blad nr 12
11-6-2005
auteur T. van Haperen
Column

God is het antwoord

Weet je, eigenlijk boeit het me niet. Minister Van der Hoeven babbelt over de schepping, professor Plasterk preekt hel en verdoemenis, een andere hoogleraar vindt Genesis wetenschappelijk relevant en het onderwijs moet daar dan iets mee. Inderdaad, elitair geleuter, losgezongen van elke realiteit. Toch haalt het dagen aan een stuk de krant.
Oké, dit debat speelt in de VS. Maar daar zingen ze ook het volkslied aan het begin van de dag. Nationwide bidden is de volgende stap. Wie wil dat hier? Bovendien is de tegenstelling tussen schepping en evolutie een beetje flauw, ingehaald door de tijd. In I am Charlotte Simmons van Tom Wolfe stelt een professor tijdens college de vraag: Hoe is de evolutie volgens Darwin begonnen? Het antwoord: God gaf de aftrap! Een ander voorbeeld is Adam Smith en zijn invisible hand. De onzichtbare hand die vraag en aanbod bij elkaar brengt, stond in de achttiende eeuw gewoon voor God. Later hebben economen het idee omgewerkt tot marktmodellen die menselijk gedrag vangen en voorspellen. Over dat laatste gaat het in mijn de klas. Als ik me verveel, noem ik de markt wel eens God, om een gesprek op gang te brengen. Leerlingen lachen dan wat, hebben zoiets van: die vent is gek. Negenennegentig procent van de jeugd kan hier helemaal niks mee. De kwestie is dan ook al lang geregeld. Begrippen als evolutie en markt staan niet ter discussie, de wetenschap heeft ze inhoud gegeven, op school doen we daar wat mee, productief aanwenden van kennis… dat is toch de bedoeling?
Of wordt het dan toch interessant? Speelt op de achtergrond iets anders? Wat kinderen op school moeten leren - verschillen we daarover misschien van mening? Daar lijkt het wel op. Kijk maar naar de berichten. Eerst het canondebat met Holland über alles! Vervolgens vinden leden uit het kabinet ondernemen een schoolvak apart, net als waarden en normen overigens. En terwijl de hele wereld in de Engelse taal communiceert, wil de minister Frans en Duits meer status geven. Daar komt nu Genesis bij.
Hiertegenover staat een onderbouw met kennisgebieden en teamteaching. Onderwijskundigen slaan razend enthousiast deze weg in. Zij hebben niks met vakinhoud, willen overstijgende vaardigheden en krijgen bijval van managers. Samen omhelzen ze het begrip competentie en hameren op organisatiedoelstellingen. In een optimaal gestuurde school maakt het niet uit wat kinderen leren.
Deze desintegratie in denken over excellent onderwijs is een probleem. Want echt, het kan niet allemaal tegelijk! Dus moet iemand knopen doorhakken, een dominant beeld uitzetten. Hoe gaat dat in een democratie? Vanuit eisen van de moderne tijd, verworvenheden uit verleden en mogelijkheden binnen de bestaande context, maakt de uitvoerende macht een afweging en doet een voorstel: dat gaan kinderen leren en wel daarom. Maar Van der Hoeven moet daar even niet aan denken. Haar stopzinnetje luidt: ‘Ik ga niks voorschrijven.’ De dagen vult ze met interessante gesprekken met o zo interessante mensen. Lieve God, nederig wend ik me tot U… schep een minister!