- blad nr 12
- 11-6-2005
- auteur A. Kersten
- Redactioneel
Internet als schoolplein
Toen ze zich bij de pabo inschreef had ze nog niet eens een computer of een internetabonnement. En de eerste pc die ze in huis haalde, liep al vast bij de derde website. Maar dat kwam natuurlijk ook door dat magere inbelverbindinkje, dat was weinig soeps. Ze is er wel op vooruit gegaan, wil ze maar zeggen, wàt een verschil met nu! Mariëlle Nelissen, tweedejaars deeltijd aan de Fontys-pabo in Roermond, kan niet meer zonder. Een breedbandverbinding via de kabel, dus geen telefoontikken meer. “Ja”, gniffelt ze, “ik zit best veel online.”
Van haar surftochten komt ze met van alles terug. Lespakketten bijvoorbeeld, zoals van het Rode Kruis. “Er zit een heleboel in. Docentenhandleiding, dvd, leerlingenboekjes. En je betaalt er niks voor.” De studente heeft een abonnement op een nieuwsbrief waarin de nieuwste gratis spullen worden geadverteerd en sites met lesmateriaal zijn bij haar favoriet.
Ze heeft op internet een schat aan informatie ontdekt. Je kunt er bijna alles vinden. Hoe je fotolijstjes maakt met macaroni of sfeerlichtjes van een Olvaritpotje. Kant-en-klare kralenplank-opdrukken met Spongebob, stempelkaarten met trekvogels. Tips voor het thema ‘post’ (inclusief: een heuse postzak bemachtigen en een levende postbode in de klas krijgen), of een complete lesbeschrijving over het onderwerp ‘coöperatief samenwerken met behulp van ict’ voor groep 7. “Soms ga ik bewust op zoek naar iets”, vertelt Nelissen. “In drukke periodes, meestal. We zijn nu bezig met vernieuwing in het onderwijs en ik heb als onderwerp muziek. Dan zoek ik heel gericht. Maar als ik meer tijd heb, zoals in vakanties, wil ik wel gewoon een beetje rondsurfen.”
Bij haar studie is ze een van de fanatiekste internetters, maar ze is zeker niet de enige. Uit een recente enquête van het AOb-studentenblad Straksvoordeklas blijkt dat veel pabo-studenten onderwijswebsites bij hun internetfavorieten hebben staan. Topdrie: bovenaan Kennisnet, daarna het treffend getitelde Lesidee en, ex aequo, de pabo-startpagina en het pabo-forum.
Kletsen
Op 16 juni 2004 liet Marije Prins op het pabo-forum een berichtje achter met het onderwerp ‘Doorstuderen na de pabo, wie?’ Ze had net een week haar diploma op zak, besloot door te studeren voor ‘gespecialiseerd leerkracht basisonderwijs’ en was benieuwd naar ervaringen van anderen. De discussie loopt nog steeds. De laatste verwikkelingen: Boompje is bezig aan haar laatste jaar pedagogische wetenschappen en heeft een sollicitatiegesprek voor de boeg. Tine en Chanty23 willen weten hoe het is gegaan. Discussiefora lezen soms net als een soap.
“Je denkt met elkaar mee”, mailt Prins (forumnaam Juf Miep, 818 berichten). “Daarnaast is het leuk om met collega’s uit het hele land te kletsen.” Tijdens haar studie was ze er dagelijks te vinden, nu ze invalt op een zmlk-school heeft ze er wat minder tijd voor.
Joke Hagenouw (forumnaam Joke, 1755 berichten) laat geen dag voorbijgaan zonder het forum. Ze mag dan 57 zijn, ze wil graag op de hoogte blijven van de nieuwste inzichten, methoden en technieken. Af en toe stelt Hagenouw een vraag. Meestal, met haar ervaring, geeft ze antwoord. Door de jaren heen, oppert ze, heeft ze bijna alles wel eens een keer meegemaakt.
