• blad nr 2
  • 22-1-2005
  • auteur R. Sikkes 
  • Redactioneel

 

Toeval bepaalt zorg aan leerling

Of een leerling in het basisonderwijs de extra hulp die hij nodig heeft ook krijgt, is grotendeels een kwestie van toeval. Want scholen zijn wel beter gaan signaleren wat voor probleemgevallen er in de klas zitten, maar hebben niet het geld om die hulp ook te bieden. Terwijl het budget voor extra zorg 5,2 procent bedraagt, heeft in feite een op de vier kinderen hulp nodig. Die kloof beschrijft de Algemene Rekenkamer in haar evaluatie van Weer samen naar school.

De Algemene Rekenkamer keek ook naar zorgleerlingen in het voortgezet onderwijs. Daar is het budget géén knelpunt. De moeilijkheid daar is dat zwakke leerlingen te vaak worden opgezadeld met te theoretische opdrachten. In tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd – in het vmbo zitten de probleemleerlingen samen met alle anderen in één gebouw of groep – zag de rekenkamer juist dat zorgleerlingen in kleine groepen en aparte gebouwen onderwijs volgen. Zeker in de onderbouw, in de bovenbouw is dat veel moeilijker vol te houden.
De rekenkamer komt ook aan met interessante verschillen tussen basis- en voortgezet onderwijs. Zo moet het basisonderwijs zich redden met een vast budget van ongeveer 280 miljoen euro, of er nu meer of minder leerlingen hulp nodig hebben. Rond de 59.000 kinderen bezoeken speciale basisscholen. In het vmbo wordt eerst bekeken of een leerling extra aandacht behoeft. Als uit onderzoek blijkt dat dat zo is, komt er ook geld, een open-einderegeling heet dat. Inmiddels staat daar de teller op 350 miljoen euro voor 102.000 leerlingen. Als de vmbo-regels op het basisonderwijs zouden worden toegepast, zo suggereren de onderzoekers, zou er veel meer geld moeten komen voor de zorgleerlingen in de basisscholen.
Alles bij elkaar heeft het ministerie van Onderwijs met wsns en de zorg in het vmbo de scholen opgezadeld met een onduidelijke opdracht, concludeert de Algemene Rekenkamer. Leerlingen moeten beter worden bijgestaan, maar hoe en wie en waarom, dat is niet geformuleerd. Bovendien heeft het ministerie verzuimd om te kijken of die vage opdracht met het beschikbare budget ook uitvoerbaar is.
Voorlopig in elk geval niet, zo heeft de rekenkamer uitgevonden. Een op de vier leerlingen heeft volgens de scholen extra hulp nodig. En dan gaat het om zaken als adhd, hoogbegaafdheid, gedragsproblemen en dyslexie. In de praktijk concentreert de hulp zich echter op de meest problematische leerlingen, vaak met ernstige gedragsproblemen. Daardoor komen mooie idealen over hulp aan hoogbegaafden in het gedrang of worden dure dyslexieonderzoeken uitgesteld tot aan het einde van de basisschool. Extra zorg is daarom volgens de Algemene Rekenkamer een kwestie van toeval.
In een reactie weerspreekt onderwijsminister Van der Hoeven die kritiek. Volgens haar moeten scholen niet uitgaan van de gemiddelde leerling. Voor veel leerlingen hebben ze altijd al iets extra’s moeten doen. Daar laat de rekenkamer het niet bij zitten. Het ministerie heeft, zo menen de onderzoekers, de relatie tussen de vraag naar zorg en het budget nooit onderzocht. Net zo min als de vraag waarom het aantal leerlingen in het speciaal onderwijs eigenlijk nauwelijks is gedaald.
De Algemene Rekenkamer adviseert om de verschillende subsidiestromen te bundelen: het geld voor Weer samen naar school, achterstandsbestrijding en misschien nog andere potjes kan beter tot één budget worden gebundeld. Bovendien vindt de rekenkamer dat de samenwerkingsverbanden slecht worden gecontroleerd. Noch de inspectie noch de accountantsdienst heeft zicht op de activiteiten van de samenwerkingsverbanden.

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.