blad nr 2
21-1-2006
auteur T. van Haperen
Column

Pabo-bashing

Vijftig procent van de beginnende studenten aan een pedagogische academie rekent slechter dan de beste twintig procent van de kinderen in groep 8. Zo staat het in Trouw. Een dag later, de mediacarrousel. PvdA, VVD en CDA dringen aan op een standaardtoets voor het hele land. ‘Het is niet de bedoeling dat de pabo in bijvoorbeeld Den Haag gemakkelijker wordt dan die in Utrecht’, stelt CDA-Kamerlid Jan de Vries. D66, PvdA, SP en VVD vinden dat niet de toestroom naar de pabo de maatstaf moet zijn, maar kwaliteit. Doekle Terpstra van de Hbo-raad is het hiermee eens en roept: Het is de schuld van de minister. Die sjoemelt met kwaliteit vanwege het lerarentekort. Voer wiskunde als verplicht examenvak in.
Nu is het inderdaad zo dat vooral havo-leerlingen met het zwakke profiel cultuur en maatschappij naar de pabo gaan. Maar dat zijn er relatief wel veel, waardoor opleidingen kunnen selecteren en slechte onderwijzers hun diploma niet hoeven te halen. Rekenen is dan een factor. Maar denk daar niet te licht over. Optellen, aftrekken en vermenigvuldigen - dat lukt nog wel. Delen, verhoudingen, in een context, betekenis verlenen en conclusies trekken - zo eenvoudig is het niet. Van nature slimme kinderen zijn daar handiger in dan sommige leraren. Dat is altijd zo geweest en extra wiskunde op havo helpt weinig. Taalvaardigheid, levenservaring, mooie verhalen, creativiteit, veiligheid, degelijke voorbereiding en routine moeten het gemis compenseren. Tot op heden lijkt dat te werken, want het basisonderwijs presteert. Cito-scores, doorstroming en omgaan met getallen - uit alle onderzoeken blijkt dat jonge Nederlandse kinderen het goed doen.
Leg daar het voortgezet onderwijs naast. Hoe anders is de situatie daar. Tweedegraadsopleidingen hebben amper instroom. Verzorgen van vakonderwijs is daardoor duur, selectie een probleem, scholen schreeuwen om personeel en dus mag alles al tijdens de opleiding betaald voor de klas. Kennis komt enkel uit het schoolboek en enthousiasme is ver te zoeken. Vraag een beginnende tweedegraadsleraar naar inhoud en de kans op een verstandig antwoord, goed geformuleerd en leuk verteld, is bijzonder klein. Op zich geen ramp, alle begin is moeilijk, maar als schoolmanagement verder ook niet uitnodigt tot verdieping en verbreding van vakkennis, lijkt een landelijke kennistoets hier eerder op zijn plaats. Want de gevolgen zijn dramatisch. Het voortgezet onderwijs faalt met hoge uitvalcijfers, demotie naar lagere schooltypen en moeizame doorstroming naar vervolgonderwijs.
Kamerleden maken zich schuldig aan pabo-bashing. Ze ruimen een schone zolder op en laten de troep in de woonkamer liggen. Ook Hbo-baas Terpstra kan beter eerst zijn eigen stal uitmesten. Zijn hogescholen bewaken hun budget met docenten in flexibele halfjaarcontracten, nergens anders welkom omdat ze vakinhoudelijk en pedagogisch onvoldoende geschoold zijn. Wie sjoemelt er nu met kwaliteit? Landelijke kennistoetsen misschien een idee? Het is toch zeker niet de bedoeling dat…