Haar bijgebleven zijn discussies over moeilijke klassen of verhalend ontwerpen. “Het mooiste vind ik dat er altijd wel iemand is die je een duwtje in de goede richting geeft als je tijdens je studie ineens vastloopt. Dit gaat voor mij niet meer op, maar er zijn al heel wat studenten opgelucht weer op de weg terug gezet”, aldus het forumlid.
“Het internet is zo groot, meestal wordt er alleen gekeken naar Nederlandse sites”, betoogt Bianca Oldenbeuving (forumnaam Biebels, 3046 berichten), lerares op een openbare basisschool in Assen. “Maar veel Amerikaanse juffen en meesters hebben een website waarop ze hun ideeën delen.” Zelf heeft ze er ook eentje, www.lespakket.net. En ze verwijst ook weer vlijtig door naar collega’s. “Op mijn website heb ik vier pagina’s met links, omdat ik die sites graag met anderen wil delen.”
“Mensen voelen zich verbonden met elkaar”, zegt Menno van Hasselt, sectormanager primair onderwijs bij Kennisnet. Ook bij Kennisnet hebben ze virtuele gemeenschappen, de communities, en de belangstelling ervoor neemt volgens hem almaar toe. “Je kunt elke leerkracht in Nederland bereiken, waar hij ook zit.”
Patat
Een juf uit Almelo die zich op internet laat inspireren door een les van haar collega uit Alblasserdam, pas de problème. Neem nou een website als Lesidee, daar valt een bibliotheek vol lesbeschrijvingen te vinden. Met dank aan de bijdragen van zo’n tachtig leerkrachten. Of het nu gaat om een ritmische meespeelpartituur van Johann Strauss’ Radetzki Mars voor groep 7 en 8, of tien pagina’s kleuteractiviteiten over het onderwerp ‘boodschappen doen’.
De website pronkt ermee, met de slogan ‘fast and easy’ tegen een achtergrond van gebakken patat. Critici zullen waarschuwen: gemakzucht ligt op de loer, een walhalla in het knip- en plaktijdperk. Ook juf Oldenbeuving stoort zich soms op het internetforum aan het gemak waarmee sommige mensen even om een ideetje vragen. “Wie heeft er nog een boekverslag liggen? Dat schiet mij en anderen in het verkeerde keelgat.” Dat is een nadeel van internet, zegt ze. “Het is anoniem en gemakkelijk.”
Een complete les klakkeloos overnemen zou pabo-studente Nelissen nooit doen, zegt ze. Lang niet alles kan er kwalitatief mee door en vooral: geen klas, geen les is dezelfde. “Ik vind het beter om het lesmateriaal dat je vindt in te passen in je eigen lessen, in plaats van het integraal over te nemen. Elke klas is anders, daar moet je het op afstemmen.”
Sectormanager Van Hasselt beaamt dat. “Een leraar voegt zelf van alles toe aan lessen die hij van internet haalt, voordat hij ze terugzet. Je past het materiaal aan de eigen groep of aan de eigen school aan, zodat het voor die specifieke situatie geschikt is. En zo maak je die les tegelijkertijd weer geschikter voor meer mensen.”
Zie het vooral als een aanvulling, zegt hij, en geen verschuiving. “Ik denk niet dat het in de plaats komt van persoonlijk contact. Natuurlijk gaat een leerkracht te rade bij collega’s om zich heen. Maar als ze je ergens niet mee verder kunnen helpen, dan kun je op internet terecht.”
Koudwatervrees
Van Hasselt gaat de boer op om ict en internet aan de man te brengen bij pabo’s. Veel opleidingen doen er nog te weinig mee, vindt hij. “Ik zie dat het zo ontzettend verschillend is. Sommige scholen zijn er heel erg vooruitstrevend in. Bij andere hangt het een beetje van het toeval af. Van het enthousiasme van die ene docent, tegenover de collega’s die zich er te oud voor voelen.”
Maar één misverstand wil hij graag uit de weg ruimen: dat internet alleen besteed zou zijn aan de jongere generatie. En dat de oudere meesters en juffen, die de vorming van de basisschool in 1985 nog hebben meegemaakt, met koudwatervrees aan de kant blijven staan. “De groep is heel gemêleerd. Studenten die nu worden opgeleid, hoef je niets meer uit te leggen, die hebben de vaardigheden al. Maar dat zie je ook steeds meer bij oudere docenten. Die hebben een les misschien al twintig jaar op dezelfde manier gedaan en zien dan opeens dat het ook anders kan. Ze zijn net zo gemotiveerd. Minstens.”
