blad nr 17
7-10-2006
auteur L. Douma
Redactioneel

Vak Fries is een moetje

Fries is sinds 1980 een verplicht vak op basisscholen in de provincie. Scholen voeren die verplichting aan als belangrijkste reden voor het onderwijzen van de streektaal. Bijna de helft van de leerlingen vindt het vak minder leuk dan andere vakken. Dat blijkt uit het onderzoek Fries op school van de Onderwijsinspectie.

Slechts een kwart van de basisscholen geeft Fries om een bijdrage te leveren aan het behoud van de taal en cultuur. Toch was dat de primaire reden om het Fries te verplichten. Leerlingen moeten de streektaal leren spreken en schrijven.
Uit een eerder inspectierapport (2001) bleek dat het met de kwaliteit van het vak Fries slecht was gesteld. Veel scholen hadden geen taalbeleid. Ook het nieuwe onderzoek toont aan dat zowel basis- als middelbare scholen (die in de basisvorming verplicht zijn Fries te geven) geen beleid hebben voor het vak. Ook ontbreekt op de basisschool vaak een doorgaande lijn in het aanbod, omdat er geen duidelijke afspraken op schoolniveau zijn gemaakt. Tussen basis- en middelbare scholen is er weinig contact over het vak. En als basisscholen al in het onderwijskundig rapport informatie opnemen over het Fries, wordt deze zelden gebruikt op de vervolgschool.
Misschien niet zo verwonderlijk. Scholen geven aan voornamelijk les te geven in het Fries omdat dit moet. Driekwart van de ouders daarentegen hecht wel veel belang aan het vak. Maar bijna de helft van de leerlingen vindt Fries minder leuk dan andere vakken.
Toch doen leraren wel degelijk hun best. In 2001 was 62 procent van de docenten bevoegd om Fries te geven. Nu is dat 67 procent. ‘Leraren die Fries geven zijn doorgaans pedagogisch voldoende kundig, hebben hun klas in de hand en geven instructie van redelijke kwaliteit. Ze gaan echter vaak niet adequaat om met de verschillen tussen Friestalige en niet-Friestalige leerlingen’, schrijven de onderzoekers. Er wordt amper nagegaan welke taalachtergrond leerlingen hebben. Terwijl dit best nuttige informatie is: iets minder dan de helft van de leerlingen spreekt thuis geen Fries en heeft dus een achterstand.