blad nr 15
8-9-2001
auteur M. Vermeulen
Column

Onderwijs als obligatie

Tonen scholen eindelijk eens een beetje ondernemend gedrag, gaat een liberale minister ze verbieden om hun geld te beleggen. Ze mogen de karige reserves niet langer in aandelen, put-opties, obligaties of Krugerranden steken. Mijn pet gaat dat te boven, hij is mij even kwijt, onze Loek.
Als je van plan bent scholen serieus te nemen en vertrouwen hebt in het management, waarom ga je met dit soort verboden het onderwijs dan belagen? Het beleg van het onderwijs is blijkbaar toch nog niet opgeheven, alle deregulering ten spijt. Scholen mogen in de ogen van de minister geen al te grote risicošs lopen met het geld dat ze toevertrouwd is. Diezelfde scholen krijgen wel allerlei risicošs toegeschoven als het gaat om ziekteverzuim, gebouwen en wachtgeld. Om je daartegen in te dekken moet je wat sparen en zo ontstaan er reserves. Scholen proberen met die reserves iets meer te halen dan driekwart procent op de lopende rekening van de Boerenleenbank zodat er een (overigens nog steeds erg dun) laagje beleg op de schoolboterham komt. Lijkt me niks mis mee. In het echte bedrijfsleven hebben ze daar de fraaie kreet treasury-management voor bedacht. Ik vind het meten met twee maten als je scholen wel opzadelt met slechte risicošs (verzuim, wachtgeld) maar ze niet de kans biedt om goede risicošs te lopen (rendement op beleggingen). We doen bedrijfsmatig of we doen het niet, maar niet van die rare tussenvormen graag. En dan nog iets: die managers in het onderwijs zullen toch niet zo stom als die Ceteco-ambtenaren en hun geld in allerlei vage projecten steken. Volgens mij zijn onderwijsbazen geen gretige kapitalisten die alleen maar hun eigen zakken willen vullen. Laten we dus eens aannemen dat ze te goeder trouw zijn. Ik zie nog geen scholen als shirtsponsor van Vitesse of FC Den Bosch en ik geloof eerlijk gezegd ook niet dat er eentje rondloopt met de gedachte zijn frešs in UPC of Newconomy te stoppen.
Op de keper beschouwd is het een motie van wantrouwen aan het onderwijsmanagement om ze te verbieden te beleggen. Als Haagse politici of Zoetermeerse ambtenaren dit toch nodig vinden, dan zijn er wel andere risicošs die we aan onderwijsmanagers overlaten (kwaliteit van examens, competentiebeloning, ict) waar een grotere speelruimte blijkbaar ineens wčl verantwoord is.
Draai het eens om. In een kenniseconomie moeten we beleggen in onderwijs: hebt u al aandelen Fontys in uw portefeuille, ik wil wel een leuk pakketje vmbo, daar heb ik grote verwachtingen van, dat moet in de lift gaan zitten dus dat wil ik wel in mijn klikfonds. Zo krijgt klikken nog eens een andere betekenis in het onderwijs!
Beleggen in onderwijs rendeert, leren onderwijseconomen als Hessel Oosterbeek ons. Als mensen betere opleidingen hebben gehad, kunnen ze betere producten maken of diensten leveren. Bovendien blijven ze gezonder, lopen ze minder kans op het slechte pad te geraken en blijken ze ook minder te gaan scheiden. Ze brengen dus niet alleen meer op, ze kosten ook minder aan artsen en maatschappelijk werkers. Van elke euro die je in onderwijs investeert, haal je volgens hem op die manier zeker zošn tien procent rendement. Als samenleving zouden we daar best wat meer aan kunnen besteden. En omdat dat vrijwel zeker rendeert, loop je weinig risicošs. Inderdaad, onderwijs als obligatie.