- blad nr 4
- 19-2-2005
- auteur J. van Aken
- Vakwerk
Scholieren met een eigen bedrijf
De medewerkers van het bedrijf Jong&Fris vergaderen. Directeur Bart constateert bezorgd dat de inkoop van de Decision maker aan het inzakken is. Wat te doen? Een Decision maker is een apparaatje op sleutelhangerformaat dat twijfelaars verlichting brengt. Door op een knopje te drukken ontbrandt een lichtje bij een van de volgende mogelijkheden: do it tomorrow, absolutely, think it over, try again, it’s ok, never. (zie www.jong-en-fris.tk)
Linda wil de straten van Den Bosch op om het product aan de man te brengen. Er ontstaat een discussie of je zomaar op straat iets mag verkopen. “Wie gaat dat controleren?”, roept de directeur recalcitrant. Als een leraar binnenkomt, vragen de vmbo’ers van het Van Maerlant in Den Bosch hem meteen om advies. “Je kunt beter de stoute schoenen aantrekken en bij een bedrijf binnen stappen”, luidt zijn reactie.
De vijfdejaars van het vmbo-economie voor leerwegondersteunend onderwijs runnen een eigen bedrijfje. De school doet mee aan het pilotproject Learning Company van de stichting Jong ondernemen. Deze stichting zet zich al vanaf 1990 in om het ondernemerschap onder scholieren en studenten te bevorderen. Projectcoördinator Arno van Eijl benaderde zelf de stichting om een vmbo-variant te bedenken. Praktisch bezig zijn is het grote voordeel van het project, vindt Van Eijl. “Vmbo-leerlingen zijn veelal niet gebaat bij boekjes en schoolbanken. Bij techniek zet je ze aan het sleutelen onder een vrachtwagen. Dit is het alternatief voor de economietak.”
Of het project het ondernemerschap stimuleert, zoals staatssecretaris Rutte graag wil, betwijfelt Van Eijl. “Het ondernemen moet van huis uit in je zitten. Ik denk niet dat als je dit massaal in het vmbo invoert, het heel veel ondernemers zal opleveren, maar het draagt er wel aan bij.” Rutte maakte onlangs bekend het vak ondernemen in het lesprogramma op te willen nemen om zo het starten van een eigen bedrijf onder jongeren te bevorderen. In Nederland overweegt namelijk slechts 33 procent van de jongeren ondernemer te worden tegenover vijftig procent in het buitenland.
Failliet
Directeur Bart is druk bezig de verkoop te stimuleren, dus legt directiesecretaresse Iris Balvers (17) het ontstaan van Jong&Fris uit. “Je schreef een sollicitatiebrief voor de functie die je aansprak. Ik wilde graag directiesecretaresse worden. Het is leuk om met mensen om te gaan en ik kan meesturen met Bart, de directeur. Samen met Bart heb ik toen mensen voor andere taken aangenomen, de verkoop, de financiën en de marketing bijvoorbeeld.” Vervolgens moest er een product komen. “We hebben op internet naar een product gezocht en kwamen een aantal relatiegeschenken tegen waaruit we de Decision maker gekozen hebben.”
Een product moet je verkopen en het verkooptalent van Jong&Fris is Paul die naar de Rabobank stapte en vroeg wat hij kreeg als hij een rekening opende. Niks? Dan had hij wat voor ze en zo sleet hij in een klap honderd Decision makers.
Je leert er een hoop van, vindt Iris Balvers. “Leerlingen denken van tevoren: ‘dat doe ik wel even’, maar je ziet pas goed wat er allemaal fout kan gaan als je bezig bent. Je leert op een rustige manier te overleggen. Je moet goed regelen wie wat doet en in de gaten houden of ze het ook echt doen. Anders zit je met een probleem zoals met de Valentijnhartjes.”
Jong&Fris heeft namelijk een deal gesloten met de leerlingenraad die Valentijnsdag een hartvormige memoclip wilde uitdelen. Maar de clip te laat is besteld. “We moeten leveren, dus het is spannend of het product op tijd komt”, verwoordt de directiesecretaresse de stress. Leraar Van Eijl ziet de meerwaarde van de dreigende mislukking wel in. “Je waarschuwt wel, maar grijpt niet in. Dat hoort bij het leerproces.”
Wil Balvers dankzij het project ondernemer worden? “Nee, helemaal niet. Het is leuk om mee te maken, maar het is niks voor mij. Ik ga me gewoon op een beroep richten.” Dat geldt ook voor de meeste van haar medeleerlingen, denkt ze.
Niet voor Tim Pigmans (17), verkoop- en pr-medewerker van het collega-bedrijfje Krima-db (www.krima-db.tk). “Ik wil heel iets anders, een eigen cafeetje lijkt me wel wat.” Hij denkt wel dat Learning Company helpt meer jongeren een eigen bedrijfje te laten starten. “Je leert het ondernemen zo kennen.”
Negatief
De negatieve berichtgeving over het vmbo van de laatste tijd is niet altijd terecht, vindt Van Eijl. Zijn leerlingen doen het volgens hem bijvoorbeeld prima. “Neem zo’n jongen die honderd apparaatjes aan een bank weet te verkopen, dat is knap.” Deze leerlingen van het Van Maerlant volgen de basisberoepsgerichte of de kaderberoepsgerichte leerweg, hebben vanuit de basisschool een leerachterstand en vaak sociaal emotionele problemen. “Maar ze staan wel op een markt hun product te verkopen. Ze spreken mensen aan en dat is vaak ontzettend moeilijk voor deze leerlingen. Het werkt omdat je het probeert en omdat ze verplicht worden om het te doen, dat is prachtig om te zien.” Op die markt konden alle tien deelnemende bedrijfjes van jongeren hun product presteren en verkopen aan het winkelend publiek. De twee bedrijfjes van het Van Maerlant werden vijfde en zesde. “Hebben we toch mooi vier mbo’s achter ons gehouden”, lacht Van Eijl trots.
{KADER}
Jong ondernemen
De stichting Jong ondernemen, voortgekomen uit de Mini-ondernemingen, heeft ook voor het basisonderwijs, mbo en hbo een project om jongeren met het ondernemerschap kennis te laten maken. ‘Bizzworld’ heet het spel voor leerlingen van groep acht. “Het is een speelse manier om kinderen in het basisonderwijs kennis te laten maken met ondernemen”, vertelt Jerry Ramkhelawan, medewerker van de stichting. “Zes keer een uur voeren de kinderen opdrachten uit waarbij het draait om het ontwerpen, maken en verkopen van een vriendschapsbandje.”
Het mbo doet een programma dat vergelijkbaar is met dat van het Van Maerlant. Het hbo heeft een wat ingewikkelder vorm. “De bedoeling is dat studenten echt een eigen product op de markt brengen, dat een toegevoegde waarde heeft. Daarbij zijn ze verplicht internationaal zaken te doen, ze moeten hun product dus exporteren”, vertelt Ramkhelawan. Zo’n honderd schoollocaties hebben een of meer bedrijfjes.
Teleac zendt vanaf maandag 7 maart (Nederland 2, 19.55 - 20.20 uur) dertien afleveringen uit waarin zes studentenbedrijven gevolgd worden. “A lá Idols wordt daarin het studentenbedrijf van het jaar verkozen”, zegt Ramkhelawan.
Zie voor meer informatie: www.jongondernemen.nl