Werkblad planeten
Voor de groepen 6, 7 en 8 is er beschikbaar: een werkblad met informatie over en vragen bij de negen planeten in ons zonnestelsel, volledig geïllustreerd in een Word-document.
Website: Lesidee, www.lesidee.nl
Rijmkaartjes
Bedoeld voor onderbouw basisschool: rijmkaartjes. Niet alleen om woorden en betekenis bij elkaar te brengen, maar ook geschikt voor spelletjes als memory.
Website: Lespakket, www.lespakket.net
Stempelkaarten over vogels
Vogelkaartjes in alle soorten en kleuren, te gebruiken om kinderen woorden te laten stempelen of naschrijven.
Website: Kleutergroep, www.kleutergroep.nl
Liedje over strafwerk
Voor de muzieklessen in groep 7 of 8 een liedje over strafwerk.
Website: Meester Geoffrey, www.yellowtown.net/geoffrey
www.paboplein.nl
Een informatiesite van de Algemene Onderwijsbond. Met de link ‘Vragen staat vrij’ komt u op een vragenforum dat goed wordt bezocht. Vragen worden er gesteld en beantwoord over een breed scala aan onderwerpen: wie kan me helpen aan een organogram van het basisonderwijs, contact gezocht met anderen die aan een vierjarige deeltijd-pabo gaan beginnen, welke secundaire arbeidsvoorwaarden heeft een kleuterjuf?
www.forum.paboforum.nl
Meer dan vijftigduizend berichten telt het Pabo-forum, een ontmoetingsplek van 3700 geregistreerde internetters. Het forum is ingedeeld in secties: algemeen, opleiding, praktijk/stage (onderverdeeld naar groep), projecten & thema’s, ict en onderwijs, actueel, en off topic. Geen onderwerp dat niet de revue passeert, maar net als op andere fora dwalen discussies dwalen nogal eens af. Soms blijft een discussie maanden steken, om vervolgens weer op te laaien. Aardig voor wie op zoek is naar praktische tips en persoonlijke ervaringen. Een meisje in het topic ‘Jongens op de pabo’: ‘De jongens op onze pabo zijn echt nog van die mennekes!’
www.kennisnet.nl
Er staat niet alleen veel op, maar het wordt ook redelijk surfvriendelijk aangeboden. De informatie is gerubriceerd onder primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs. Telkens zijn er drie sub-doelgroepen, bij primair onderwijs bijvoorbeeld: kids, leerkracht en schoolleiding. Vervolgens is er een waaier aan onderwijsinformatie, themasites en gemeenschappen. Attent: als een link op een kinderpagina naar een site buiten Kennisnet verwijst, springt er een ‘Je verlaat Kennisnet’-bordje in beeld, dat de jonge surfer waarschuwt nooit zomaar persoonlijke gegevens aan een website toe te vertrouwen.
www.lesidee.nl
De website is precies wat het zegt: een kaartenbak met honderden lessen en lesideeën voor het basisonderwijs. De documenten zijn per groep ingedeeld en vervolgens per vakgebied of thema. Geen toetsers en bellen, de site is compact en overzichtelijk. Het is mogelijk om lessen met een cijfer te beoordelen, voor wat het waard is. Aardige ideeën zijn er te vinden, al stuiten sommige op praktische bezwaren. Op de Engelse les ‘Afternoon tea’, waarbij leerlingen in vier groepen sandwiches, scones, cakes en tea gaan maken, reageert een internetter: ‘Leuk, alleen wel veel werk.’
En verder:
pabo.pagina.nl
www.kleurplaten.pagina.nl
www.basisonderwijs.pagina.nl
www.docentenplein.nl
www.onderwijz.nl
www.jufsanne.nl
www.internetwijzer-bao.nl
www.digischool.nl