Teamteaching past in mijn carrière’

Leerkracht Patricia Strohm geeft Duits, Engels en Nederlands. Twee collega’s nemen samen de rest van de vakken voor hun rekening. En toen adjunct-directeur Theo ten Buuren vanochtend even moest invallen, gaf hij Frans, Nederlands, wiskunde, aardrijkskunde en levensbeschouwing. Zo gaat dat bij teamteaching.

Dàg frontaal klassikaal lesgeven: de locatie Losser van het Twents Carmel College richtte dit schooljaar de onderbouw van het vmbo opnieuw in. Naast de traditionele lokalen voor losse vakken kwam er een grote ruimte voor teamteaching. De lesstof werd zo ingedeeld dat leerlingen er zelfstandig mee aan het werk kunnen. Zo’n vijftig vmbo-leerlingen worden daarbij begeleid door een team van drie vaste docenten en een onderwijsassistent.
De tijd in het lokaal voor teamteaching wordt opgesplitst in blokken. Tijdens het blok ‘fluisterend werken’ bijvoorbeeld voeren de leerlingen allerlei opdrachten uit. Wie een vraag heeft, kan terecht bij de onderwijsassistent of bij een van de twee leerkrachten aan de instructietafel. Omdat de leerlingen zelf bepalen met welk vak ze aan de gang gaan, kan het dat de leerkracht vragen over steeds verschillende vakken moet beantwoorden.
Dat is minder moeilijk dan het lijkt, vindt leerkracht Patricia Strohm. “In de eerste klas van de kaderberoepsgerichte leerweg en de gemengde theoretische leerweg lukt dat best. En als ik iets niet weet, kan ik het aan mijn collega vragen.” Als zij er samen niet uitkomen, kan de vraag eventueel ook worden doorgespeeld naar een vakleerkracht elders in de school. Maar dat is volgens Strohm nog niet voorgekomen.
“Docenten zijn doorgaans heel goed in staat om verschillende vakken te geven in de onderbouw van het vmbo”, vindt ook adjunct-directeur Ten Buuren. Daar hebben ze echt geen tweedegraadsbevoegdheid in alle vakken voor nodig. “Het team van drie docenten dekt alle vakken in de onderbouw goed af: we hebben een exact mens, een talig mens en een gamma mens.”
Naast de momenten voor ‘fluisterend werken’ zijn er in het teamteachinglokaal ook ‘stiltemomenten’. Dan blijven de leerlingen op hun plek zitten om zelfstandig te werken, of om – aan de tafel bij de leraar – op eigen initiatief een proefwerk te maken waar ze aan toe denken te zijn.

Stampwerk
Sinds vorige maand zijn er ook speciale ‘leermomenten’ ingesteld, bedoeld voor het betere stampwerk. “Dat is om te voorkomen dat leerlingen alleen met maakwerk bezig zijn”, zegt Ten Buuren. “Want die taken tekenen wel lekker af op je planningslijst, maar je moet als leerling toch ook dingen nog echt uit je hoofd leren.”
In de nieuwe opzet is er weinig ruimte voor leraren om nog frontaal klassikaal te werken. Het vertellen van verhalen komt nauwelijks meer voor. “Echte vakfreaks vinden dat jammer”, zegt Strohm. Zelf zit ze daar niet mee. “Teamteaching past prima bij mijn carrière, want ik vind de leerlingen belangrijker dan mijn vak. Door teamteaching leer ik ze ook veel beter kennen, want ik zie ze nu zo’n zeventien uur per week.”
Het Carmel College in Losser nam het model voor teamteaching grotendeels over van het Stedelijk Lyceum Enschede. “We zijn daar op bezoek geweest en hebben gepraat met leerlingen”, vertelt adjunct-directeur Ten Buuren. “Die konden mij vertellen over hun leerproces, over welke vaardigheden zij zich eigen hadden gemaakt. Dat je over dat soort zaken kunt praten met leerlingen van twaalf en dertien jaar, was voor mij echt een eye-opener.”
Bij teamteaching gaat het er ook een stuk gemoedelijker aan toe dan bij het traditionele leren. Ten Buuren. “Als je een normaal lokaal binnenkomt, slaat de stoom je vaak tegemoet: de leerlingen en de leraar zijn in gevecht, er heerst het recht van de sterkste. Bij teamteaching kabbelt het leren aimabel voort: bijna op natuurlijke wijze.”

Meer uren
De Carmelschool voert nu onderzoek uit hoe teamteaching in de praktijk bevalt. De eerste resultaten stemmen hoopvol, vindt leraar Strohm. “De leerlingen kunnen nu zelfstandig werken en ze halen nagenoeg dezelfde cijfers als de leerlingen in de gewone, traditionele klassen. En ook de ouders zijn positief: in de oude situatie smeten de leerlingen thuis nog wel eens de tas in de hoek om te vertellen hoe vervelend hun dag was. Dat schijnt nu nauwelijks meer te gebeuren.”
Teamteaching is echter niet overal mogelijk, denkt adjunct-directeur Ten Buuren. Zeker niet in de onderbouw van havo en vwo, daar gaan de lessen al zo snel de diepte in dat er echt vakdocenten voor nodig zijn. “Die leerlingen missen anders de uitdaging”, zegt leerkracht Strohm. “Zij hebben behoefte aan meer informatie dan er in het boek en in de opdrachten staat. Maar in de basis- en gemengde leerweg van het vmbo werkt teamteaching prima.”
Teamteaching kan zonder veel extra kosten worden ingevoerd, onder andere omdat er in grotere groepen wordt gewerkt. De leerkrachten zelf worden er financieel niets wijzer van dat ze nu meer vakken tegelijkertijd geven. Sterker nog, Strohm moet meer uren dan vroeger op school aanwezig zijn. Ze hoeft immers geen lessen meer voor te bereiden, dus is voorbereidingstijd omgezet in aanwezigheidstijd. “Ik moet meer uren draaien voor hetzelfde salaris. Maar dat voelt niet gek, want het werk is minder hectisch geworden. Je werkt immers steeds in dezelfde ruimte en je hoeft niet meer van hot naar her te rennen. Teamteaching geeft rust, niet alleen voor de leerlingen, maar ook voor ons.”