- blad nr 11
- 27-5-2006
- auteur R. Sikkes
- Redactioneel
Start onderwijscarrière kan soepeler
De begeleiding van beginnende leerkrachten begint op veel scholen op gang te komen. In basis- en voortgezet onderwijs zijn er tegen de 20 duizend leraren die de begeleiding van nieuwe collega’s verzorgen. Vooral op scholen waar veel nieuwe mensen beginnen, wordt de start van de carrière tegenwoordig serieus benaderd.
Zo zijn er scholen voor voortgezet onderwijs die nog voor de lessen beginnen een hele introductieweek organiseren om nieuwe collega’s wegwijs te maken. “Daar doen we ook niet zuinig mee, het betekent dat we deze collega’s al in de zomermaanden in dienst nemen en niet pas bij het begin van het formele schooljaar”, vertelt een begeleider van de zomercursus op het congres Vliegende start van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO).
Te veel jonge docenten verlaten na een paar jaar het onderwijs – naar schatting gaat het om een kwart in de eerste drie jaar. Vaak om nooit meer terug te keren. Natuurlijk zijn daar mensen bij die een verkeerde keuze hebben gemaakt en daar laat achter komen: pas als ze in het onderwijs werken. Maar in veel gevallen gaat het volgens SBO-directeur Rico Monasso om starters, zij-instromers of herintreders die slecht worden opgevangen. “Scholen zijn zelf medeverantwoordelijk voor het succes van een starterende leraar.”
Met het vroegtijdig vertrek van veel jonge leraren zijn volgens hem hoge kosten gemoeid. “Volgens berekeningen in Amerika gaat het om 50 duizend dollar aan weggegooid geld aan opleiding, werving en begeleiding.” Natuurlijk is dat geen kostenpost voor de school zelf, maar voor de maatschappij. Harry Mes, directeur van het Werkgeversverbond voortgezet onderwijs kon wel noemen wat een vetrekkende starter de school kost: “Het werven van een nieuwe leraar kost ongeveer tienduizend euro.”
Los van alle kosten wordt het de komende jaren sowieso zaak om zoveel mogelijk starters binnen te houden, luidde de boodschap op de SBO-conferentie. Door de pensioengolf onder oudere leraren kan het onderwijs het zich niet veroorloven een kwart van de nieuwe leraren kwijt te raken. Vroegtijdig vertrek is te voorkomen, merkt Monasso op. “Starters moeten goed begeleid worden. Zij komen met hoge verwachtingen het onderwijs binnen, worden geconfronteerd met moeilijke klassen, volle klassen en kunnen moeilijk ‘nee’ zeggen tegen alle taken die op ze afkomen.”
Praktijkshock
Startende leraren – of het nou herintreders zijn of pas afgestudeerden – vinden het eerste jaar dat ze lesgeven verschrikkelijk druk. Nieuwe collega’s, een klas vol kinderen, een schoolplein vol ouders. De een beschermt zichzelf tegen de praktijkshock door iets minder te gaan werken, de ander krijgt van de directie te horen dat parttime misschien beter is.
Op de conferentie Vliegende start riep dat verschillende reacties op. “Het is een schande voor het beroep dat startende leraren niet op een normale manier een inwerkperiode krijgen en de tijd kunnen nemen om aan deze drukke baan te wennen”, briest een startersbegeleider tijdens een workshop. Applaus van de groep.
In Frankrijk is de introductieperiode met minder lessen wel geregeld. Daar krijgen beginners een volledige baan, maar geven ze slechts eenderde van de week les. In Canada werken beginners 10 procent korter bij een volledige baan. De AOb vindt al jaren dat ook in Nederland zo’n verlichte weektaak in het eerste jaar noodzakelijk is, maar scholen hebben daar geen geld voor.
Een andere groep conferentiedeelnemers was minder positief over de Franse aanpak. “Kom een beetje, starters worden al genoeg gepamperd.” Uitputtend werd opgesomd hoe anders de hedendaagse start in het onderwijs gaat: korte stages, lio-stage, begeleiding in het eerste jaar. “Kortom: er wordt genoeg voor ze gedaan.”
AOb-beginnersconsulenten Lonneke Snijder en Desiree Kootstra maakten in twee workshops duidelijk dat ondanks alle goede bedoelingen de begeleiding er toch in de loop van het eerste jaar vaak bij inschiet. “Iedereen heeft het druk op school, dus kost het beginnende leerkrachten soms moeite om die noodzakelijke begeleiding op te eisen”, zegt Kootstra. Bewust tijd vrijmaken en dat volhouden in de loop van het jaar is volgens hen echt noodzakelijk. Snijder: “Begeleiden is mensenwerk, het gesprek over de ervaringen in dat eerste jaar is een kwestie van één op één contact tussen begeleider en starter.”
De brochure Vliegende start over de begeleiding van beginners in het onderwijs, is samen met andere informatie over starters gratis te downloaden op www.sboinfo.nl, klik op ‘onderzoek’. Een gedrukt exemplaar bestellen kan via sbo@caop.nl, de brochure kost dan € 15,-
{kader}
AOb-workshops voor studenten en starters
Orde houden is lastig, zeker als je net voor de klas staat. De AOb verzorgt gastlessen en workshops op scholen met starters in het kader van hun introductieprogramma of op lerarenopleidingen. Er zijn workshops over rechten en plichten op school, omgaan met collega’s, orde houden, veiligheid op school, omgaan met moeilijke leerlingen, timemanagement of omgaan met ouders. Vraag de brochure Workshops op locatie aan bij de afdeling communicatie 030 2989186 of stuur een mail naar voorlichting@aob.nl. Meer informatie op www.straksvoordeklas.nl, klik op ‘paboplein’ of ‘lo-plein’.
De AOb heeft zes beginnersconsulenten die de workshops verzorgen en in sommige regio’s intervisiebijeenkomsten begeleiden.
{einde kopij}