor- en naschoolse opvang en dergelijke nog onbesproken.
Creatieve ambtenaren
Het onderwijs kent een interne begeleider maar erkent niet de functie van de hbo-pedagoog. Men heeft alleen de beschikking over de orthopedagoog, die af en toe langs komt. Dat laatste zegt niets over de orthopedagogen, wel over de faciliteiten die hun geboden worden.
Maar er is één fundamenteel probleem dat eerst moet worden opgelost. De hbo-pedagoog is in het onderwijs geen wettelijk erkende functie. Vandaar dat ik ervoor pleit om de functie van deze pedagoog in het regulier basisonderwijs en het speciaal basisonderwijs in de cao op te nemen. Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren. In deze situatie staat alleen de wetgeving in de weg; de praktische bezwaren zijn een kwestie van regelgeving. Ik ben geen jurist maar één ding weet ik zeker: Waar een wil is, is een weg.
Mijn voorstel en oproep: heren Rouvoet en Plasterk, gaat u eens bij elkaar zitten. Laat een ambtenaar een leuk restaurant reserveren. Gebruik deze casus als een soort vingeroefening voor u beiden. Dan kunt u aan de critici laten zien dat gezond verstand + gezond verstand samen een probleem kunnen oplossen. Regel dat de hbo-pedagoog een wettelijk erkende functie wordt in het onderwijs, waar ze op deze mensen zitten te wachten. Zet op die praktische bezwaren een groepje creatieve ambtenaren. En zorg ervoor dat die kleine doch groeiende groep van kinderen de professionele aandacht krijgt waar ze recht op heeft. Het lijkt mij een win-winsituatie in het kwadraat met als grootste winnaar het kind dat er ook niets aan kan doen dat het zoveel werk bezorgt aan ouders, leerkrachten en hopelijk straks hbo-pedagogen. Er is overigens geen enkel bezwaar tegen om deze beroepsgroep ook in te zetten in de Centra voor Jeugd en Gezin.
Ik heb niet de illusie dat mijn voorstel de toename van gedrags- en ontwikkelingsstoornissen keert. Daarvoor is zelfs de integrale onderwijszorg te ingewikkeld en de pedagogiek niet toereikend. Mijn voorstel is wel meer dan een druppel op een gloeiende plaat, omdat de pedagogische zorg in het basisonderwijs preventief gaat werken. Je hoeft geen econoom te zijn om te weten dat de kost ook hier voor de baat uitgaat.
Als u er in slaagt om dit varkentje te wassen, mag u het etentje bij mij declareren. Maar wel eerst boter bij de vis. Wim de Bie heeft ooit eens gezegd dat je de beschaving van een land kunt aflezen aan de wijze waarop dat land met zijn gehandicapten (lees in dit geval: de problematische kinderen) omgaat. Ik hoop dat u met enige wet- en regelgeving een bijdrage wilt leveren aan deze beschavingsarbeid.
Willem Vinkenvleugel is als docent verbonden aan een
hbo-opleiding pedagogiek