• blad nr 3
  • 4-2-2006
  • auteur L. Douma 
  • Redactioneel

Rugzakregeling in de bve 

Potjes voor gehandicapten

Vanaf 1 januari is er ook een rugzakje voor gehandicapte en chronisch zieke leerlingen in het middelbaar beroepsonderwijs. De invoering van de regeling verloopt niet vlekkeloos. Te weinig, te laat.

Iedereen heeft recht op onderwijs. Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie (bve) is verplicht toegankelijk voor leerlingen met een handicap of chronische ziekte. En dat was tot voor kort een zware dobber. “Veel mbo-scholen konden dat moeilijk waarmaken”, weet Hilde den Exter, adviseur bij onderwijsadviesorganisatie Cinop. “Er waren onvoldoende financiële middelen om gehandicapte leerlingen de juiste begeleiding te geven.”
Maar vanaf dit jaar kunnen gehandicapte leerlingen in de bve leerlinggebonden financiering aanvragen. Als de aanvraag wordt goedgekeurd, krijgt de leerling een geldbedrag voor speciale begeleiding. Den Exter: “De school kan dan bijvoorbeeld investeren in een cursus ‘omgaan met gehandicapte leerlingen’ voor leraren. Of in extra lesuren.”
In het primair en voortgezet onderwijs bestond het rugzakje al langer. De bve deed voor haar gehandicapte leerlingen een beroep op zorggelden, maar die waren ontoereikend. “Toen in 2003 het voortgezet onderwijs de leerlinggebonden financiering (lgf) kreeg, kwam de ambulante begeleiding voor gehandicapten in de bve te vervallen”, vertelt Leo de Wit, beleidsmedewerker strategie en onderwijs bij de Bve-raad. “Langzaamaan verdwenen alle potjes voor gehandicapten in de bve. En we vonden al dat we te weinig geld kregen. We werden in het nauw gedreven.” Dus sloeg de Bve-raad de handen ineen met de Chronisch zieken en gehandicaptenraad en de Federatie van ouderverenigingen. Ze begonnen een lobby voor het rugzakje in de bve.
Met succes. Begin 2005 werd bekend dat de lgf er kwam in het mbo. Vanaf 1 januari 2006 kunnen scholen voor leerlingen met een zogenoemde indicatiebeschikking bij uitvoeringsorganisatie Cfi een vergoeding aanvragen. De hoogte is afhankelijk van het type handicap van de leerling en het soort onderwijs. Zo kan een roc 931 euro op jaarbasis ontvangen voor een slechthorende deelnemer die een assistent- en basisberoepsopleiding op niveau 1 volgt. Voor een leerling met een psychiatrische of gedragsstoornis die een beroepsopleidende leerweg op niveau 2 doet, kan het roc 2820 euro krijgen.
Het ministerie van Onderwijs is ogenschijnlijk gul. Ogenschijnlijk, benadrukt De Wit. Het ministerie gaat ervan uit dat ruim negenhonderd leerling recht hebben op een rugzakje. Voor de helft hiervan is dit jaar uit de aardgasbaten geld beschikbaar gesteld. Het resterende bedrag moet komen uit de bestaande bve-financiering. “De treurnis is dat dat ten koste gaat van andere groepen leerlingen”, zegt De Wit. “En vanaf volgend jaar is er al helemaal geen geld vrijgemaakt.”
In de Wec-raad zijn de regionale expertisecentra (rec’s) en de scholen voor speciaal onderwijs vertegenwoordigd die de gehandicapte mbo-leerlingen straks van ambulante begeleiding moeten voorzien. Deze club stelt net als de Bve-raad dat het aantal rugzakleerlingen in de bve groter is dan het ministerie schat. De miscalculatie gaat de minister geen extra geld kosten, de bve-sector wel. “Ik denk dat één tot anderhalf procent van de leerlingen in aanmerking komt voor een rugzakje. Dan heb je het voor de hele bve al snel over 4000 tot 4500 leerlingen”, berekent Cor van Waveren, coördinator gehandicaptenbeleid bij roc Friese Poort.
Ondanks deze potentiële financiële strop zijn de Bve-raad en de Wec-raad wel erg blij met het rugzakje. “Gehandicapte leerlingen merken zelf niet dat hun lgf ten koste gaat van andere groepen. Zij krijgen eindelijk budget en zijn daar terecht blij mee”, zegt De Wit van de Bve-raad.

