Ministerie lakt passages weg

De president van de rechtbank in Den Haag heeft maandagmiddag 20 juni de eis van het Onderwijsblad om de 'uitvoeringsanalyse gewichtenregeling' volledig openbaar te maken afgewezen, omdat er van een spoedeisend karakter geen sprake zou zijn. Het Onderwijsblad had deze kritische nota opgevraagd, maar kreeg van het ministerie van ONderwijs een stuk waarin grote delen waren weggelakt. De nieuwe gewichtenregeling is namelijk volgens de minister in december 2005 nog onderwerp van interdepartementaal overleg, zogenoemd intern beraad. Daardoor vervalt volgens de rechter het spoedeisend karakter van de eis tot openbaarmaking.

Het Onderwijsblad had met een beroep op de Wet openbaarheid bestuur gevraagd om de uitvoeringstoets van de nieuwe gewichtenregeling door de dienst Cfi van het ministerie. De redactie kreeg vervolgens de 'uitvoeringsanalyse', omdat de minister, zo schreef zij in een begeleidende brief, zich vergist had en er nog helemaal geen uitvoeringstoets was. Wel een uitvoeringsanalyse. Die stuurde zij mee, maar grote delen waren weggelakt. Volgens OCW omdat deze nog onderdeel waren van 'intern beraad' of 'persoonlijke opvattingen' van ambtenaren bevatten.
Nogal vreemd, omdat de Tweede Kamer op donderdag 23 juni over de plannen voor de gewichtenregeling zou vergaderen. Alle daarbij horende adviezen zouden dan openbaar moeten zijn. Het appel op ‘intern beraad’ en ‘persoonlijke opvattingen’ van ambtenaren is de laatste tijd een veelgebruikte truc van de overheid om stukken achter te houden. Daarbij kwam dat het stuk van de dienst Cfi uiterst kritisch is over de uitvoerbaarheid van de nieuwe gewichtenregeling.
Zo oordeelt de dienst dat vanwege het late bekend worden van de nieuwe regeling het buitengewoon moeilijk, zo niet onmogelijk, wordt om de gewichtenregeling in te bouwen in de software van de leerlingentelling. Het risico is groot dat scholen die nu digitaal hun cijfers aanleveren (80 procent), dit in oktober 2006 met de hand moeten doen. Cfi moet al die formulieren dan weer handmatig invoeren. Ook is nog onduidelijk hoe de overgang van leerlingen met oude gewichten naar nieuwe gekoppeld moet worden aan het onderwijsnummer. Alles bij elkaar concludeert Cfi in het niet weggelakte deel dat dit een grote lastenverzwaring voor de scholen betekent. En het bleef dus gissen welke waarschuwingen de weggelakte delen nog meer bevatten.
Afgelopen vrijdag spande de AOb, als uitgever van het Onderwijsblad, daarom een kort geding aan om alsnog voor de deadline van dit nummer en voor de behandeling van de gewichtenregeling in de Tweede Kamer afgelopen donderdag te kunnen beschikken over de volledige tekst.
In de procedure bij de rechter bleek afgelopen maandag dat de minister de plannen in december 2005 nog interdepartementaal wil bespreken. Pas dan zal zij een algemene maatregel van bestuur opstellen. Daarmee verviel volgens de rechter het spoedeisend karakter.
"Dat betekent dat de minister nu al in de Tweede Kamer om applaus vraagt voor plannen die niemand in het onderwijs ziet zitten, die grote uitvoeringsproblemen oproepen en voor een groot deel nog onduidelijk zijn", constateert Liesbeth Verheggen, dagelijks bestuurder primair onderwijs van de AOb verbaasd. Het Onderwijsblad laat de bezwaarprocedure bij OCW tot volledige openbaarmaking doorlopen.