blad nr 9
29-4-2006
auteur R. Sikkes
Commentaar

Leesniveau

Zeker 15 procent van de achtstegroepers heeft een leesachterstand van twee jaar. Op basis van een eigen onderzoek speurt de Onderwijsinspectie in het Onderwijsverslag 2004/2005 naar oorzaken voor deze tegenvallende leesprestaties. Ze keken naar de aanpak in de kleutergroepen en de tijd die er aan lezen wordt besteed in groep 3, en kwamen tot een schokkende ontdekking: vanaf groep 4 neemt de groep zwakke lezers fors toe. Eén van de oorzaken, zo schrijven de inspecteurs, is het niveaulezen.
Op zes van de tien scholen worden leerlingen opgesplitst in homogeen samengestelde groepjes, waar ze onder begeleiding van een leesmoeder teksten doornemen die net boven hun niveau liggen. Recent is gebleken dat deze aanpak niet werkt. Zwakke lezers krijgen te weinig instructie. Hoe het wel moet weet de inspectie: samen met een intern begeleider in kleine groepjes lezen. Herhaald hardop voorlezen met deskundige begeleiding werkt beter dan de goedwillende leesmoeder, benadrukt de Onderwijsinspectie. En dan volgt een observatie die verwondert. ‘Het inzicht dat niveaulezen geen succesvolle benadering is dringt steeds meer tot de scholen door.’
Natuurlijk, scholen zijn autonoom, zelfstandig, vrij, terecht eigenwijs, maar waarom dringen dit soort inzichten zo langzaam door op de werkvloer? We kennen stormwaarschuwingen, terrorisme-alarm, dijkbewaking, maar als het gaat om onderwijs lijken alle partijen – wetenschap, adviseurs, inspectie - uiterst terughoudend.
Al speurend op internet en in archieven zijn er wel wat voorzichtige waarschuwingen te vinden over het niveaulezen, maar een landelijk leesmoeder-alarm is nog niet afgegaan. Zo geeft het Onderwijsverslag niet alleen te denken over het leesniveau zelf, maar ook over de manier waarop kennis over bijvoorbeeld niveaulezen sneller verspreid moet worden.