Spitsuur
De eerste aanvragen voor de lgf liggen al bij de dienst Cfi van het ministerie. Storm loopt het nog niet. Dat komt doordat alleen leerlingen die al een indicatiebeschikking hebben - doordat ze bijvoorbeeld op de middelbare school al een rugzakje kregen – een aanvraag kunnen indienen. De rec’s zijn verantwoordelijk voor de indicering. Van Waveren: “Voor de zomervakantie hebben wij al aan gehandicapte leerlingen gevraagd of ze zich wilden laten indiceren. We wisten immers dat de regeling er aan zat te komen en wilden daar zo snel mogelijk gebruik van maken.” Maar de regeling werd pas eind december gepubliceerd in de Staatscourant. “De rec’s konden niet eerder aan de slag, want pas dan kenden zij de precieze criteria. Het is daar nu spitsuur.”
Dagblad Trouw berichtte einde december dat de rec’s niet klaar zijn voor de invoering van de lgf. “De rec’s zijn net zo min ingespeeld op de invoering als wij”, erkent Van Waveren. “De regeling is gewoon te laat gepubliceerd.” Toch hebben de expertisecentra en de bve-instellingen het afgelopen jaar niet stilgezeten. Mbo-scholen zijn vanaf dit jaar verplicht samenwerkingsovereenkomsten te sluiten met rec’s of scholen voor speciaal voortgezet onderwijs om de juiste begeleiding voor gehandicapte leerlingen te regelen. In een aantal provincies is de samenwerking al beklonken, andere regio’s zetten de puntjes op de i.
De expertisecentra stellen straks samen met de scholen en de rugzakleerlingen of hun ouders voor iedere scholier een handelingsplan op. Hierin staat hoe de lgf wordt besteed. “Daar maak ik me wel zorgen over”, vertelt Van Waveren. “Op het roc zijn we al wel gewend zorg te verlenen. We zijn alleen niet gewend het te benoemen en van een prijskaartje te voorzien. Dat werken met een format wordt een cultuuromslag.” Hoewel De Wit van de Bve-raad het hiermee eens is, wijst hij er op dat een roc ook nu al met elke leerling een onderwijsovereenkomst sluit. “Deze krijgt nu een gedetailleerdere invulling.”

Nieuwe doelgroep
De rugzakregeling in de bve lijkt erg op die in het primair en voortgezet onderwijs. Alleen is de regeling in de bve tot 2008 een ministeriële subsidieregeling. In de andere sectoren is de maatregel wettelijk. “Bovendien kunnen leerlingen in de bve tot hun dertigste een beroep doen op het rugzakje”, zegt Ruud Janse, lid van de Wec-raad. Hij ziet een nieuwe doelgroep voor het mbo. “Het lijkt me aardig als gemeenten zich buigen over de groep langdurig werklozen met een handicap. Werklozen met een handicap die onder de dertig jaar zijn, kunnen nu met een rugzakje wellicht wel een startkwalificatie halen en een plekje veroveren op de arbeidsmarkt.”
Een baan vinden is lastig voor gehandicapten. De Wit: “Het begint al op de opleiding als ze op stage moeten.” De dienstverlening vanuit de reďntegratie start pas na de opleiding. Maar gehandicapte mbo-leerlingen hebben al tijdens de opleiding een baan of stageplek nodig waar zij die hulp soms goed kunnen gebruiken. Van Waveren: “Het rare is dat een leerling in aanmerking komt voor een jobcoach wanneer hij van school afgaat omdat hij onvoldoende begeleid wordt. Maar als de leerling op school zit en voor zijn stage een coach nodig heeft, kan hij hem niet krijgen.”

Meer informatie
www.rugzakinmbo.nl
www.oudersenrugzak.nl
www.platformgehandicaptenbve.kennisnet.nl


Onderwijsadviesorganisatie Cinop organiseert 19 april in congrescentrum de Eenhoorn in Amersfoort een landelijke voorlichtingsbijeenkomst over de leerlinggebonden financiering in de bve. Aan deelname zijn geen kosten verbonden. Wie bij de bijeenkomst aanwezig wil zijn, kan zich opgeven bij Mariël Maas van Cinop: 073 6800602, mmaas@cinop.nl

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.